{"id":23477,"date":"2019-08-19T14:15:00","date_gmt":"2019-08-19T12:15:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=23477"},"modified":"2019-08-19T14:15:00","modified_gmt":"2019-08-19T12:15:00","slug":"metamorfoza-e-mitit-te-gruas-nordike-nga-gjeneza-ne-mesjete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=23477","title":{"rendered":"Metamorfoza e mitit t\u00eb gruas nordike nga gjeneza n\u00eb mesjet\u00eb"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"180\" height=\"280\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/Gladiola-Jorbus.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23478\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><em>Nga Gladiola Jorbus<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Sipas nj\u00eb pune studimore t\u00eb mb\u00ebshtetur n\u00eb artefakte,\nburime historike, historin\u00eb e fes\u00eb dhe materiale arkeologjike, mund t\u00eb p\u00ebrcaktojm\u00eb\nevoluimin e gruas n\u00eb bot\u00ebn nordike nga per\u00ebndesh\u00eb e pjelloris\u00eb, n\u00eb nj\u00eb shtrig\u00eb\nme shkop fluturues. <\/p>\n\n\n\n<p>Sipas mitologjis\u00eb veriore, n\u00eb agim t\u00eb njer\u00ebzimit,\nburrat dhe grat\u00eb ishin t\u00eb barabart\u00eb. Ata adhuronin Nerthusin (N\u00ebn\u00ebn Tok\u00eb), nj\u00eb\nvirgj\u00ebresh\u00eb q\u00eb simbolizonte rizgjimin e pranver\u00ebs. Ky kult \u00ebsht\u00eb evidentuar n\u00eb\nmitologjin\u00eb nordike dhe n\u00eb at\u00eb mesdhetare gjithashtu. Per\u00ebndesha virgj\u00ebresh\u00eb\nsimbolizonte jet\u00ebn e re, ciklin e gruas dhe zhvillimin nga virgj\u00ebria tek am\u00ebsia.\nGruaja, n\u00ebn k\u00ebt\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim ndryshon nga ajo \u00e7ka p\u00ebrcolli kristianizmi 2000\nvjet m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb epok\u00ebn e bronzit dhe t\u00eb hekurit, grat\u00eb\nkujdeseshin p\u00ebr t\u00eb mirat materiale, veshjet, luanin nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb\njet\u00ebn fetare t\u00eb komunitetit dhe ishin p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr transmetimin e njohurive\nn\u00eb brezat pasardh\u00ebs. <\/p>\n\n\n\n<p>Nevojat p\u00ebr vijim\u00ebsi, si nj\u00eb ur\u00eb lidhes\u00eb nd\u00ebrmjet s\u00eb\nshkuar\u00ebs dhe s\u00eb tashmes ndikuan n\u00eb intuit\u00ebn e k\u00ebtyre qenieve. N\u00eb periudh\u00ebn\nvikinge, ajo shfaqet me nj\u00eb mantel t\u00eb mbuluar me bizhuteri dhe me nj\u00eb skept\u00ebr.\nAjo mund t\u00eb sh\u00ebronte k\u00ebshtu p\u00ebrmes magjis\u00eb apo t\u00eb parashikonte t\u00eb ardhmen. Por kristianizmi\nnuk do ta lejonte m\u00eb k\u00ebt\u00eb dhe gjaku do t\u00eb rridhte lum\u00eb. <\/p>\n\n\n\n<p>Volve (e martuara me shkopin) konsiderohet orakulli\ni periudh\u00ebs vikinge. Ajo komunikon me fuqit\u00eb e mbinatyrshme q\u00eb udh\u00ebheqin tok\u00ebn.\nKultura fem\u00ebrore ishte nd\u00ebrtuar mbi artin e profecis\u00eb, t\u00eb magjis\u00eb dhe t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Kristianizmi shnd\u00ebrroi thelbin e jet\u00ebs dhe mend\u00ebsin\u00eb\ne koh\u00ebs. Tashm\u00eb, jet\u00ebn e sillte burri, p\u00ebrmes figur\u00ebs s\u00eb Adamit, m\u00eb sakt\u00eb duke\nu konfiguruar te brinja e tij. Gruaja do t\u2019i sh\u00ebrbente atij dhe popullimit t\u00eb\ntok\u00ebs, duke u zhveshur k\u00ebshtu nga gjith\u00e7ka hyjnore brenda saj. <\/p>\n\n\n\n<p>Paganizmi e shihte femr\u00ebn trup e shpirt t\u00eb pandar\u00eb.\nAm\u00ebsia gjykohej si nj\u00eb pjes\u00eb natyrale e ciklit jet\u00ebsor fem\u00ebror dhe jo si kund\u00ebrshtia\nnegative e virgj\u00ebris\u00eb. <\/p>\n\n\n\n<p>Seksualiteti nuk mbante mbi supe pesh\u00ebn e m\u00ebkatit\ndhe gruaja nuk q\u00ebndronte aspak, m\u00eb posht\u00eb se sa burri. Mendimet q\u00eb kristianizmi\nnisi t\u2019i servir\u00eb kultur\u00ebs nordike ndryshuan thelb\u00ebsisht perceptimin mbi gruan. <\/p>\n\n\n\n<p>Eva ishte fajtorja m\u00ebkatare; ajo tundoi Adamin, pasi\nu tundua vet\u00eb m\u00eb par\u00eb nga qoft\u00eblargu Satana dhe krejt e kund\u00ebrta e saj ishte\nVirgj\u00ebresh\u00eb Maria, shenjtorja q\u00eb duhet t\u00eb shlyej\u00eb m\u00ebkatet e kryera prej saj. <\/p>\n\n\n\n<p>Tashm\u00eb k\u00ebndet e kultit q\u00eb dikur i kushtoheshin per\u00ebndesh\u00ebs\ns\u00eb pjelloris\u00eb, s\u00eb bukuris\u00eb dhe t\u00eb sensualitetit Freja, u z\u00ebvend\u00ebsuan me altar\u00ebt\ne Virgj\u00ebresh\u00ebs, e cila \u00ebsht\u00eb zhveshur nga seksualiteti dhe fuqia fem\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n<p>Por rrug\u00ebtimi i gjinis\u00eb s\u00eb bukur vazhdon deri n\u00eb t\u00eb\nshkuar\u00ebn e af\u00ebrt, n\u00eb periudh\u00ebn e |\u201dgjuetis\u00eb s\u00eb shtrigave\u201d dhe mban nj\u00eb em\u00ebr, Anne\nPedersdatter Beyer. Ajo ishte nga Bergeni i Norvegjis\u00eb, nj\u00eb grua mendjehapur, e\nbukur, e zgjuar dhe e artikuluar. Konsiderohet si shtriga m\u00eb e p\u00ebrfolur n\u00eb t\u00eb\ngjith\u00eb siujdhes\u00ebn skandinave. <\/p>\n\n\n\n<p>Ana u akuzua n\u00eb vitin 1575 p\u00ebr vrasjen e xhaxhait t\u00eb\nburrit t\u00eb saj, Peshkopit Gjeble Pedersson, duke ushtruar artin e magjis\u00eb, me\nq\u00ebllim q\u00eb burri i saj t\u00eb merrte at\u00eb post.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke shfryt\u00ebzuar lidhjet e tij me mbretin e Danimark\u00ebs,\nbashk\u00ebshorti i An\u00ebs arriti t\u00eb fitonte faljen e saj. Megjithat\u00eb, pasi ishte\nakuzuar nj\u00eb her\u00eb p\u00ebr magji, ajo gjithnj\u00eb konsiderohej magjistare nga komuniteti.\nJetonte e izoluar, dhe reagonte me polemika t\u00eb ashpra ndaj thashethemeve, t\u00eb\ncilat u r\u00ebnduan gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb me kalimin e viteve. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb mars t\u00eb vitit 1590, ajo u akuzua p\u00ebr her\u00eb t\u00eb\ndyt\u00eb. Nuk pranoi kurrsesi t\u00eb paraqitej n\u00eb gjyq, ndaj e mor\u00ebn me forc\u00eb. Gjat\u00eb\ngjyqit, ajo u akuzua se kishte vrar\u00eb gjasht\u00eb persona p\u00ebrmes artit t\u00eb magjis\u00eb.\nD\u00ebshmitar\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ishin miqt\u00eb dhe fqinj\u00ebt. Madje, sh\u00ebrb\u00ebtorja e saj Elina e\nakuzoi An\u00ebn se e kishte p\u00ebrdorur si nj\u00eb kal\u00eb dhe kishte hipur mbi t\u00eb, t\u00eb shtun\u00ebn\ne shtrigave, dit\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn, ato kishin planifikuar dhe djegien e qytetit. T\u00eb\ntjer\u00eb pohonin akoma se e kishin par\u00eb An\u00ebn n\u00eb prani t\u00eb demon\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndon\u00ebse gjat\u00eb gjyqit, Ana shfaqi &#8220;vullnet, logjik\u00eb\ndhe aft\u00ebsi&#8221;, ndaj saj nuk u tregua m\u00ebshir\u00eb. Akuz\u00ebs s\u00eb r\u00ebnd\u00eb se kishte vrar\u00eb\nnj\u00eb f\u00ebmij\u00eb Claus Skinder-in, ajo iu p\u00ebrgjigj: &#8220;Shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb vdesin n\u00eb\nqytet, un\u00eb nuk mund t\u2019i kem vrar\u00eb t\u00eb gjith\u00eb&#8221;. <\/p>\n\n\n\n<p>Disa ministra t\u00eb klerit t\u00eb Bergenit q\u00eb e mb\u00ebshtesnin\nAn\u00ebn kund\u00ebrshtuan ndaj gjykat\u00ebsve, por ishte e kot\u00eb. Gjithsesi ajo u d\u00ebnua me\nvdekje. N\u00eb Norvegji, shtrigat digjeshin t\u00eb gjalla dhe ky vendim do t\u00eb vlente\ndhe p\u00ebr An\u00ebn. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gjat\u00eb rrug\u00ebs s\u00eb saj drejt ekzekutimit, ajo betohej p\u00ebr\npafaj\u00ebsin\u00eb e saj, por ato betime ran\u00eb n\u00eb vesh t\u00eb shurdh\u00ebr. Vendimi u ekzekutua.\n<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr t\u00eb kuptuar panoram\u00ebn e gjendjes s\u00eb gruas n\u00eb at\u00eb\nperiudh\u00eb t\u00eb err\u00ebt si\u00e7 ishte Mesjeta, mjafton t\u00eb lexojm\u00eb nj\u00eb fragment t\u00eb shk\u00ebputur\nnga botimi i \u201cMalleus Maleficarum\u201d \u2013 \u201c\u00c7eki\u00e7i i shtrig\u00ebs\u201d q\u00eb qarkullonte asokohe\nn\u00eb Evrop\u00eb<em>:\u201d Gruaja \u00ebsht\u00eb m\u00eb e hidhur se\nvdekja. Ajo \u00ebsht\u00eb kurthi i gjuetarit, zemra e saj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rrjet\u00eb dhe duart e\nsaj kapin burrat. Ai q\u00eb k\u00ebnaq Zotin q\u00ebndron larg saj, kurse m\u00ebkatari zihet n\u00eb grack\u00ebn\ne saj. Satanai tundoi Ev\u00ebn n\u00eb m\u00ebkat, m\u00eb pas Eva ftoi Adamin t\u00eb b\u00ebhej pjes\u00eb e tij.\nPra Eva, dhe jo Satanai duhet t\u00eb faj\u00ebsohet p\u00ebr m\u00ebkatin e Adamit. Q\u00eb at\u00ebher\u00eb,\ngruaja \u00ebsht\u00eb m\u00eb djall\u00ebzore se vdekja, e cila shqet\u00ebson vet\u00ebm trupin, kurse m\u00ebkati,\ni cili vjen n\u00eb bot\u00eb me gruan, t\u00eb vret shpirtin. T\u00eb krijuara nga nj\u00eb brinj\u00eb e shtremb\u00ebr,\ngrat\u00eb jan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb qenie t\u00eb shtremb\u00ebra, dhe priren m\u00eb shum\u00eb drejt\ndjallit, sesa drejt s\u00eb mir\u00ebs\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Edhe pse tashm\u00eb kan\u00eb kaluar rreth 500 vjet nga ato\nngjarje makabre, s\u00ebrish numri i&nbsp;\nviktimave t\u00eb inkuizicionit mbetet i pasakt\u00eb. Shtrigat konsideroheshin heretike\ndhe si t\u00eb tilla duheshin d\u00ebnuar. Q\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e Hamurabit, ata q\u00eb merreshin me\nmagji d\u00ebnoheshin r\u00ebnd\u00eb. Kjo tradit\u00eb u ndoq dhe n\u00eb Greqin\u00eb Antike rreth vitit\n338 p.e.s. Dikur shtrigat ishin t\u00eb bukura e t\u00eb zgjuara, sh\u00ebruese dhe t\u00eb\nartikuluara. N\u00eb dit\u00ebt e sotme p\u00ebrshkruhen si plaka t\u00eb sh\u00ebmtuara, me nj\u00eb fshes\u00eb\nfluturuese, t\u00eb veshura me t\u00eb zeza q\u00eb b\u00ebnin keq dhe hanin njer\u00ebz t\u00eb gjall\u00eb. <\/p>\n\n\n\n<p>Pavar\u00ebsisht se si q\u00ebndron e v\u00ebrteta, gjuetia ndaj\ntyre ishte nj\u00eb tjet\u00ebr gjenocid q\u00eb ka kryer njeriu. Sepse t\u00eb marr\u00ebsh nj\u00eb jet\u00eb \u00ebsht\u00eb\nnj\u00eblloj sikur t\u00eb kesh vrar\u00eb t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit, &#8211; shkruhet n\u00eb librat e shenjt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Referenca\nnga historianet suedeze: Inga Lundstrom<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Gundula Adolfsson&nbsp;&nbsp; (Stromstad, gusht 2019)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Gladiola Jorbus Sipas nj\u00eb pune studimore t\u00eb mb\u00ebshtetur n\u00eb artefakte, burime historike, historin\u00eb e fes\u00eb dhe materiale arkeologjike, mund t\u00eb p\u00ebrcaktojm\u00eb evoluimin e gruas n\u00eb bot\u00ebn nordike nga per\u00ebndesh\u00eb e pjelloris\u00eb, n\u00eb nj\u00eb shtrig\u00eb me shkop fluturues. Sipas mitologjis\u00eb veriore, n\u00eb agim t\u00eb njer\u00ebzimit, burrat dhe grat\u00eb ishin t\u00eb barabart\u00eb. Ata adhuronin Nerthusin (N\u00ebn\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23478,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-23477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23477"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23479,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23477\/revisions\/23479"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23478"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}