{"id":24040,"date":"2019-03-02T12:30:39","date_gmt":"2019-03-02T11:30:39","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=24040"},"modified":"2019-10-28T12:34:15","modified_gmt":"2019-10-28T11:34:15","slug":"libri-shqipdisa-qe-duhen-lexuar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=24040","title":{"rendered":"Libri shqip,disa q\u00eb duhen lexuar"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/libra.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9032\" width=\"532\" height=\"443\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong><em>\u00c7far\u00eb propozojn\u00eb disa botues p\u00ebr leximet e ver\u00ebs me vepra e emra\nautor\u00ebsh shqiptar\u00eb? Shpesh e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb klasifikuar let\u00ebrsin\u00eb shqiptare si\nm\u00eb t\u00eb lexuar\u00ebn, nd\u00ebrsa botimet e autor\u00ebve tan\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb mbeten pothuaj\n\u201cinferior\u00eb\u201d p\u00ebrball\u00eb let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb huaj, edhe pse nuk ka nj\u00eb anket\u00eb sociologjike\nse \u00e7far\u00eb lexojn\u00eb shqiptar\u00ebt. Gazeta \u201cMapo\u201d hap rubrik\u00ebn e leximeve t\u00eb ver\u00ebs, ku\n\u00e7do jav\u00eb do t\u00eb sjell\u00eb sugjerime e propozime nga sht\u00ebpit\u00eb botuese jo vet\u00ebm p\u00ebr\nlexime shqiptare, por dhe autor\u00eb t\u00eb huaj<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u2026.nj\u00eb lib\u00ebr, cilido lib\u00ebr, \u00ebsht\u00eb p\u00ebr ne nj\u00eb objekt i shenjt\u00eb;\nServantes, q\u00eb ndoshta nuk ua vinte veshin gjith\u00e7kaje q\u00eb flitnin njerezit,\nlexonte deri \u201ckartat e grisura n\u00eb rrug\u00eb\u201d. Zjarri, n\u00eb nj\u00eb nga komedit\u00eb e Bernard\nShow, k\u00ebrc\u00ebnon bibliotek\u00ebn e Aleksandris\u00eb; dikush b\u00ebrtet se do digjet kujtesa e\nnjer\u00ebzimit, dhe \u00c7ezari thot\u00eb: l\u00ebre t\u00eb digjet. Esht\u00eb nj\u00eb kujtes\u00eb posht\u00ebrsish\u2026.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Kur Borges flet mbi kultin e librave shfaqen dy komplekse:\nlexuesi dhe teksti, ku lexuesi si individ ka krijuar tashm\u00eb komunitetet\ninterpretuese. Ajo \u00e7far\u00eb vler\u00ebsohet si kritik\u00eb n\u00eb diskutimet mbi vepr\u00ebn\nletrare, duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb eksperienc\u00ebn e leximit \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb\nmjedis letrar p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb, interpretuar, e p\u00ebrshkruar efektet q\u00eb vepra letrare\nka mbi lexuesin. \u201cNe duhet t\u2019i l\u00ebm\u00eb lexuesit t\u00eb vendosin vet\u00eb\u2026\u201d \u2013 thot\u00eb Ann\nJefferson dhe ka parasysh debatet q\u00eb shtrihen tek kritika, p\u00ebr t\u00eb zbutur\ntendenc\u00ebn e studiuesve q\u00eb zhg\u00ebnjejn\u00eb lexuesit. Deri von\u00eb v\u00ebrehej se lexuesi\nkishte nj\u00eb rol mjaft t\u00eb vog\u00ebl, pothuaj i mohuar n\u00eb sfondin e komunikimit\nletrar. Kur tani pozicioni i tij, reagimi i lexuesit k\u00ebrkohet me ngulm dhe\nshihet i ve\u00e7ant\u00eb, duke e nxjerr\u00eb rolin e leximit nga termat e sofistikuara. N\u00eb\nk\u00ebt\u00eb kontekst leximi mbetet sfida m\u00eb torturuese edhe p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb shqipe,\nsidomos pas \u201990-\u00ebs ku shteti nuk \u00ebsht\u00eb makineria q\u00eb nxirrte dikur mij\u00ebra kopje\np\u00ebr konsum t\u00eb ideologjis\u00eb. Botuesit e sot\u00ebm jan\u00eb t\u00eb alarmuar me shifrat e\ntirazheve, edhe pse kufinjt\u00eb e shqipes jan\u00eb zgjeruar e shkruhet p\u00ebr 6 milion\u00eb\nbanor\u00eb, nd\u00ebrsa librat v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb arrijn\u00eb 300 kopje, tirazh. N\u00eb k\u00ebt\u00eb sfid\u00eb\nbotuesit ndajn\u00eb me v\u00ebshtir\u00ebsi prurjet letrare nga autor\u00eb shqiptar\u00eb. Kur u\nk\u00ebrkuam t\u00eb ndanin me lexuesin tituj nga autor\u00eb shqiptar\u00eb, hezitimi ishte i\nnatyrsh\u00ebm. Vet\u00ebm disa prej tyre ndjekin procesin letrar, at\u00eb q\u00eb konsiderohet\njet\u00eb e brendshme letrare n\u00eb vend, duke mos \u201csakrifikuar\u201d me shkrimtarin\nshqiptar q\u00eb ende mbahet n\u00ebn raftet e librarive, pa asnj\u00eb motivim n\u00eb treg, edhe\npse stimujt si \u00e7mimet letrare ngjajn\u00eb pa impakt. Sporadike dhe shum\u00eb komerciale\njan\u00eb edicionet e ver\u00ebs kur propozimet u lihen n\u00eb dor\u00eb shit\u00ebsve t\u00eb kioskave q\u00eb\nmbajn\u00eb libra, pa ditur \u00e7\u2019mall \u00ebsht\u00eb. Po ashtu lexuesi i&nbsp; \u00e7orientuar nga\nmosdija, dhe mospasja e informacionit gjen n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn tavolin\u00eb si librat\nbulevardeske, ato roz\u00eb dhe klasik\u00eb, pa dallim t\u00eb huaj apo shqiptar\u00eb. Sidomos n\u00eb\nstin\u00ebn e ver\u00ebs kur pretendimet mbi leximin jan\u00eb shum\u00eb her\u00eb rezultative, gazeta\n\u201cMapo\u201d hap rubrik\u00ebn e propozimeve q\u00eb sht\u00ebpit\u00eb botuese n\u00eb vend japin p\u00ebr autor\u00eb\nbashk\u00ebkohor\u00eb, dhe klasik\u00eb shqiptar\u00eb. P\u00ebrzgjedhjet vijn\u00eb si m\u00eb posht\u00eb:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zef Skiro di Maxho: N\u00ebp\u00ebr udhat e parajsit shqip\u00ebtar dhe arb\u00ebresh<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zef Skiro di Maxho q\u00eb\nngjan nj\u00eb poet q\u00eb zbret nga bota arb\u00ebreshe e shekullit t\u00eb 15-t\u00eb krijon nj\u00eb\nudh\u00ebtim irreal: pamje nga bota \u201cfizike\u201d e parajs\u00ebs dhe ferrit, si zgjim i\nudh\u00ebtarit t\u00eb Hor\u00ebs n\u00eb vende, n\u00eb njer\u00ebz, me virtyte e t\u00eb meta, t\u00eb dashur e\narmiq\u2026Nd\u00ebrp\u00ebr udh\u00ebrat e parrajsit shqip\u00ebtar dhe arb\u00ebresh, Skiro sjell dy poema\n\u201cgjysm\u00eb serioze\u201d arb\u00ebrisht me p\u00ebrkthim t\u00eb lir\u00eb italian. N\u00eb nj\u00eb botim luksoz t\u00eb\nsht\u00ebpis\u00eb botuese \u201cOmbra GVG\u201d, \u201cPoemat arb\u00ebreshe\u201d,&nbsp; jan\u00eb poemat e sprasme\ntet\u00ebrrok\u00ebshe t\u00eb nj\u00eb tradite shum\u00ebshekullore, ku vet\u00eb poeti i ka quajtur 390\nfaqet e tij, se \u201ck\u00ebtu kullohet ari i let\u00ebrsis\u00eb arb\u00ebreshe\u201d!. Zef Skiro Di Maxho\nnjihet si poet epik e satirik, lirik, dramaturg, p\u00ebrkthyes dhe publicist. \u00cbsht\u00eb\nautor i nj\u00ebzet p\u00ebrmbledhjeve poetike, i disa poemave epiko-satirike, i\npes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb dramave e komedive, duke qen\u00eb i pranish\u00ebm n\u00eb sa e sa antologji\nletrare brenda dhe jasht\u00eb Italis\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb botim dy poemat e m\u00ebdha: N\u00ebp\u00ebr udhat\ne Parrajsit shqip\u00ebtar\u00eb dhe t\u2019arb\u00ebresh\u00eb (Udh\u00ebtim n\u00eb Parajs\u00ebn shqiptare) dhe\nFatosat \u2013trimat e rinj arb\u00ebresh\u00eb apo arsyeja e gj\u00ebravet, japin tablo t\u00eb gjera,\nsi afreske me shtrirje n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, skena q\u00eb i l\u00ebn\u00eb vendin nj\u00ebra-tjetr\u00ebs, skena\nrustike dhe onorike, personazhe t\u00eb njohur p\u00ebr poetin n\u00eb nj\u00eb poem\u00eb epike. N\u00eb\nudh\u00ebtimin e Skiro-s\u00eb, ai shkel m\u00eb k\u00ebmb\u00eb n\u00eb fusha, pyje, male, kodra, e p\u00ebrmes\nperipecive p\u00ebrshkrimi ka ironi, e mbushur me sarkaz\u00ebm e humor, ku poeti krijon\nnj\u00eb vision satirik mbi pseudo intelektual\u00ebt, e ligjeratat e ashtuquajtura\npunime shkencore, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht nderon ata q\u00eb punuan e mbajt\u00ebn gjuh\u00ebn\narb\u00ebrishte.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Botimet Pika pa Sip\u00ebrfaqe<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Idlir Azizaj: Armiku i popullit pa em\u00ebr<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Botuar nga Pika pa\nSip\u00ebrfaqe, libri Idlir Azizajt, \u201cArmiku i popullit pa em\u00ebr\u201d, \u00ebsht\u00eb promovuar n\u00eb\nPrishtin\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb vit. Nj\u00eb lib\u00ebr q\u00eb mban nj\u00eb tem\u00eb aktuale, por pa qen\u00eb\nekskluziv n\u00eb aktualen, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, t\u00eb p\u00ebrbotshme e universale.\nIdentiteti e t\u00ebhuaj\u00ebsimi me nj\u00eb rrjet referencash prej eruditi, dramaturgu,\np\u00ebrkthyesi, autori Idlir Azizaj, sjell te lexuesi nj\u00eb \u201cp\u00ebrrall\u00eb therr\u00ebse\u201d apo,\nsi\u00e7 e quan vet\u00eb ai \u201cp\u00ebrrall\u00eb politike\u201d, me shkas deportimin e nj\u00eb shqiptari\njasht\u00eb Kosov\u00ebs me vul\u00ebn \u2018i huaj\u2019. I gjendur n\u00eb \u2018tok\u00ebn e askujt\u2019, B.A., motivi,\npersonazhi kryesor dhe narratori i vepr\u00ebs, fillon t\u00eb meditoj\u00eb rreth tem\u00ebs\/ave\nq\u00eb e preokupojn\u00eb\u2026 Nje aktivist politik shqiptar arrestohet nga policia e\nPrishtines, qe e hedh mandej n\u00eb tok\u00ebn asnjan\u00ebese mes Kosovs dhe Shqip\u00ebris\u00eb. Pa\npasaport\u00eb, pa identitet zyrtar, pa mundur t\u00eb l\u00ebviz\u00eb, i riu shqiptar detyrohet\nt\u00eb endet n\u00eb k\u00ebt\u00eb&nbsp;<em>no man\u2019s land<\/em>&nbsp;mes\ndy vendeve. Por me kalimin e koh\u00ebs, nga problemi vetjak ai nis persiatjet mbi\nfasad\u00ebn e marr\u00ebdh\u00ebnieve mes Shqip\u00ebris\u00eb e Kosov\u00ebs. E pastaj mbi problemet e\nBallkanit, mbi kultur\u00ebn e harruar e t\u00eb neglizhuar ballkanike.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Botimet \u201cDrit\u00ebro\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Drit\u00ebro Agolli; Dashuri n\u00eb mosh\u00ebn e Krishtit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sht\u00ebpia botuese Drit\u00ebro,\nk\u00ebt\u00eb vit dha p\u00ebr lexuesit librin \u201cDashuri n\u00eb mosh\u00ebn e Krishtit\u201d, i cili sjell\nnj\u00eb an\u00eb t\u00eb panjohur t\u00eb shkrimtarit. \u201cDashuri n\u00eb mosh\u00ebn e Krishtit\u201d p\u00ebrmban\nletrat intime t\u00eb Drit\u00ebro Agollit shkruar p\u00ebr Sadijen n\u00eb vitet 1964-1965,\nmenj\u00ebher\u00eb pas njohjes dhe lidhjes s\u00eb fort\u00eb me nj\u00ebri-tjetrin. Nj\u00ebri n\u00eb Tiran\u00eb e\ntjetri n\u00eb Shkod\u00ebr, gjat\u00eb atyre dy viteve pritjeje p\u00ebr t\u2019u bashkuar p\u00ebr gjith\u00eb\njet\u00ebn, ata shkruan shum\u00eb letra dashurie. Letra shkroi dhe Sadija p\u00ebr Drit\u00ebro\nAgollin, dhe ato p\u00ebrfshihen n\u00eb k\u00ebt\u00eb v\u00ebllim. Jan\u00eb 44 letra t\u00eb shkruara nga\nDrit\u00ebroi dhe 20 nga Sadija. Kan\u00eb qen\u00eb pa dyshim m\u00eb shum\u00eb, por, n\u00eb fashikullin\nLet\u00ebrk\u00ebmbimi me Sadijen, 1964-1965, q\u00eb shkrimtari e kishte sistemuar n\u00eb gjallje\nt\u00eb tij si nj\u00eb koleksion i gatsh\u00ebm p\u00ebr botim, kaq jan\u00eb ruajtur. Let\u00ebrk\u00ebmbimi\nintim i Drit\u00ebro Agollit me Sadijen \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e epistolarit t\u00eb tij.\nSi fashikuj m\u00eb vete ruhen gjithashtu letrat me njer\u00ebz t\u00eb njohur, letrat me\nlexuesit dhe letra t\u00eb ndryshme. Por pjesa m\u00eb e madhe e epistolarit t\u00eb Drit\u00ebro\nAgollit ruhet n\u00eb arkivat familjar\u00eb t\u00eb miqve t\u00eb tij. Koleksioni q\u00eb botohet n\u00eb\nk\u00ebt\u00eb lib\u00ebr ka shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb njohur bot\u00ebn brenda shkrimtarit,\npor dhe p\u00ebr faktin se tradita e let\u00ebrk\u00ebmbimit intim n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e\nvarf\u00ebr. Kan\u00eb ndikuar shum\u00eb faktor\u00eb p\u00ebr kufizimet e k\u00ebsaj forme t\u00eb shkruari, q\u00eb\nnga analfabetizmi deri te kontrolli shtet\u00ebror mbi korrespondenc\u00ebn. Let\u00ebrk\u00ebmbimi\ni Drit\u00ebro Agollit, si \u00e7do let\u00ebrk\u00ebmbim, i \u00ebsht\u00eb adresuar nj\u00eb lexuesi t\u00eb vet\u00ebm,\ns\u00eb dashur\u00ebs. Por nuk mund t\u00eb p\u00ebrjashtohet dhe nj\u00eb lexues i projektuar, lexues i\ns\u00eb ardhmes, lexues publik.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Botimet Dudaj<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Enkelejd Lamaj: Ajo e err\u00ebta<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dy autor\u00ebt q\u00eb sugjeron\nbotimet \u201cDudaj\u201d, jan\u00eb Enkelejd Lamaj dhe Esmeralda Petrela \u201cAjlen\u201d. Libri \u201cAjo\ne err\u00ebta\u201d ka nj\u00eb histori epike ku \u00e7do vend ka (t\u00eb pakt\u00ebn) nj\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb\nbraktisur dhe \u00e7do sht\u00ebpi e braktisur ka historin\u00eb e saj. N\u00eb Stora \u2013 fshat\nbregdetar pran\u00eb Sarand\u00ebs \u2013 historia e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb braktisur \u00ebsht\u00eb e trisht\u00eb, e\ndhimbshme dhe e mbushur me terror. Ajo \u00ebsht\u00eb djegur dy her\u00eb dhe n\u00eb secil\u00ebn prej\nher\u00ebve, nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb ka vdekur mes rr\u00ebnojave. Por kjo \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00ebra an\u00eb e\nhistoris\u00eb \u2013 ajo q\u00eb din\u00eb t\u00eb gjith\u00eb. Ana tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb ajo e nj\u00eb bote t\u00eb harruar e\nplot hije, q\u00eb ekziston kudo, por nuk \u00ebsht\u00eb askund dhe ku \u00e7do gj\u00eb q\u00eb ndodh,\nndodh gjithmon\u00eb dhe p\u00ebrgjithmon\u00eb. Tre shok\u00eb \u2013 Lira, Alma dhe Oresti \u2013 duke\nrr\u00ebmuar mes viteve t\u00eb pluhurosura dhe hijeve t\u00eb harruara, zbulojn\u00eb se e shkuara\nk\u00ebrkon t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht njerku i Lir\u00ebs \u2013 shkrimtari Vilson Leka \u2013\nm\u00ebson se gjith\u00eb suksesi i \u00ebsht\u00eb shenjuar nga nj\u00eb prezenc\u00eb e err\u00ebt, q\u00eb e ka\nt\u00ebrhequr, dal\u00ebngadal\u00eb, drejt sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb braktisur. Ka ardhur vall\u00eb koha q\u00eb nj\u00eb\n\u00e7mim t\u00eb paguhet?! Dikush duhet ta zbuloj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, p\u00ebrpara se t\u00eb jet\u00eb tep\u00ebr\nvon\u00eb. Sepse diku, mbi nj\u00eb shtrat prej hijesh, t\u00eb nj\u00eb bote q\u00eb aty \u00ebsht\u00eb, por dhe\nnuk \u00ebsht\u00eb, ajo e err\u00ebta hap syt\u00eb e saj prej zjarri.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Botimet Toena<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Arben Bra\u00e7e: Nj\u00eb jet\u00eb n\u00eb tri bot\u00eb, roman<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ky lib\u00ebr u kushtohet t\u00eb\ngjith\u00eb atyre q\u00eb kan\u00eb vuajtur pasojat e nj\u00eb sistemi politik t\u00eb pap\u00ebrshtatsh\u00ebm\ndhe t\u00eb nj\u00eb drejt\u00ebsie t\u00eb korruptuar. \u201c\u2026 gjith\u00eb jet\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb kishte\nkaluar, njer\u00ebzit kishin qen\u00eb makthi i tij. Ishte deri n\u00eb kock\u00eb i zhg\u00ebnjyer. Nga\nsht\u00ebpia nuk kishin mundur ta nxirrnin as n\u00eb koh\u00ebn e diktatur\u00ebs. Tashm\u00eb s\u2019ishte\nve\u00e7se nj\u00eb i moshuar. I kishte kaluar t\u00eb tet\u00ebdhjetat. Nuk kishte koh\u00eb t\u00eb priste\ndrejt\u00ebsin\u00eb e vonuar. Kishte jetuar n\u00eb tri bot\u00eb t\u00eb ndryshme, shum\u00eb t\u00eb ndryshme,\ntri bot\u00eb q\u00eb mund t\u00eb \u00e7mendnin \u00e7do gjeni, q\u00eb nuk ngjasonin askund me\nnj\u00ebra-tjetr\u00ebn. N\u00eb trupin dhe n\u00eb shpirtin e tij ishin zhvilluar eksperimentet m\u00eb\nt\u00eb \u00e7uditshme, sepse n\u00eb vendin e tij eksperimentet sociale ishin krejt\u00ebsisht t\u00eb\nlejueshme. Jeta n\u00eb bot\u00ebn ku ai kishte jetuar p\u00ebr dekada me radh\u00eb, p\u00ebrb\u00ebnte\ntruallin ku ushtroheshin \u201cshkenc\u00ebtar\u00ebt e praktik\u00ebs shoq\u00ebrore\u201d, t\u00eb cil\u00ebt i\ntrajtonin si kavje n\u00eb Laboratorin e Madh, pa u merakosur asnj\u00eb grim\u00eb p\u00ebr\nvuajtjet e tyre. Edhe at\u00ebher\u00eb kur ishte dukur sikur eksperimenti kishte\np\u00ebrfunduar, duke pritur komunizmin q\u00eb nuk do t\u00eb vinte kurr\u00eb, mbi shpin\u00ebn e tyre\nkishin hedhur \u201cterapin\u00eb e shokut\u201d, si nj\u00eb eksperiment tjet\u00ebr n\u00eb vazhd\u00ebn e\neksperimenteve t\u00eb pafundme\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Besart Varfi: Ne \u2013 novel\u00eb poetike&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb novel\u00eb poetike me\nfillim dhe mbarim. Nj\u00eb dritare e hapur n\u00eb jet\u00ebn e dikujt dhe po aq e v\u00ebrtet\u00eb sa\n\u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta e jetuar. Nj\u00eb nd\u00ebrthurje, bashk\u00ebbisedim dhe bashk\u00ebvuajtje,\ndhe pse ndar\u00eb n\u00eb qenie t\u00eb ndryshme, n\u00eb nj\u00eb zgjatje kohe, e cila s\u2019matet vet\u00ebm\nme sekonda, or\u00eb dhe dit\u00eb, por me nj\u00eb shtrirje ndjenjash, me deg\u00ebzimet e tyre,\nn\u00eb sjellje a gjendje shpirt\u00ebrore, q\u00eb lind\u00ebn e lindin mendime n\u00eb nj\u00eb varg t\u00eb\npafund, t\u00eb lidhura ngusht\u00eb n\u00eb ekzistenc\u00ebn njer\u00ebzore. Jan\u00eb ndodhi, diku aty nga\nfundi i viteve \u201970 dhe fillimit t\u00eb viteve \u201980, si\u00e7 tregohet nga ato q\u00eb u\nshkruan dit\u00eb pas dite, disa her\u00eb n\u00eb dit\u00eb; letra, poezi dhe aty-k\u00ebtu disa biseda\nn\u00eb tejz\u00eb (telefon), q\u00eb u shnd\u00ebrruan n\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb krejt t\u00eb re, ku fjal\u00ebt s\u2019ishin\nm\u00eb shenja a mbart\u00ebse mendimesh. \u00cbsht\u00eb historia e dy njer\u00ebzve dhe e nj\u00eb maceje.\nE asaj q\u00eb, pas kaq mij\u00ebvje\u00e7ar\u00ebsh, ka mbetur e pandryshuar, si t\u00eb ish nj\u00eb\nper\u00ebndesh\u00eb e Nilit, ajo q\u00eb ruante Pem\u00ebn e Dijes dhe t\u00eb Jet\u00ebs, pjesa fem\u00ebrore e\n\u00e7dokujt. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkim i vetes brenda vetes, p\u00ebr t\u00eb zbuluar thjesht dhe p\u00ebr\nt\u00eb zhveshur nga \u00e7do e tep\u00ebrt, ndjesi dhe gjendje shpirt\u00ebrore si t\u00eb ishin flet\u00eb\nt\u00eb saposhkruara t\u00eb nj\u00eb rr\u00ebfenje nga Nj\u00eb mij\u00eb e nj\u00eb net\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sht\u00ebpia botuese Zenit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dy libra t\u00eb Konic\u00ebs me pseudonim: Martesa e Lejl\u00ebs; Sotiri dhe\nMitka<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sht\u00ebpia botuese \u201cZenit\u201d\ne vler\u00ebson si ngjarje ardhjen e dy librave t\u00eb Konic\u00ebs, me pseudonim Gjoni i\nKruj\u00ebs. Dy vepra krejt\u00ebissht t\u00eb panjohura: Martesa e Lejl\u00ebs dhe Sotiri dhe\nMitka. Kultivimi i jet\u00ebs, aft\u00ebsive, individuales dhe qytetaris\u00eb drejt\np\u00ebrparimit, t\u00eb cilin, \u2018kush nuk e kupton, e merr cakun e mendjes s\u00eb tij p\u00ebr\nkufirin e bot\u00ebs\u2019. \u201cDy romane, nj\u00eb lib\u00ebr. Dy emra, nj\u00eb autor: Gjoni i Kruj\u00ebs\nalias Faik Konica! Dy subjekte nga dashuria dhe atdheu, nj\u00eb objektiv:\natdhedashuria. Dy koh\u00eb, mes shkrimit dhe zbulimit edhe botimit shqip: n\u00eb mes,\nnj\u00eb shekull. E n\u00ebse shkruesi k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet Faik Konica, sa \u00ebsht\u00eb ky Faik\nk\u00ebtu nj\u00eb Konic\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb? Sa \u00ebsht\u00eb distanca nga nj\u00eb Faik te nj\u00eb Konic\u00eb, dhe\ncila do t\u00eb ishte, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, nj\u00ebsia mat\u00ebse n\u00eb domenin letrar, l\u00ebvruar prej\nshkrimit, dhe ajo e l\u00ebruar n\u00eb terenin e kontekstit historik, prej rolit e p\u00ebrfshirjes\nedhe si misionar? \u00c7\u2019pesh\u00eb specifike ka jeta dhe shkrimi te jet\u00ebshkrimi i nj\u00eb\ntribuni t\u00eb k\u00ebsaj r\u00ebnd\u00ebsie, q\u00eb e shp\u00ebrngulte, sa leht\u00ebsisht aq me voli, ngado\ngjendej vet\u00eb edhe qendr\u00ebn e r\u00ebndes\u00ebs mbi artikulimin e l\u00ebvizjes komb\u00ebtare? N\u00eb\n\u00e7\u2019rrethana, emergjenca p\u00ebr akte veprash atdhetare, kusht\u00ebzon pakte me hara\u00e7\ntributi ndaj artit t\u00eb vepr\u00ebs letrare, gjer flijimin e saj, caktuar p\u00ebr ujdi n\u00eb\nk\u00ebmbim kontributi, qoft\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen komb\u00ebtare? Pa qen\u00eb korpusi \u201cAlbania\u201d nuk\ndo t\u00eb qe Konica edhe i romaneve k\u00ebtu, pse nuk do t\u00eb qe as dyshimi kurajoz i\nzbuluesit t\u00eb tyre se autori k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb Konica. Sidoq\u00eb mbetet pezull pik\u00ebpyetja\nq\u00eb si ky fakt t\u00eb mos ket\u00eb qen\u00eb d\u00ebshmuar, m\u00eb qart\u00eb se ve\u00e7 t\u00ebrthorazi, nga\nepistolari i gjer\u00eb i tij apo te korpusi shum\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs \u201cAlbania\u201d. Porse,\nk\u00ebshtu, nuk do t\u00eb vinte as zbulimi i rrall\u00eb dhe nxit\u00ebs drejt botimit k\u00ebtu. I\ntill\u00eb q\u00eb, duke p\u00ebrndjekur rastin e vet, i gjegjet nevoj\u00ebs son\u00eb p\u00ebr shum\u00eb\u00e7ka m\u00eb\ntep\u00ebr se vet\u00eb rasti. Si dhe domosdoshm\u00ebris\u00eb s\u00eb njohjes m\u00eb p\u00ebrtej, t\u00eb nj\u00eb\nperkursori t\u00eb gjuh\u00ebs e let\u00ebrsis\u00eb son\u00eb moderne dhe ligj\u00ebrimit urban. E prej\nk\u00ebtej, edhe mir\u00ebnjohjes. Madje, vetvetiu na b\u00ebn p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb kureshtar\u00eb q\u00eb,\nn\u00eb harkun kohor nj\u00ebshekullor, t\u00eb ndjekim lakoren qerthullore dhe ciklin q\u00eb\nkryen nj\u00eb vep\u00ebr e panjohur m\u00eb par\u00eb e prej nj\u00eb stature me barr\u00eb historike dhe\nnj\u00ebherit autor.\u201d, sh\u00ebnon botuesi, Krenar Zejno<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Botimet Dituria<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Grigor Banushi: Simfonia e pambaruar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Inspektori Byzh nuk\nkishte asnj\u00eb koment p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebnat personale t\u00eb qytetarit Adrian Mara, viktim\u00eb e\nnj\u00eb sulmi m\u00eb 18 shtator, n\u00eb or\u00ebn 18:10, n\u00eb t\u00eb dal\u00eb t\u00eb Sen Orionit. Ngjarja u\nraportua nga polici i zon\u00ebs, Zhylien Larme. M\u00eb pas qytetari Mara u d\u00ebrgua n\u00eb\nspitalin rajonal n\u00eb Sen Deni. Megjithat\u00eb, Byzhi nuk duroi dot pa th\u00ebn\u00eb dy\nfjal\u00eb, t\u00eb cilat nuk kishin asnj\u00eb lidhje me ngjarjen dhe nuk ndihmonin n\u00eb\nzbardhjen e saj. Komentet e inspektorit ishin m\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbushur\ndisi boshll\u00ebkun e krijuar nga mungesa e t\u00eb dh\u00ebnave. Qytetari Mara nuk kishte\nkomb\u00ebsi franceze, \u00e7ka mund t\u00eb linte shteg p\u00ebr t\u00eb dyshuar rreth ndonj\u00eb sulmi p\u00ebr\narsye raciste. Byzhi ishte pak i \u00e7uditur dhe i befasuar nga komb\u00ebsia e\nviktim\u00ebs. \u201cUn albanais\u201d, tha me vete i habitur, pasi komb\u00ebsia shqiptare e\nAdrian Mar\u00ebs nuk i thoshte ndonj\u00eb gj\u00eb. Ishte nj\u00eblloj si t\u00eb ishte shkruar \u201cpa\nkomb\u00ebsi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ah, u kujtua m\u00eb pas, Albanie.\nE vetmja gj\u00eb q\u00eb dinte p\u00ebr Albanie dhe albanais ishte di\u00e7ka q\u00eb kishte lexuar n\u00eb\ngazet\u00eb. Me sa mbante mend, para pak koh\u00ebsh kryeministri i k\u00ebtij vendi kishte\nvrar\u00eb veten. Nj\u00eb ngjarje e rrall\u00eb dhe e \u00e7uditshme p\u00ebr nj\u00eb vend europian, edhe\npse krejt t\u00eb panjohur. Ideja e kryeministrit t\u00eb vet\u00ebvrar\u00eb iu duk intriguese dhe\nndoshta sh\u00ebrbeu edhe si nxitje p\u00ebr t\u2019u thelluar edhe m\u00eb te qytetari Adrian\nMara. Byzhi arriti ta shqiptonte n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb korrekte emrin dhe mbiemrin e\nshqiptarit q\u00eb kishte humbur kujtes\u00ebn. N\u00eb fillim e shqiptonte Adrien Mar\u00e9, apo\nMar\u00f3, por pastaj u m\u00ebsua me shqiptimin jo francez t\u00eb emrit dhe mbiemrit t\u00eb\npersonit, t\u00eb cilit, ndoshta, do t\u2019i kushtonte koh\u00ebn e mbetur si inspektor i\npolicis\u00eb s\u00eb krimeve.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Botimet Mapo Editions<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Duke qen\u00eb nj\u00eb ent botues\nq\u00eb prioritet ka let\u00ebrsin\u00eb dhe autorin shqiptar, s\u00eb bashku me anekset e kritik\u00ebs\nletrare, si dhe suplementin Mapo letrare, Mapo Editions sh\u00ebnon n\u00eb axhend\u00ebn e\nsaj vet\u00ebm autor\u00eb shqiptar\u00eb, q\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vit kap\u00ebrcejn\u00eb shifr\u00ebn 10 t\u00eb botimeve.\nPor n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast kemi p\u00ebrzgjedhur vet\u00ebm dy romane, botuar s\u00eb fundi si Kim\nMehmeti, dhe fituesin e \u00e7mimit Kadare 2018, Virgjil Mu\u00e7in.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kim Mehmet: Pusi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pusi \u2013 sepse njeriu\n\u00ebsht\u00eb nj\u00eb pus kujtimesh e shkall\u00eb shprese. Me kalimin e viteve, njeriu b\u00ebhet\npus i thell\u00eb, dhe shkurton shkall\u00eb t\u00eb shpresave. Nj\u00eb dit\u00eb i mbeten vet\u00ebm\nkujtime si ato lulet q\u00eb kacavjerren n\u00eb buzet e pusit, atij real, e mbijn\u00eb\nbrenda tij, ku fenomene t\u00eb \u00e7uditshme lidhin gjith\u00eb historin\u00eb familjare, dhe\nimagjinat\u00ebn nga f\u00ebmij\u00ebria, n\u00eb rini e deri kur zhduken plot\u00ebsisht shkall\u00ebt prej\ntij, \u2013 ja, n\u00eb k\u00ebt\u00eb arkaik\u00eb sureale, shkrimtari Kim Mehmeti duket se ka \u201cmarr\u00eb\nmbeturinat\u201d e romaneve t\u00eb m\u00ebparshme, p\u00ebr t\u00eb krijuar jet\u00ebrr\u00ebfimin e ri.<\/p>\n\n\n\n<p>I p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb kolan\u00ebn e\nautor\u00ebve t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb bashk\u00ebkohore shqiptare t\u00eb Mapo Editions, ky roman lexohet\nsi nj\u00eb metafor\u00eb poetike, ku e vetmja not\u00eb autobiografike \u00ebsht\u00eb shkrimtari. Nj\u00eb\nepisod real q\u00eb Kim Mehmeti e ka marr\u00eb nga ndjeshm\u00ebria personale kur del p\u00ebrpara\npublikut, kur i duhet t\u00eb flas\u00eb e brenda tij, p\u00ebrplasen historit\u00eb, si duhet\nrr\u00ebfyer vetvetja.<\/p>\n\n\n\n<p>Romani nd\u00ebrtohet mbi nj\u00eb\nreflektim, e nj\u00ebkoh\u00ebsisht ngjarje e tij, t\u00eb nj\u00eb shkrimtari t\u00eb njohur q\u00eb \u00ebsht\u00eb i\nftuar t\u00eb referoj\u00eb ne konferenc\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme mbi jet\u00ebn e tij. Por pse e\nnd\u00ebrton nj\u00eb roman, nga nj\u00eb rr\u00ebfim publik i nj\u00eb shkrimtari? Kimi thot\u00eb: \u201c\u2026Un\u00eb\njam shum\u00eb i ndjesh\u00ebm, e kam shum\u00eb frik\u00eb fjal\u00ebn publike. Kjo \u00ebsht\u00eb tjet\u00ebr, sepse\nmund t\u00eb jesh edhe orator. Por, ve\u00e7an\u00ebrisht tek t\u00eb rinjt\u00eb jam shum\u00eb i ndjesh\u00ebm.\nSepse atyre duhet t\u2019jua nd\u00ebrrosh ndonj\u00ebher\u00eb edhe mitin g\u00ebnjeshtar, paragjykimin\nndaj shkrimtarit, Kimit, se \u00ebsht\u00eb njeri i men\u00e7\u00ebm, i mir\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb s\u2019ka shum\u00eb t\u00eb\nv\u00ebrteta. Mir\u00ebpo un\u00eb u them se ju duhet ta mbroni k\u00ebt\u00eb model. Kjo \u00ebsht\u00eb situata\ne vetme ku un\u00eb duhet t\u00eb jem ai Kimi q\u00eb ata e paramendojn\u00eb, Kimi i v\u00ebrtet\u00eb kur\ndel n\u00eb ato debatet. K\u00ebshtu q\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pesh\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00eb, edhe\np\u00ebrgjegj\u00ebsi. Ndaj ky roman nism\u00ebn e ka aty. Kjo ngjarje m\u00eb ndodhi me t\u00eb\nv\u00ebrtet\u00eb, n\u00eb Tiran\u00eb n\u00eb daljet e TED. Un\u00eb e di se pjesa d\u00ebrrmuese e lexuesve t\u00eb\nmi jan\u00eb t\u00eb rinj, dhe ata q\u00eb mua m\u00eb vler\u00ebsojn\u00eb jan\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb. Aty nisi pra, tek\nai fjalim nisi \u00e7do gj\u00eb derisa mua m\u00eb erdhi kjo gj\u00eb, t\u00eb rr\u00ebmbehem e t\u00eb filloj\nromanin\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cPiramida e shpirtrave, nga Virgjil Mu\u00e7i<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pse zgjodhi nj\u00eb personazh n\u00eb distanc\u00eb nga Shqip\u00ebria p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb roman, si Piramida e shpirtrave?! Fituesi i edicionit t\u00eb kat\u00ebrt t\u00eb \u00e7mimit Kadare, Virgjil Mu\u00e7i, p\u00ebrgjigjet: Kjo ishte m\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb patur nj\u00eb optik\u00eb realiste, jo groteske, jo cinike mbi k\u00ebt\u00eb vend\u201d. Mu\u00e7i u vler\u00ebsua nga juria me vepr\u00ebn n\u00eb dor\u00ebshkrim \u201cPiramida e shpirtrave\u201d me motivacionin \u201cP\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si nd\u00ebrton p\u00ebrmes gjuh\u00ebs rrug\u00ebtimin jet\u00ebsor. Nj\u00eb grotesk ndaj banalitetit, i cili k\u00ebrkon t\u00eb zbeh\u00eb njer\u00ebzoren, t\u00eb shenjt\u00ebn, duke e z\u00ebvend\u00ebsuar me p\u00ebrshtatjen e pafundme\u201d. Romani \u201cPiramida e shpirtrave\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb satir\u00eb e asaj q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eufemistike si nga politika vendase ashtu edhe t\u00eb huajt (k\u00ebtu nuk mbeten pas as mediat) quhet periudh\u00eb tranzicioni n\u00eb Shqip\u00ebri. Mu\u00e7i shprehet se \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb tablo realiste t\u00eb s\u00eb p\u00ebrditshmes shqiptare, edhe pse \u00ebsht\u00eb i vet\u00ebdijsh\u00ebm se n\u00eb k\u00ebt\u00eb gar\u00eb t\u00eb pabarabart\u00eb shpesh realiteti ia kalon fantazis\u00eb m\u00eb pjellore, duke e b\u00ebr\u00eb shkrimtarin t\u00eb ndihet i pafuqish\u00ebm. Mark Mara \u2013 nj\u00eb shqiptar, q\u00eb nuk kishte shkelur ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri dhe, pik\u00ebrisht vjen si nj\u00eb bir plangpris\u00ebsh p\u00ebr t\u00eb zbuluar \u201cdheun e t\u00eb par\u00ebve\u201d dhe befas shikon di\u00e7ka q\u00eb, nga iluzioni zbret n\u00eb nj\u00eb realitet q\u00eb d\u00ebrrmon gjith\u00e7ka. Ky \u00ebsht\u00eb personazhi i \u201cPiramida e shpirtrave\u201d, q\u00eb sheh n\u00eb distanc\u00eb, ftoht\u00eb, kaosin, njer\u00ebzit, shpirtrat e tyre n\u00eb nj\u00eb nga periudhat m\u00eb t\u00eb brishta shqiptare, si\u00e7 ishte koha e piramidave financiare.\u00a0<em>P\u00ebrgatiti: V.Murati<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Projekti \u201dT\u00eb lexojm\u00eb shqip\u201d \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkrahur nga Fondi p\u00ebr mbrojtjen dhe realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7far\u00eb propozojn\u00eb disa botues p\u00ebr leximet e ver\u00ebs me vepra e emra autor\u00ebsh shqiptar\u00eb? Shpesh e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb klasifikuar let\u00ebrsin\u00eb shqiptare si m\u00eb t\u00eb lexuar\u00ebn, nd\u00ebrsa botimet e autor\u00ebve tan\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb mbeten pothuaj \u201cinferior\u00eb\u201d p\u00ebrball\u00eb let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb huaj, edhe pse nuk ka nj\u00eb anket\u00eb sociologjike se \u00e7far\u00eb lexojn\u00eb shqiptar\u00ebt. Gazeta \u201cMapo\u201d hap rubrik\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9032,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,6],"tags":[],"class_list":["post-24040","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24040","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24040"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24040\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24041,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24040\/revisions\/24041"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}