{"id":24047,"date":"2019-04-28T12:49:58","date_gmt":"2019-04-28T10:49:58","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=24047"},"modified":"2019-10-28T12:54:29","modified_gmt":"2019-10-28T11:54:29","slug":"ulqini-dhe-detaria-e-saj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=24047","title":{"rendered":"Ulqini dhe detaria e saj"},"content":{"rendered":"\n<p> <\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"590\" height=\"335\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/anija-detare-ulqinake.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20728\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/anija-detare-ulqinake.jpg 590w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/anija-detare-ulqinake-300x170.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 590px) 100vw, 590px\" \/><figcaption>Anija detare ulqinake<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Ulqini \u00ebsht\u00eb vend me nj\u00eb tradit\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe t\u00eb pasur detare dhe tregtare. Detaria e k\u00ebtij gyteti ngritjen e vet m\u00eb t\u00eb madhe e arriti n\u00eb shekullin XVII, XVIII dhe gjat\u00eb shekullit XIX. Tregtia detare e ulqinak\u00ebve me anije t\u00eb tyre zhvillohej me limanet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe qendrat tregtare t\u00eb Adriatikut, t\u00eb Levantit dhe t\u00eb Mesdheut. Ulqinak\u00ebt transportonin drith\u00eb n\u00eb Venedik, n\u00eb Istrie, Trieste, pastaj lesh n\u00eb Gjenov\u00eb, duhan n\u00eb disa limane t\u00eb Adriatikut, e t\u00eb tjera. N\u00eb koh\u00ebn e sundimit turk (1571-1880) Ulqini, me flot\u00ebn e vet tregtare, ishte shtylla kryesore e Perandoris\u00eb Otomane n\u00eb Adriatik. Anijet e Ulqinit, sipas nevoj\u00ebs, i sh\u00ebrbenin Port\u00ebs edhe p\u00ebr q\u00ebllime lufte, sidomos kund\u00ebr rivalit t\u00eb madh, Venedikut. <\/p>\n\n\n\n<p> Detar\u00ebt e guximsh\u00ebm dhe t\u00eb shkath\u00ebt t\u00eb Ulqinit e njihnin pak pushtetin shtet\u00ebror t\u00eb turqive. Deri n\u00eb shpalljen e Mehmet Bushatliut vezir i Shkodr\u00ebs, Ulqini ishte nj\u00eb Iloj republike e vog\u00ebl. Veziri i Shkodr\u00ebs, p\u00ebr ta frenuar kusarin\u00eb, q\u00eb at\u00ebher\u00eb kishte marr\u00eb hov, me mashtrim i fundosi anijet e ulqinak\u00ebve n\u00eb limanin e Valdanosit dhe vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb ulqinak\u00ebt e njoh\u00ebn pushtetin e tij. N\u00eb shekullin XVII flota e Ulqinit, si shkruante Baldacci, kishte 500 anije me vela, q\u00eb lundronin n\u00ebp\u00ebr detin Mesdhe. Shum\u00eb luft\u00ebra e rrezikonin shpeshher\u00eb zhvillimin e flott\u00ebs s\u00eb Ulqinit, Zhvillimi i lundrimit t\u00eb anijeve me vela e arriti kulmin para luft\u00ebs ruso\u2011turke (1876-1878), kur flota e Ulqinit kishte rreth 400 anije me vela. N\u00eb koh\u00ebn e sundimit t\u00eb Malit t\u00eb Zi (1880-1918), n\u00eb Ulqin kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb regjistruara 107 anije me vela. Ulqinak\u00ebt ishin marinar\u00eb t\u00eb shkath\u00ebt dhe nd\u00ebrtues t\u00eb mir\u00eb t\u00eb anijeve. Kantieri i vjet\u00ebr i anijeve gjendej n\u00ebn Qytetin e Vjet\u00ebr, af\u00ebr tyrbes s\u00eb Fanit. Konsulli i Franc\u00ebs Hecquard, n\u00eb Shkod\u00ebr, shkruante se n\u00eb Uqin gjendet kantieri n\u00eb t\u00eb cilin nd\u00ebrtohen anije prej 100 deri 200 ton\u00eb. M\u00eb von\u00eb aty jan\u00eb nd\u00ebrtuar anije edhe m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, anije shum\u00eb t\u00eb shpejta (galeota), por Porta, m\u00eb 1737, e ndaloi nd\u00ebrtimin e tyre dhe i sekuestroi q\u00eb ta pengonte kusarin\u00eb. P\u00ebrpos vend\u00ebsve, nga t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb t\u00eb njohur ishin Hus\u00eb Ymeri, usta Osman Beqiri, Sali Maloja dhe Adem Tivari, anije nd\u00ebrtonin n\u00eb k\u00ebt\u00eb kantier edhe mjesht\u00ebr nga Dubrovniku dhe Kor\u00e7ula. Nga ky kantier u l\u00ebshua n\u00eb det n\u00eb vitin 1878 edhe anija e fundit me vela, e cila, pas bashkimit t\u00eb Ulcinit me Malin e Zi, n\u00eb vitin 1880, mori emrin >>Nadezhda&lt;&lt;. <\/p>\n\n\n\n<p> Kusaria e Ulqinit p\u00ebrmendet q\u00eb n\u00eb shekullin XIV, por pas vendosjes s\u00eb 400 pirat\u00ebve arab\u00eb nga Malta, Tunizia dhe Algjeria n\u00eb Ulqin, pas luft\u00ebs kandike (1669), Ulqini, n\u00eb shekullin XVII e XVIII, u shnd\u00ebrrua n\u00eb \u00e7erdhe t\u00eb rrezikshme t\u00eb kusar\u00ebve. N\u00eb fillim me fusta e tartana (anije t\u00eb vogla sulmuese), e m\u00eb von\u00eb edhe me anije m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb shpejta (galeota), q\u00eb i nd\u00ebrtonin n\u00eb kantierin e anijeve n\u00ebn Qytetin e Vjet\u00ebr, i sulmonin anijet tregtare n\u00ebn flamuj t\u00eb ndrysh\u00ebm, i pla\u00e7kitin dhe ktheheshin shpejt n\u00eb strehimore. Nga sulmet e rrezikshme t\u00eb prij\u00ebsve t\u00eb kusar\u00ebve, v\u00ebllez\u00ebrve Karaminxho, Lik\u00eb Cenit, Ali Hoxh\u00ebs, Ulu\u00e7 Aliut e t\u00eb tjer\u00ebve, d\u00ebme m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebsoi flota e Venedikut. <\/p>\n\n\n\n<p> P\u00ebr t\u2019i ruajtur marr\u00ebdh\u00ebniet e mira me rival\u00ebt e vet, Austrin\u00eb dhe Venedikun, Porta vendosi q\u00eb pas luft\u00ebs s\u00eb Mores\u00eb (1714-1718), ta zhdukte pirat\u00ebrin\u00eb. N\u00eb koh\u00ebn e kusaris\u00eb, pirat\u00ebt e Ulqi\u00adnit merreshin edhe me tregti me sklIev\u00ebr t\u00eb zez. Tripolisi (Tarabulusi) ishte liman kryesor\u00a0 eksportues, n\u00eb t\u00eb cilin bliheshin skllev\u00ebrit nga viset e ndryshme t\u00eb Afrik\u00ebs Veriore, nd\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt kishte edhe mjaft f\u00ebmij\u00eb t\u00eb mosh\u00ebs 2\u20113 vje\u00e7are. Kusar\u00ebt dhe tregtar\u00ebt i shitnin skllev\u00ebrit ose i linin q\u00eb t\u00eb punonin n\u00eb pasurit\u00eb ose n\u00eb anijet e tyre. Deri n\u00eb vitin 1878 n\u00eb Ulqin jetonin 100 familje zezake, kurse sheshi i Qytetit t\u00eb Vjet\u00ebr, ku, sipas legjend\u00ebs, ishte i z\u00ebn\u00eb rob edhe shkrimtari i njohur, Servantesi, u b\u00eb Sheshi i sklIev\u00ebrve. Por kishte edhe zezak\u00eb q\u00eb vinin si t\u00eb lir\u00eb n\u00eb Ulqin. Zezakja Zahra, me prejardhje nga Sudani, u martua me ulqinakun Haxhi Halil Ficin, major i ushtris\u00eb turke. M\u00eb von\u00eb zezak\u00ebt g\u00ebzonin m\u00eb shum\u00eb liri n\u00eb Ulqin, dy prej tyre, P\u00ebr shembull, ishin edhe kapiten\u00eb t\u00eb anijeve. N\u00eb bjeshk\u00ebn e Pinjeshit \u00ebsht\u00eb edhe fusha q\u00eb e mban emrin Fusha e Arap\u00ebve. Aty tuboheshin zezak\u00ebt dhe luanin loj\u00ebra t\u00eb tyre rituale. Lidhur me k\u00ebto loj\u00ebra \u00ebsht\u00eb krijuar edhe loja temperamente \u00bbSharaveli\u00ab, si kombinim i melosit dhe ritmit vend\u00ebs t\u00eb Ulqi\u00adnit dhe melosit e ritmit afrikan, q\u00eb luhet edhe sot n\u00eb nj\u00eb form\u00eb t\u00eb modifikuar. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb ekzistonte edhe kafeneja \u00bbTrumo&lt;&lt; q\u00eb quhej edhe kafene e Arap\u00ebve (e zezak\u00ebve), sepse pronar\u00eb dhe sherbyes ishin vet\u00ebm zezak\u00ebt. \u00e7do sulm t\u00eb kryer me sukses n\u00eb ndonj\u00eb anije, kusar\u00ebt e kremtonin pas kthimit me fest\u00eb t\u00eb bujshme n\u00eb gjirin e Plazhit t\u00eb Vog\u00ebl. N\u00eb kazan\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj zihej hallva, q\u00eb p\u00ebrzihej<br>Ulqini \u00ebsht\u00eb sot i vetmi qytet n\u00eb Adriatik n\u00eb t\u00eb cilin tash disa gjenerata jetojn\u00eb edhe banor\u00eb zezak\u00eb.<br>Legjenda e Lik\u00eb Cenit \u2013 Prij\u00ebsi i njohur i kusar\u00ebve t\u00eb Ulqinit, Lik\u00eb Ceni, n\u00eb nj\u00eb e rast fundosi anijen n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn gjendeshin haxhinjt\u00eb n\u00eb udh\u00ebtim p\u00ebr n\u00eb Meqe. Sulltani, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb akt, e ndiqte dhe ia premtoi nj\u00eb shum\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb hollash atij\u00a0 q\u00eb do ta zinte ose do ta vriste, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb u paraqit n\u00eb det kusari tjet\u00ebr i quajtur Lambro (Aralampia) i lindur n\u00eb Greqi, Lambro u b\u00eb i tmerrsh\u00ebm per shum\u00eb detar\u00eb e tregtar\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb Sulltani i premtoi nj\u00eb shp\u00ebrblim edhe m\u00eb t\u00eb mach atij q\u00eb do ta vriste. Meqen\u00ebse nuk u gjet askush q\u00eb do ta b\u00ebnte k\u00ebt\u00eb, Sulltani i \u00e7oi fjal\u00eb Lik\u00eb Cenit se do Via falte t\u00eb gjitha n\u00eb qoft\u00eb se do ta vriste ose do ta zinte Lambron. Lik\u00eb Ceni e priti me k\u00ebnaq\u00ebsi ofert\u00ebn dhe u obligua se ose do ta \u00bbvriste Lambron ose do t\u00eb vritej vet\u00eb\u00ab. Pas nj\u00eb kohe u b\u00eb dyluftimi n\u00eb t\u00eb cilin Lambroja u vra. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb sh\u00ebrbim q\u00eb i b\u00ebri, Sulltani ia dha Lik\u00eb Cenit titullin e kapitenit dhe pastaj edhe familja e Lik\u00ebs e mori k\u00ebt\u00eb mbiem\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Projekti \u201dT\u00eb lexojm\u00eb shqip\u201d \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkrahur nga Fondi p\u00ebr mbrojtjen dhe realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ulqini \u00ebsht\u00eb vend me nj\u00eb tradit\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe t\u00eb pasur detare dhe tregtare. Detaria e k\u00ebtij gyteti ngritjen e vet m\u00eb t\u00eb madhe e arriti n\u00eb shekullin XVII, XVIII dhe gjat\u00eb shekullit XIX. Tregtia detare e ulqinak\u00ebve me anije t\u00eb tyre zhvillohej me limanet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe qendrat tregtare t\u00eb Adriatikut, t\u00eb Levantit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20728,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,18],"tags":[2517,2518],"class_list":["post-24047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-histori","tag-detaria-ulqinake","tag-lika-ceni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24047"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24048,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24047\/revisions\/24048"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}