{"id":23219,"date":"2019-07-25T14:06:35","date_gmt":"2019-07-25T12:06:35","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=23219"},"modified":"2019-07-25T14:08:09","modified_gmt":"2019-07-25T12:08:09","slug":"murtaja-e-bardhe-e-ka-perfshire-malin-e-zi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=23219","title":{"rendered":"MURTAJA E BARDH\u00cb E KA P\u00cbRFSHIR\u00cb MALIN E ZI"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/murtaja-bardhe.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23220\" width=\"579\" height=\"385\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/murtaja-bardhe.jpg 448w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/murtaja-bardhe-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 579px) 100vw, 579px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Diskursi\u00a0 demografik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00eb dh\u00ebnat statistikore &nbsp;t\u00eb publikuara koh\u00eb m\u00eb par\u00eb nga MONSTAT-i,\nd\u00ebshmojn\u00eb se &nbsp;Malin e Zi e ka p\u00ebrfshi\nmurtaja e bardh\u00eb e ate n\u00eb 18 komuna duke d\u00ebshmuar s\u00eb trendi negativ n\u00eb shtimin\ne popullsis\u00eb vazhdon duke qen\u00eb dukuri shqet\u00ebsuese p\u00ebr t\u00eb tashm\u00ebn dhe t\u00eb\nardhm\u00ebn, q\u00eb \u00ebsht\u00eb &nbsp;d\u00ebshmi e statusit\nekonomik dhe social t\u00eb banor\u00ebve &nbsp;n\u00eb\nperiudh\u00ebn postmoniste t\u00eb tranzicionit demografik, \u00e7\u00ebshtje&nbsp; e cila deri m\u00eb tash nuk \u00ebsht\u00eb trajtuar&nbsp; nga ana&nbsp;\ne pushtetit qendror&nbsp; p\u00ebr t\u00eb &nbsp;marr\u00eb masa preventive ndaj k\u00ebsaj dukurie&nbsp; me pasoja t\u00eb p\u00ebrgjithshme shoq\u00ebrore <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dr.Nail&nbsp;\nDraga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E dh\u00ebna e publikuar nga Drejtoria e Statistik\u00ebs MONSTAT-i\ns\u00eb n\u00eb 18 komuna n\u00eb Mal t\u00eb Zi, ka m\u00eb shum\u00eb t\u00eb vdekur se sa t\u00eb lindur, d\u00ebshmon se\ndukuria e murtaj\u00ebs s\u00eb bardh\u00eb \u00ebsht\u00eb e pranishme. Fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr periudh\u00ebn kat\u00ebr\nmujore t\u00eb k\u00ebtij viti duke cekur se shtimi natyror i popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb me minus\n212 banor\u00eb, nga del se aq persona m\u00eb shum\u00eb kan\u00eb vdekur, se sa kan\u00eb lindur. N\u00ebse\nanalizojm\u00eb shp\u00ebrndarjen territoriale del se pjesa ma e madhe e komunave t\u00eb\ntilla jan\u00eb n\u00eb veri, nd\u00ebrsa dukuria e till\u00eb i ka p\u00ebrfshi edhe tre komuna n\u00eb\nregjionin bregdetar ku p\u00ebrve\u00e7 H.Novit e Tivarit b\u00ebn pjes\u00eb edhe Ulqini.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas&nbsp; t\u00eb dh\u00ebnave nga MONSTAT-i &nbsp;del se n\u00eb Mal t\u00eb Zi nga janari deri n\u00eb fund t\u00eb\nprillit &nbsp;t\u00eb k\u00ebtij viti kan\u00eb lindur 2119\nf\u00ebmij\u00eb nd\u00ebrsa n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb kan\u00eb vdekur 2331 qytetar\u00eb. Si m\u00eb par\u00eb edhe\ntash tretmanin e par\u00eb t\u00eb murtaj\u00ebs s\u00eb bardh\u00eb e mban gjithnj\u00eb qyteti i Plevl\u00ebs,\nsepse n\u00eb at\u00eb qytet numri i t\u00eb vdekurve \u00ebsht\u00eb p\u00ebr 98 m\u00eb i lart\u00eb se i t\u00eb\nlindurve. Nd\u00ebrsa qyteti me lindshm\u00ebri m\u00eb t\u00eb lart\u00eb \u00ebsht\u00eb Podgorica, ku shtimi\nnatyror \u00ebsht\u00eb pozitiv sepse numri i t\u00eb lindurve \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lart\u00eb p\u00ebr 144 ndaj\nnumrit te t\u00eb vdekurve.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa n\u00eb lidhje me\nshtimin natyror n\u00eb nivel shtet\u00ebror p\u00ebr vitin&nbsp;\ne kaluar n\u00eb Mal t\u00eb Zi kan\u00eb lindur 7260 f\u00ebmij\u00eb, nd\u00ebrsa kan\u00eb vdekur 6494\nqytetar\u00eb, nga del se shtimi natyror ishte pozitiv p\u00ebr 766 qytetar\u00eb, duke\nqen\u00eb&nbsp; me e ulta n\u00eb rritjen e numrit t\u00eb\nbanor\u00ebve n\u00eb historin\u00eb e Malit t\u00eb Zi. <\/p>\n\n\n\n<p>S\u00eb shtimi natyror i popullsis\u00eb n\u00eb Mal t\u00eb Zi \u00ebsht\u00eb n\u00eb\nr\u00ebnie t\u00eb vazhdueshme d\u00ebshmojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat n\u00eb vit\u00ebt e fundit. K\u00ebshtu n\u00eb vitin\n2017 shtimi i popullsis\u00eb ishte 909 qytetar\u00eb, 2016:1.105, 2015:1.057,\n2014:1.515, dhe 2013:1.558 banor\u00eb. Nd\u00ebrsa n\u00ebse krahasojm\u00eb shtimin natyror nga\nviti 1991, q\u00eb ishte 5.636 banor\u00eb nga del s\u00eb ishte shtat\u00eb here m\u00eb i lart\u00eb s\u00eb\nvitin e kaluar, d\u00ebshmon s\u00eb periudha e tranzicionit demografik vazhdon me\ntrendin negativ, dukuri kjo e cila duhet t\u00eb jet\u00eb alarmuese p\u00ebr t\u00eb ardhm\u00ebn e\nk\u00ebtij vendi Po, nj\u00eb trend i till\u00eb p\u00ebr njoh\u00ebsit e rrethanave shoq\u00ebrore n\u00eb Mal t\u00eb\nZi,&nbsp; nuk paraqet ndonj\u00eb befasi por&nbsp; vazhdim\u00ebsi e periudhes&nbsp; s\u00eb m\u00ebhershme. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Depresioni demografik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Gjendja ekzistuese n\u00eb Mal t\u00eb Zi n\u00eb\nsaj\u00eb t\u00eb rritjes s\u00eb mortalitetit vler\u00ebsohet si&nbsp;\ndepresion demografik, nd\u00ebrsa n\u00ebse&nbsp;\nk\u00ebsaj kategorie i shtojm\u00eb edhe migrimin e popullsis\u00eb n\u00eb drejtim &nbsp;t\u00eb qendrave tjera si p.sh.Podgorica, apo\nemigrimin n\u00eb bot\u00ebn e jashtme, del se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb pasiguri psikologjike\np\u00ebr t\u00eb ardhm\u00ebn e popullsis\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend.<br>\nT\u00eb dh\u00ebnat statistikore &nbsp;t\u00eb prezantuara\nnga MONSTAT-i t\u00eb cilat&nbsp; p\u00ebrpunohen sipas\nmetodologjis\u00eb evropiane, d\u00ebshmojn\u00eb s\u00eb popullsia n\u00eb Mal t\u00eb Zi ka hyr\u00eb n\u00eb faz\u00ebn e\nmosh\u00ebnimit, nga del se mosha mesatare e popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb rreth 38 vje\u00e7e, me\ntrend p\u00ebr rritje t\u00eb metutjeshme. K\u00ebsaj dukurie \u00ebsht\u00eb duke i ndihmuar papun\u00ebsia,\nmigrimi i popullsis\u00eb s\u00eb re dhe martesat e vonuara t\u00eb te rinj\u00ebve duke &nbsp;ndikuar n\u00eb rritjen e kategoris\u00eb s\u00eb t\u00eb\nmoshuarve, t\u00eb cil\u00ebt i kan\u00eb mbetur besnik vendbanimeve t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Regjioni verior drejt\nshpopullimit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e publikuara\nd\u00ebshmojn\u00eb se gjendja kritike \u00ebsht\u00eb n\u00eb 18 komuna, nd\u00ebrsa n\u00eb aspektin regjional,\ngjendja m\u00eb e pavolitshme \u00ebsht\u00eb n\u00eb regjionin verior, i cili \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb i\npazhvilluari ekonomikisht.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ebse krahasojm\u00eb t\u00eb\ndh\u00ebnat nga regjistrimi i par\u00eb i popullsis\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, del se\nr\u00ebnie m\u00eb t\u00eb lart\u00eb demografike \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar n\u00eb veriun e Malit t\u00eb Zi, sepse n\u00eb\nvitin 1948, n\u00eb k\u00ebt\u00eb regjion kan\u00eb jetuar 47.3% e popullsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb\nMalit t\u00eb Zi, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 2011 ishte 28.7%,&nbsp;\ne dh\u00ebn\u00eb kjo e cila viteve t\u00eb fundit vazhdon m\u00eb r\u00ebnie t\u00eb vazhdueshme. Nd\u00ebrsa\nn\u00ebse analizojm\u00eb aspektin territorial, del se mbi 50% e territorit t\u00eb Malit t\u00eb\nZi, banohet nga m\u00eb pak s\u00eb nj\u00eb e treta e popullsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrgjithshme, duke marr\u00eb\np\u00ebrmasat e shpopullimit demografik.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndon\u00ebse qeveria ka\ntreguar ndjeshm\u00ebri t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb aspektin mediatik, p\u00ebr&nbsp; investime kapitale, madje duke i dh\u00ebn\u00eb\np\u00ebrpar\u00ebsi veriut, por si\u00e7 duket t\u00eb dh\u00ebnat e tilla m\u00eb tep\u00ebr jan\u00eb deklarative se\nsa praktike, n\u00eb lidhje me zhvillimin ekonomik t\u00eb veriut, sepse migrimi i\npopullsis\u00eb vazhdon. Andaj, nevojitet nj\u00eb strategji e zhvillimit regjional&nbsp; me mbeshtetje financiare, q\u00eb do t\u00eb ishte n\u00eb\nfavor t\u00eb popullsis\u00eb vendore p\u00ebr t\u00eb qendruar m\u00eb tutje n\u00eb vendbanimet e tyre, n\u00eb\nt\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn migrimi n\u00eb drejtim t\u00eb Podgoric\u00ebs, dhe bregdetit n\u00eb jug do t\u00eb\nvazhdoj\u00eb t\u00eb jet\u00eb dukuri normale.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Shqiptar\u00ebt&nbsp; t\u00eb rrezikuar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrve\u00e7 t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb\np\u00ebrgjithshme &nbsp;sipas komunave, nuk kemi t\u00eb\ndh\u00ebna n\u00eb aspektin nacional e as fetar, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb &nbsp;nevojshme p\u00ebr analiza demografike. Por, duke\nditur struktur\u00ebn nacionale t\u00eb popullsis\u00eb sipas komunave, del qart\u00eb s\u00eb kjo\ndukuri e ka p\u00ebrfshi edhe popullsin\u00eb shqiptare n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis. <\/p>\n\n\n\n<p>Ndon\u00ebse \u00ebsht\u00eb komuna ma\nm\u00eb tep\u00ebr shqiptar\u00eb n\u00eb Mal t\u00eb Zi, nj\u00eb dukuri e till\u00eb e ka p\u00ebrfshi edhe komun\u00ebn e\nUlqinit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb e vetmja n\u00eb bregdet duke stagnuar &nbsp;sa i p\u00ebrket shtimit t\u00eb popullsis\u00eb, q\u00eb&nbsp; shpjegohet me natalitetin e ult\u00eb dhe\nemigrimin e vazhduesh\u00ebm n\u00eb bot\u00ebn e jashtme. <\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa p\u00ebr viset tjera\nshqiptare pothuaj kemi shpopullim t\u00eb plot\u00eb t\u00eb vendbanimeve, ku ma i theksuar\n\u00ebsht\u00eb&nbsp; n\u00eb krahin\u00ebn e Kraj\u00ebs, sidomos n\u00eb\nk\u00ebto dy dekadat e fundit, ku n\u00eb An\u00ebn e Sip\u00ebrme, ku b\u00ebn pjes\u00eb edhe Shestani,\ndisa vendbanime jan\u00eb pa banor\u00eb, e si t\u00eb till\u00eb i takojn\u00eb gjeografis\u00eb historike.\nNga ana tjet\u00ebr&nbsp; &nbsp;Mal\u00ebsia \u00ebsht\u00eb e njohur edhe me h\u00ebr\u00ebt si\nkrahina me emigrim konstant, nga del s\u00eb mal\u00ebsor\u00eb ma tep\u00ebr ka disa her\u00eb ma shum\u00eb\nn\u00eb bot\u00ebn e jashtme(SHBA) se sa n\u00eb vet Mal\u00ebsin\u00eb. Dukuria e till\u00eb m\u00eb her\u00ebt ka\np\u00ebrfshi edhe &nbsp;Mal\u00ebsin\u00eb e Rozhaj\u00ebs dhe at\u00eb\nt\u00eb Plav\u00ebs e Gucis\u00eb, ku k\u00ebtu ka qen\u00eb e pranishme pothuaj tash nj\u00eb shekull, por &nbsp;k\u00ebtu duhet shtuar edhe dukurin\u00eb e asimilimit\nn\u00eb boshnjak, \u00e7\u00ebshtje kjo e cila meriton nj\u00eb qasje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. <\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb saj\u00eb t\u00eb analizave te\nt\u00eb dh\u00ebnave duke e ditur se shqiptar\u00ebt n\u00eb popullsin\u00eb e p\u00ebrgjithshme&nbsp;&nbsp; n\u00eb Mal t\u00eb Zi jan\u00eb pak\u00eb(5%), murtaja e bardh\u00eb\nata i rrezikon ma s\u00eb shumti, p\u00ebrkat\u00ebsisht &nbsp;&nbsp;ekzistenc\u00ebn&nbsp;\ne tyre biologjike n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis. M\u00eb nj\u00eb fjal\u00eb shqiptar\u00ebt jan\u00eb duke\np\u00ebrjetuar dy trende negative, &nbsp;e para, duke&nbsp; u zvog\u00ebluar num\u00ebrikisht, dhe e dyta, duke u\nrrudhosur n\u00eb aspektin territorial, me pasoja shum\u00ebdimensionale si asnj\u00eb popull\ntjet\u00ebr n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mungojn\u00eb\nmasat preventive <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ndon\u00ebse\nnj\u00eb dukuri e till\u00eb ka vite q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb pothuaj trend bashk\u00ebkohor, deri m\u00eb\ntash nuk kemi pasur rast t\u00eb degjojm\u00eb ndonj\u00eb reagim nga strukturat\nqeveritare.Nga nj\u00eb qendrim i till\u00eb joserioz del se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje\ne cila iu \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb familjeve si \u00e7\u00ebshtje e tyre autonome. Por, duke pasur\nparasysh rrethanat shoq\u00ebrore, ekonomike e sociale t\u00eb pavoltshme t\u00eb pjesa ma e\nmadhe e popullsis\u00eb, formimi i familjeve t\u00eb reja paraqet sfid\u00eb p\u00ebr \u00e7do t\u00eb ri.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb lidhje\nme diskursin demografik, deri m\u00eb tash nuk kemi pasur rast t\u00eb degjojm\u00eb se\ninstitucionet shtet\u00ebrore kan\u00eb treguar ndonj\u00eb&nbsp;\nshqet\u00ebsim p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb &nbsp;propozime\nkonkrete si\u00e7 do t\u00eb ishin ofertat ndaj \u00e7ift\u00ebve t\u00eb reja, q\u00eb do t\u00eb ishte n\u00eb favor\nt\u00eb natalitetit dhe zvog\u00eblimit t\u00eb migrimit dhe emigrimit t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb re. <\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa\npezullimi i vendimit t\u00eb Kuvendit t\u00eb Malit t\u00eb Zi p\u00ebr mbeshtetje financiare n\u00eb\nform\u00eb t\u00eb pensioneve p\u00ebr grate t\u00eb cilat kan\u00eb lindur tre e m\u00eb shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb, \u00ebsht\u00eb\nd\u00ebshmi e mos interesimit p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet demografike, n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrfundimisht\nmurtaja e bardh\u00eb e cila ka p\u00ebrfshi Malin e Zi n\u00eb 18 komuna, me tendenc\u00eb p\u00ebr t\u00eb\np\u00ebrfshi edhe komunat tjera,&nbsp; duhet t\u00eb\njet\u00eb shqet\u00ebsim p\u00ebr strukturat qeveritare, andaj \u00ebsht\u00eb koha q\u00eb k\u00ebtij problemi\nduhet qasur sa m\u00eb par\u00eb duke d\u00ebshmuar seriozitet profesional dhe qeveritar. Kjo\n\u00e7\u00ebshtje nuk duhet t\u00eb jet\u00eb preokupim vet\u00ebm p\u00ebr ministrin\u00eb e pun\u00ebs dhe \u00e7\u00ebshtjeve\nsociale, por e t\u00ebr\u00eb kabinetit qeveritar, duke marr\u00eb masa preventive, sa nuk\n\u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb von\u00eb. <\/p>\n\n\n\n<p><em>(Korrik 2019)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diskursi\u00a0 demografik T\u00eb dh\u00ebnat statistikore &nbsp;t\u00eb publikuara koh\u00eb m\u00eb par\u00eb nga MONSTAT-i, d\u00ebshmojn\u00eb se &nbsp;Malin e Zi e ka p\u00ebrfshi murtaja e bardh\u00eb e ate n\u00eb 18 komuna duke d\u00ebshmuar s\u00eb trendi negativ n\u00eb shtimin e popullsis\u00eb vazhdon duke qen\u00eb dukuri shqet\u00ebsuese p\u00ebr t\u00eb tashm\u00ebn dhe t\u00eb ardhm\u00ebn, q\u00eb \u00ebsht\u00eb &nbsp;d\u00ebshmi e statusit ekonomik dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23220,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[990,2441],"class_list":["post-23219","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-mali-zi","tag-murtaja-bardhe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23219"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23221,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23219\/revisions\/23221"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}