{"id":23762,"date":"2019-09-23T14:33:16","date_gmt":"2019-09-23T12:33:16","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=23762"},"modified":"2019-09-23T14:33:16","modified_gmt":"2019-09-23T12:33:16","slug":"perqafimi-i-traditave-te-huaja-c-ndikim-do-te-kene-te-femijet-tane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=23762","title":{"rendered":"P\u00ebrqafimi i traditave t\u00eb huaja -\u00c7\u2019 ndikim do t\u00eb ken\u00eb te f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb?"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"180\" height=\"280\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/Gladiola-Jorbus.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23478\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Nga Gladiola  Jorbus<\/p>\n\n\n\n<p> N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, shqiptar\u00ebt po zhvishen nga origjinaliteti. Ritet e dasmave shqiptare kan\u00eb marr\u00eb ngjyrimet, sipas vendeve ku ata  kan\u00eb jetuar n\u00eb emigracion. Nj\u00eb institut i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i s\u00eb drejt\u00ebs zakonore familjare, i njohur q\u00eb n\u00eb koh\u00ebt m\u00eb t\u00eb lashta mbetet martesa, me karakteristikat e saj t\u00eb cilat jan\u00eb komercializuar n\u00eb maksimum.<\/p>\n\n\n\n<p> N\u00eb dasmat dhe pag\u00ebzimet shqiptare nuk mund t\u00eb mos bien n\u00eb sy konfetat ose bonbonieret (ende s\u2019kemi nj\u00eb fjal\u00eb t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb shqipe p\u00ebr t\u2019i em\u00ebrtuar, ndaj huazojm\u00eb nga fqinj\u00ebt). Qytetet bregdetare jan\u00eb gjithnj\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj ndikimeve dhe zakonet tradicionale priren t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohen, apo t\u00eb shkrihen e nj\u00ebjt\u00ebsohen me trendet e reja.<\/p>\n\n\n\n<p> I m\u00ebshoj vazhdimisht argumentit, se duhet t\u00eb p\u00ebrb\u00ebj\u00eb motiv t\u00eb fuqish\u00ebm krenarie, fakti q\u00eb i p\u00ebrkasim Dyrrahut ; qytetit ku kan\u00eb studiuar romak\u00ebt dhe perandor\u00ebt e tyre. Vet\u00eb Ciceroni shprehej p\u00ebr Dyrrahun, duke e konsideruar , \u201cqytet i luksit dhe i drit\u00ebs\u201d. Si\u00e7 dokumentohet dhe n\u00eb faktet historike, nj\u00eb student romak i shkruante t\u00eb atit: \u201cBaba m\u00eb d\u00ebrgo para; se k\u00ebtu i thon\u00eb Dyrrah, e jo Rom\u00eb\u201d. A jemi t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm v\u00ebrtet se nga vjen origjina jon\u00eb ?!<\/p>\n\n\n\n<p> Kontrasti midis trash\u00ebgimis\u00eb antike dhe t\u00eb sotmes \u201cmoderne\u201d po b\u00ebhet gjithmon\u00eb e m\u00eb i duksh\u00ebm dhe n\u00eb d\u00ebm t\u00eb vlerave \u201cjo vet\u00ebm arkeologjike\u201d t\u00eb  Dyrrahut ton\u00eb. N\u00eb kaosin modern t\u00eb ndryshimit t\u00eb sistemit t\u00eb vlerave, thirrja organike p\u00ebr m\u00ebshir\u00eb e tradit\u00ebs dhe e folklorit popullor, sidomos n\u00eb momentet e g\u00ebzimeve apo derteve familjare, shkakton nj\u00eb lloj konfuzioni t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u menaxhuar.<\/p>\n\n\n\n<p>  Martesa \u00ebsht\u00eb kuror\u00ebzimi i dashuris\u00eb. Ajo mbetet nj\u00eb dit\u00eb e paharrueshme. Konfeta \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aksesor i paz\u00ebv\u00ebnd\u00ebsuesh\u00ebm n\u00eb bot\u00ebn per\u00ebndimore. Por ajo s\u2019duhet t\u00eb mungoj\u00eb kurrsesi n\u00eb ngjarjen m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb jet\u00ebs, edhe k\u00ebtu tek ne, sipas parametrave aktuale. Kozmopolitizmi ka sheshuar dallimet mes kombeve dhe orvatet t\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtarizoj\u00eb gjuh\u00ebt, vlerat, monedhat, kulinarin\u00eb, doket etj. Por \u00e7\u2019jan\u00eb konfetat? \u00c7\u2019 p\u00ebrcjellin? \u00c7\u2019rol luajn\u00eb? Llokumet tradicionale shqiptare duket se jan\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar  duksh\u00ebm me to (konfetat) dhe shenja e mosbarazis\u00eb u jep prioritet k\u00ebtyre t\u00eb fundit.<\/p>\n\n\n\n<p> Zanafilla e konfetave daton shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt n\u00eb histori, q\u00eb para viteve 1000 n\u00eb gadishullin arabik. Gjithashtu kjo tradit\u00eb \u00ebsht\u00eb gjurmuar dhe tek romak\u00ebt e lasht\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt shp\u00ebrndanin konfeta (bajame t\u00eb mbuluara me mjalt\u00eb e sheqer) n\u00eb dasmat e tyre dhe n\u00eb lindjet e f\u00ebmij\u00ebve. <br> Termi konfet vjen nga fjala latine confectum q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb e p\u00ebrgatitur. N\u00eb Venecia jan\u00eb v\u00ebn\u00eb re p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb retth vitit 1200. Konfetat kishin ardhur nga Lindja e larg\u00ebt. N\u00eb Perandorin\u00eb Bizantine ishte zakon, q\u00eb me rastin e Karnavaleve, k\u00ebto \u00ebmb\u00eblsira t\u00eb hidheshin mbi popullin q\u00eb festonte, nga vet\u00eb fisnik\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p> Numri i konfetave duhet t\u00eb jet\u00eb gjithmon\u00eb tek ( 1, 3ose 5) p\u00ebr t\u00eb simbolizuar pandashm\u00ebrin\u00eb. Pesa \u00ebsht\u00eb numri m\u00eb i bukur, pasi p\u00ebrfshin pes\u00eb bekimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr nj\u00eb \u00e7ift t\u00eb ri si\u00e7 jan\u00eb : Sh\u00ebndeti, Dashuria, Pjelloria, Jet\u00ebgjat\u00ebsia dhe Begatia.<\/p>\n\n\n\n<p> N\u00eb bot\u00ebkuptimin ton\u00eb, konfetat njejt\u00ebsohen vet\u00ebm me martesat, por ato i dhurojn\u00eb hijeshi t\u00eb gjitha eventeve t\u00eb jet\u00ebs duke filluar q\u00eb nga lindja ,fejesa, martesa, ceremonit\u00eb fetare (pag\u00ebzime,  kungime, krezmime, diplomime, dat\u00eblindje, p\u00ebrvjetor\u00eb etj. Konfeta \u00ebsht\u00eb  simboli i dit\u00ebs s\u00eb sh\u00ebnuar.Ajo do t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si shenj\u00eb dashurie dhe miq\u00ebsie midis jush dhe t\u00eb dashurve tuaj duke ju kujtuar gjithmon\u00eb, \u00e7astet m\u00eb magjike t\u00eb jet\u00ebs.N\u00eb fund lind dhe nj\u00eb pyetje tjet\u00ebr. Po f\u00ebmij\u00ebve \u00e7\u2019do t\u2019u kultivojm\u00eb?!<\/p>\n\n\n\n<p> Makarenko thot\u00eb : \u201c Prind\u00ebr , mos mendoni se e edukoni f\u00ebmij\u00ebn tuaj vet\u00ebm kur flitni me t\u00eb, kur e k\u00ebshilloni ose kur e urdh\u00ebroni. Ju edukoni n\u00eb \u00e7do moment t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij, madje edhe at\u00ebher\u00eb kur nuk jeni n\u00eb sht\u00ebpi. Si visheni, si flitni me njer\u00ebzit e tjer\u00eb, si g\u00ebzoheni, si silleni me miqt\u00eb, si qeshni \u2026- t\u00eb gjitha k\u00ebto kan\u00eb ndikim t\u00eb madh te f\u00ebmij\u00ebt, sepse ne jemi shembujt q\u00eb ata ndjekin; shembuj n\u00eb kriz\u00eb vlerash, ndaj dasht\u00eb Zoti q\u00eb feedback-u t\u00eb jet\u00eb pozitiv.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Gladiola Jorbus N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, shqiptar\u00ebt po zhvishen nga origjinaliteti. Ritet e dasmave shqiptare kan\u00eb marr\u00eb ngjyrimet, sipas vendeve ku ata kan\u00eb jetuar n\u00eb emigracion. Nj\u00eb institut i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i s\u00eb drejt\u00ebs zakonore familjare, i njohur q\u00eb n\u00eb koh\u00ebt m\u00eb t\u00eb lashta mbetet martesa, me karakteristikat e saj t\u00eb cilat jan\u00eb komercializuar n\u00eb maksimum. N\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23478,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-23762","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23762","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23762"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23762\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23763,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23762\/revisions\/23763"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23478"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23762"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23762"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23762"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}