{"id":23743,"date":"2019-09-20T16:00:30","date_gmt":"2019-09-20T14:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=23743"},"modified":"2019-09-20T16:00:56","modified_gmt":"2019-09-20T14:00:56","slug":"nuk-eshte-shenuar-nuk-ka-egzistuar-kraja-si-shperpjesetim-i-mrekullise-dhe-veshtiresise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=23743","title":{"rendered":"Nuk \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar, nuk ka egzistuar &#8211; KRAJA SI SHP\u00cbRPJES\u00cbTIM I MREKULLIS\u00cb DHE V\u00cbSHTIR\u00cbSIS\u00cb"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/ostros-panoramio-ambulanca.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-14510\" width=\"593\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/ostros-panoramio-ambulanca.jpg 578w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/ostros-panoramio-ambulanca-300x182.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 593px) 100vw, 593px\" \/><figcaption>Ostrosi<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><em>(V\u00ebshtrim mbi monografin\u00eb &#8220;Sh\u00ebndet\u00ebsia n\u00eb Kraj\u00eb&#8221; t\u00eb autores Ganimete Hoxha)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nga Arg\u00ebzon SULEJMANI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Monografia &#8220;Sh\u00ebndet\u00ebsia n\u00eb Kraj\u00eb&#8221; e autores, nj\u00ebkoh\u00ebsisht mjekes specialiste t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb familjare, Ganimete Hoxha, p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb vler\u00eb me pesh\u00eb n\u00eb l\u00ebmin\u00eb e historografis\u00eb, mjek\u00ebsis\u00eb dhe trash\u00ebgimis\u00eb kulturore. N\u00eb t\u00eb sotmen e pushtuar nga rrjetet sociale dhe aplikacionet e tyre p\u00ebrcjell\u00ebse, shpesh-her\u00eb p\u00ebrdoret shprehja: nuk \u00ebsht\u00eb fotografuar, pra nuk ka egzistuar. E djeshmja, e jetuara, historia \u00ebsht\u00eb m\u00eb e vrazhd\u00eb, nj\u00ebkoh\u00ebsisht m\u00eb e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me faktet kur thot\u00eb se: nuk \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar, pra nuk ka egzistuar. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, vlerat e botimit n\u00eb fjal\u00eb jan\u00eb multisferike, kurse n\u00eb qend\u00ebr kan\u00eb njeriun, humanen, sh\u00ebndetin. Sh\u00ebndeti gjithnj\u00eb ka qen\u00eb qend\u00ebr e bot\u00ebs s\u00eb njeriut t\u00eb an\u00ebve tona. Nga kjo monografi, si nga secila q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrshkruante t\u00eb kaluar\u00ebn ton\u00eb, ve\u00e7ohet st\u00ebrmundimi i njeriut deri n\u00eb vet\u00ebmohim, izolimi deri n\u00eb p\u00ebrndjekje dhe pashkollimi deri n\u00eb shkallim. Megjithat\u00eb, edhe si i till\u00eb, njeriu i k\u00ebtyre an\u00ebve nuk e ka humbur asnj\u00ebher\u00eb durimin, toruan dhe shpres\u00ebn. Popullor\u00ebshe t\u00eb tilla si: mendja e sh\u00ebndosh\u00eb n\u00eb trup t\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb; mendja kolonis\u00eb trupin, etj. tregojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb filozofi nd\u00ebrlidh\u00ebse t\u00eb hershme t\u00eb mendjes me trupin, t\u00eb mendimit me fizikun, nd\u00ebrlidhje k\u00ebto q\u00eb shkencat natyrore e mjek\u00ebsore u p\u00ebrvishen k\u00ebtyre dit\u00ebve. Trash\u00ebgimia e pamatshme kulturore e k\u00ebtyre viseve tregon p\u00ebr nj\u00eb sistem paralel model n\u00eb kushte t\u00eb r\u00ebnda shoq\u00ebrore. Si e till\u00eb, e kaluara e viseve tona malore \u00ebsht\u00eb laborator &#8220;in vivo&#8221; njeri-natyr\u00eb. K\u00ebshtu, njeriu i atyre koh\u00ebve do t\u00eb k\u00ebrkonte jet\u00ebn e sh\u00ebndosh\u00eb larg sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, do t\u00eb kultivonte dijen e maturin\u00eb larg shkollimit dhe do t\u00eb njihej me bot\u00ebn m\u00ebnjanuar prej saj. Mehmet Kraja n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb mbi f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e tij e p\u00ebrmend\u00eb Kraj\u00ebn si nj\u00eb vend me nj\u00eb &#8220;shp\u00ebrpjes\u00ebtim&#8221; t\u00eb thukt\u00eb n\u00eb mes t\u00eb mrekullive q\u00eb ofron natyra dhe v\u00ebshtir\u00ebsive q\u00eb hasen n\u00eb t\u00eb jetuar (Oral History Kosovo, shkurt 2015). Shtjellimi i till\u00eb i k\u00ebtij v\u00ebshtrimi \u00ebsht\u00eb i q\u00ebllimsh\u00ebm. Caku i k\u00ebsaj qasjeje nuk \u00ebsht\u00eb t&#8217;ua rr\u00ebfej monografin\u00eb n\u00eb fjal\u00eb, por t\u00eb ju shtyj\u00eb q\u00eb ta lexoni at\u00eb. <\/p>\n\n\n\n<p>\u2022Mona dhe Gjilp\u00ebra <\/p>\n\n\n\n<p>Libri nis\u00eb me sqarimin e vendndodhjes s\u00eb lokalitetit t\u00eb Kraj\u00ebs. Nj\u00eb rrip toke nd\u00ebrmjet dy detrave (Liqeni i Shkodr\u00ebs u afrohet p\u00ebrmasave detare), n\u00eb mes majave malore e er\u00ebrave t\u00eb ngrohta e freskuese. Af\u00ebr jet\u00ebs e larg bot\u00ebs, do t\u00eb mund t\u00eb thuhej p\u00ebr Kraj\u00ebn e ublave. Autorja q\u00eb n\u00eb fillim na b\u00ebn me dije se p\u00ebrkujdesja sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb Kraj\u00eb nis\u00eb tek pas Luft\u00ebs s\u00eb II-t\u00eb Bot\u00ebrore. Luft\u00ebrat, k\u00ebtyre an\u00ebve kan\u00eb qen\u00eb dhe vazhdojn\u00eb t\u00eb mbesin referenca kohore t\u00eb shpeshta. Mjek\u00ebsia, n\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb luft\u00eb, \u00ebsht\u00eb betej\u00eb q\u00eb nis\u00eb rishtas p\u00ebrdit\u00eb, kurse mjeku \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb beson n\u00eb diell edhe kur drita shterron. Libri jo pa q\u00ebllim nis\u00eb me pun\u00ebn vullnetare t\u00eb infermieres Mona Gordon Wilson, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Kryqit t\u00eb Kuq Amerikan pas Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb Shqip\u00ebri e Mal t\u00eb Zi. Ditari i saj nga q\u00ebndrimi n\u00eb ato an\u00eb \u00ebsht\u00eb rr\u00ebqeth\u00ebs. Tuberkulozi, poliomieliti, malaria, parazitozat do t\u00eb kishin gjetur parajs\u00ebn e tyre q\u00eb krekosej r\u00ebnd\u00eb e m\u00eb r\u00ebnd\u00eb fal\u00eb bestytnive primitive dhe analfabetizmit t\u00eb popullat\u00ebs. At\u00ebbot\u00eb, vaksinat as nuk paramendoheshin, aparati fotografik mbahej si &#8220;syri i keq&#8221; p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt, kurse vajzat rriteshin me bindjen q\u00eb m\u00eb mir\u00eb t&#8217;i vizitoj\u00eb vdekja se sa nj\u00eb doktor mashkull. Kush do thonte q\u00eb nj\u00eb shekull m\u00eb pas e n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat hap\u00ebsira, vaksinat do t\u00eb paragjykoheshin, kurse fotografit\u00eb e f\u00ebmij\u00ebve do t\u00eb ktheheshin n\u00eb sy magjik. Sh\u00ebnimet e znj. Wilson ngjajn\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb tyre me jet\u00ebn e personazhit Doktor Gjilp\u00ebra t\u00eb Faik Konic\u00ebs. Meqen\u00ebse dhe vepra e Konic\u00ebs \u00ebsht\u00eb botuar n\u00eb 1924, marrim prov\u00eb q\u00eb k\u00ebta dy personazhe t\u00eb jet\u00ebs reale dhe letrare i b\u00ebn bashk\u00eb koha, vendi dhe p\u00ebrjetimet. Kjo sekuenc\u00eb nga Doktor Gjilp\u00ebra e sqaron m\u00eb s\u00eb miri gjendjen n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndodhej Shqip\u00ebria dhe Ballkani at\u00ebbot\u00eb: <\/p>\n\n\n\n<p>(\u2026) Doganieri q\u00eb g\u00ebrmonte valixhen e Dr. Gjilp\u00ebr\u00ebs zbuloi nj\u00eb kuti t\u00eb madhe me pluhur p\u00ebr t\u00eb fshir\u00eb dh\u00ebmb\u00ebt: menjeh\u00ebre kalli dy gisht\u00ebrinj t\u00eb palar\u00eb, me thonj t\u00eb zinj dhe nisi t\u00eb rr\u00ebmoj\u00eb e t\u00eb shoh\u00eb se \u00e7<code>kish brenda. Pyeti n\u00eb \u00e7<\/code>pun\u00eb hynte ky toz.<br> \u201cP\u00ebr t\u00eb fshir\u00eb dh\u00ebmb\u00ebt\u201d, tha dr. Gjilp\u00ebra.<br> \u201cAxhip!\u201d, b\u00ebri doganieri, pastaj thirri nj\u00eb shok dhe i tha: \u201cShiko se \u00e7`thot\u00eb ky njeri: k\u00ebt\u00eb e paska p\u00ebr t\u00eb fshir\u00eb dh\u00ebmb\u00ebt!\u201d<br> Q\u00eb t\u00eb dy doganier\u00ebt qeshn\u00eb duke shfaqur nofullat e ndryshkura e gjys\u00ebm t\u00eb kalbura. <\/p>\n\n\n\n<p>Autorja e monografis\u00eb me zhg\u00ebnjim e cek\u00eb q\u00eb zonja Wilson u dekorua n\u00eb Itali dhe Rusi p\u00ebr pun\u00eb vullnetare e humanitare, por jo edhe n\u00eb Malin e Zi. Porse, n\u00eb ver\u00ebn e vitit 2019, zonja Wilson do t\u00eb dekorohej n\u00eb Kraj\u00eb p\u00ebrmes p\u00ebrkujtimit t\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr nga nj\u00eb zonj\u00eb kolege q\u00eb e kupton m\u00eb s\u00eb miri sakrific\u00ebn, humanizmin dhe profesionalizmin. Fjala \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht p\u00ebr monografin\u00eb &#8220;Sh\u00ebndet\u00ebsia n\u00eb Kraj\u00eb&#8221;. Libri vazhdon me mjek\u00ebt q\u00eb kan\u00eb sh\u00ebrbyer n\u00eb rrethin\u00ebn e Tivarit gjat\u00eb dhe pas dy luft\u00ebrave bot\u00ebrore. Bie n\u00eb sy Dr Frederik Shiroka, kirurg n\u00eb Qendr\u00ebn Spitalore Shkod\u00ebr. Edhe pse ka rrjedhur shum\u00eb uj\u00eb, autorja ka arritur t\u00eb gjej\u00eb p\u00ebrjetime t\u00eb krajan\u00ebve nga raporti me Dr Shirok\u00ebn. Secili nga ata e v\u00eb theksin tek mjesht\u00ebria e pazakont\u00eb e tij, af\u00ebrsia dhe arritjet. P\u00ebrvojat mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse t\u00eb at\u00ebhershme, kryesisht t\u00eb rasteve akute me &#8220;zorr\u00eb qorre&#8221; q\u00eb kan\u00eb gjetur shp\u00ebtim nga duart e Dr Shirok\u00ebs, tregojn\u00eb q\u00eb Kraja pa liqenin dhe Shkodr\u00ebn mund t\u00eb jet\u00eb ve\u00e7 zorr\u00eb qorre. Botimi vazhdon me t\u00eb tjera koh\u00eb e personazhe. Autorja nuk i ik\u00eb njeriut gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs, sepse k\u00ebt\u00eb ia ka m\u00ebsuar mjek\u00ebsia por edhe tradita. Me rend vihen emrat e t\u00eb gjith\u00eb mjek\u00ebve q\u00eb kan\u00eb sh\u00ebrbyer n\u00eb Kraj\u00eb, por t\u00eb nj\u00ebjtin vler\u00ebsim marrin edhe kuadri i mes\u00ebm profesional e plot\u00ebsues. Nj\u00eb kapitull i ve\u00e7ant\u00eb i kushtohet mjek\u00ebsis\u00eb popullore, q\u00eb n\u00eb shekullin XX duket t\u00eb jet\u00eb praktikuar nga autoritete t\u00eb \u00e7muara. Tutje, mendoj q\u00eb mjek\u00ebsia popullore si\u00e7 muzika popullore ka z\u00ebn\u00eb n\u00eb k\u00ebmb\u00eb t\u00eb \u00e7al\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb arsye m\u00eb shum\u00eb q\u00eb t&#8217;u japim hakun meritor\u00ebve t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb shkuar. Vlerat duhet t\u00eb promovohen dhe t\u00eb bashk\u00ebveprojn\u00eb.  <\/p>\n\n\n\n<p>\u2022Mjek\u00ebsia &#8211; sht\u00ebpia e p\u00ebrbashk\u00ebt  <\/p>\n\n\n\n<p>Gjat\u00eb leximit do t\u00eb takoni nj\u00eb th\u00ebnje me pesh\u00eb: kirurgjia s&#8217;ka atdhe, kurse kirurgu po. E till\u00eb \u00ebsht\u00eb e gjith\u00eb mjek\u00ebsia. Megjithat\u00eb, duhet cekur atdheun e formimit t\u00eb autores q\u00eb p\u00ebr koincidenc\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe atdheu i formimit tim dhe shum\u00eb mjek\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb. \u00cbsht\u00eb Prishtina, \u00ebsht\u00eb Qendra Klinike Universitare e Kosov\u00ebs. \u00cbsht\u00eb ai trung q\u00eb ka arritur t\u00eb p\u00ebr\u00e7oj\u00eb puls n\u00ebp\u00ebr deg\u00ebt e veta t\u00eb larg\u00ebta pavar\u00ebsisht plag\u00ebve vetanake. Jan\u00eb vlerat universale t\u00eb qindra m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve tan\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt besonin n\u00eb dituri e humaniz\u00ebm aq sa n\u00eb liri. K\u00ebshtu, p\u00ebrmes sa e sa mjek\u00ebve, si\u00e7 m\u00ebsues\u00ebve e profesionist\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb, pulsi prishtinas do t\u00eb arrinte t\u00eb pulsoj\u00eb n\u00eb Kraj\u00eb gjat\u00eb k\u00ebtij gjysm\u00eb shekulli. Pa dyshim, nj\u00eb vend t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb at\u00eb podium vlerash z\u00eb vet\u00eb autorja e k\u00ebsaj monografie, Dr Ganimete Gashi Hoxha, e cila ka hyr\u00eb n\u00eb dekad\u00ebn e tret\u00eb t\u00eb sh\u00ebrbimit mjek\u00ebsor n\u00eb Ostros. Ajo ka ditur q\u00eb m\u00eb s\u00eb miri t\u00eb ofroj\u00eb dhe p\u00ebrparoj\u00eb sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore, t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsoj\u00eb e p\u00ebrqafoj\u00eb risit\u00eb n\u00eb konferenca e simpoziume mjek\u00ebsore brenda dhe jasht\u00eb vendit p\u00ebr t\u00eb kulmuar n\u00eb vitin 2014 ku do t\u00eb ve\u00e7ohej e nderohej si mjekja m\u00eb e dalluar e vitit n\u00eb Malin e Zi. P\u00ebr gjith\u00e7ka q\u00eb mund t\u00eb lexoni n\u00eb k\u00ebt\u00eb monografi, ndaj\u00eb mendimin q\u00eb e nj\u00ebjta do duhej promovuar s\u00eb paku dhe n\u00eb Prishtin\u00eb e Shkod\u00ebr. Vlerat e secilit botim dinjitoz rriten me kalimin e viteve, ashtu dhe botimi n\u00eb fjal\u00eb me koh\u00ebn do motivoj\u00eb dhe peshoj\u00eb edhe m\u00eb r\u00ebnd\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr do t&#8217;i gjeni tok koh\u00ebt e brezat, si dhe mjek\u00ebt krajan\u00eb an\u00eb e k\u00ebnd bot\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr do t&#8217;i gjeni tok sakrificat dhe risit\u00eb, si dhe mjek\u00ebt krajan\u00eb q\u00eb do t\u00eb shkruajn\u00eb t\u00eb ardhmen. N\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr do t&#8217;i gjeni tok mjek\u00ebt e shum\u00eb rretheve, sepse mjek\u00ebsia \u00ebsht\u00eb sht\u00ebpia jon\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt. <\/p>\n\n\n\n<p>Koha Javore, dt. 19 shtator 2019, nr. 880, fq. 18 dhe 19.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(V\u00ebshtrim mbi monografin\u00eb &#8220;Sh\u00ebndet\u00ebsia n\u00eb Kraj\u00eb&#8221; t\u00eb autores Ganimete Hoxha) Nga Arg\u00ebzon SULEJMANI Monografia &#8220;Sh\u00ebndet\u00ebsia n\u00eb Kraj\u00eb&#8221; e autores, nj\u00ebkoh\u00ebsisht mjekes specialiste t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb familjare, Ganimete Hoxha, p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb vler\u00eb me pesh\u00eb n\u00eb l\u00ebmin\u00eb e historografis\u00eb, mjek\u00ebsis\u00eb dhe trash\u00ebgimis\u00eb kulturore. N\u00eb t\u00eb sotmen e pushtuar nga rrjetet sociale dhe aplikacionet e tyre p\u00ebrcjell\u00ebse, shpesh-her\u00eb p\u00ebrdoret [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14510,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-23743","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23743","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23743"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23743\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23745,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23743\/revisions\/23745"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14510"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}