{"id":20887,"date":"2018-11-07T17:06:05","date_gmt":"2018-11-07T16:06:05","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=20887"},"modified":"2018-11-07T17:06:05","modified_gmt":"2018-11-07T16:06:05","slug":"kujtojme-jeronim-de-raden-arbereshet-ne-kuader-te-550-vjetorit-te-gjergj-kastriotit-skenderbe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=20887","title":{"rendered":"Kujtojm\u00eb Jeronim De Rad\u00ebn &#8211; ARB\u00cbRESH\u00cbT N\u00cb KUAD\u00cbR T\u00cb 550-VJETORIT T\u00cb GJERGJ KASTRIOTIT-SKENDERBE"},"content":{"rendered":"<figure id=\"attachment_20888\" aria-describedby=\"caption-attachment-20888\" style=\"width: 583px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Jeronim-de-rada.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-20888 \" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Jeronim-de-rada.jpg\" alt=\"\" width=\"583\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Jeronim-de-rada.jpg 403w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Jeronim-de-rada-300x185.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 583px) 100vw, 583px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-20888\" class=\"wp-caption-text\">Jeronim De Rada<\/figcaption><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0Nga Frank Shkreli<\/strong><\/p>\n<p>Mediet shqiptare njoftojn\u00eb se Presidenti i Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Z. Ilir Meta ka nisur dje nj\u00eb vizit\u00eb zyrtare n\u00eb krye t\u00eb nj\u00eb delegacioni n\u00eb Kalabri t\u00eb Italis\u00eb, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Vitit t\u00eb shpallur Mbar\u00eb-komb\u00ebtar t\u00eb Heroit ton\u00eb, Gjergj Kastriotit -Sk\u00ebnderbeut. Pritet q\u00eb Presidenti Meta, gjat\u00eb k\u00ebsaj vizite, t\u00eb takohet edhe me homologun e tij, Presidentin e Italis\u00eb, Z. Sergio Mattarella, e t\u00eb cil\u00ebt s\u00eb bashku do t\u00eb takojn\u00eb arb\u00ebresht\u00eb dhe p\u00ebrfaqsuesit er tyre vendor dhe fetar\u00eb.\u00a0 Nd\u00ebrkoh\u00eb, me t\u00eb arritur dje n\u00eb Kalabri, Presidenti shqiptar u prit nga Presidenti i Rajonit t\u00eb Kalabris\u00eb, Gerardio Mario Oliverio, njofton gazeta e Tiran\u00ebs, Telegraf.\u00a0 Njoftohet se gjat\u00eb k\u00ebtij takimi, Presidenti Meta vuri n\u00eb dukje raportin e ngusht\u00eb mes Shqip\u00ebris\u00eb e Kalabris\u00eb, nd\u00ebrsa shtoi se, \u201cKalabria \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr ne, sepse k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb zemra e bashk\u00ebsis\u00eb arb\u00ebreshe t\u00eb zhvendosur n\u00eb Itali q\u00eb n\u00eb Mesjet\u00eb. \u00a0Ju jemi mir\u00ebnjoh\u00ebs q\u00eb kan\u00eb ruajtur gjuh\u00ebn, traditat, zakonet, identitetin q\u00eb nga koha e Sk\u00ebnderbeut.\u00a0 \u00cbsht\u00eb merit\u00eb e tyre, por edhe e kalabrez\u00ebve dhe italian\u00ebve, q\u00eb i kan\u00eb mir\u00ebpritur\u201d, \u00ebsht\u00eb shprehur Presidenti Meta.\u00a0 Nd\u00ebrsa Presidenti i Rajonit t\u00eb Kalabris\u00eb, Oliverio vler\u00ebsoi lart\u00eb vizit\u00ebn e kreut t\u00eb shtetit shqiptar si nj\u00eb sinjal shum\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs p\u00ebr bashk\u00ebpunimin mes dy vendeve, duke n\u00ebnvizuar lidhjet e vjetra historike dhe marr\u00ebdh\u00ebniet e ngushta mes dy popujve, si dhe rolin e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb arb\u00ebreshe n\u00eb rajonin e Kalabris\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim. \u00a0\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebsi q\u00eb ka treguar p\u00ebrgjat\u00eb shekujve se si kultura, ekzistenca, ruajtja e traditave dhe gjuh\u00ebs, por sidomos integrimi i tyre n\u00eb Itali, kan\u00eb treguar se kjo \u00ebsht\u00eb rruga e drejt\u00eb p\u00ebr t\u00eb ilustruar mesazhet e paq\u00ebs dhe bashk\u00ebjetes\u00ebs\u201d, citohet t\u00eb ket\u00eb th\u00ebn\u00eb Presidenti i rajonit t\u00eb Kalabris\u00eb, Gerardio Mario Oliveiro, n\u00eb takimin e tij me Presidentin e Shqip\u00ebris\u00eb Z.Ilir Meta.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gazeta Telegraf raporton se t\u00eb dy personalitet vler\u00ebsuan rolin e arb\u00ebr\u00ebsheve gjat\u00eb Rilindjes dhe bashkimit t\u00eb Italis\u00eb, duke n\u00ebnvizuar faktin se vizita e kreut t\u00eb shtetit shqiptar n\u00eb Sh\u00ebn Mit\u00ebr Korona nes\u00ebr, s\u00eb bashku me Presidentin italian Mattarella n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Vitit Mbar\u00ebkomb\u00ebtar t\u00eb Gjergj Kastriotit Sk\u00ebnderbeut \u00ebsht\u00eb historike dhe shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme jo vet\u00ebm p\u00ebr komunitetin arb\u00ebresh, por edhe p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb Rajonin e Kalabris\u00eb dhe Jugun e Italis\u00eb, duke pasur parasysh edhe ndjeshm\u00ebrin\u00eb dhe lidhjet e ve\u00e7anta q\u00eb Presidenti Matarella ka me arb\u00ebresh\u00ebt.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nj\u00eb merit\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr k\u00ebto lidhje dhe p\u00ebr rolin q\u00eb kan\u00eb lujatur gjat\u00eb shekujsh arb\u00ebresh\u00ebt e Italis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cilat fol\u00ebn Zot\u00ebrinjt\u00eb Meta dhe Oliveiro, e ka Jeronim De Rada, i cili konsiderohet edhe si rilindasi i par\u00eb i l\u00ebvizjes komb\u00ebtare.\u00a0 I lindur m\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit 1814 n\u00eb fshatin Makji (Macchia Albanese), bir i nj\u00eb prifti katolik i ritit kishtar bizantin, ai fillon n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re, duke ndjenur me katundar\u00ebt arb\u00ebresh\u00eb, t\u00eb mbledhte k\u00ebng\u00ebt popullore arb\u00ebreshe. \u00a0K\u00ebshtu i hyri n\u00eb qejf edhe p\u00ebrdorimi i gjuh\u00ebs s\u00eb st\u00ebrgjysh\u00ebve t\u00eb tij, p\u00ebr t\u2019a p\u00ebrdorur at\u00eb si nj\u00eb mjet letrar.\u00a0\u00a0 Mbledh\u00eb k\u00ebng\u00ebt nga goja e popullit dhe n\u00eb vitin 1936 shkon n\u00eb Napoli dhe boton poemthin Milosao. \u00a0De Rada vazhdon t\u00eb shkruaj poema si dhe vepr\u00ebn \u201cDivinazioni Pelasghie\u201d, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn deklaron vjet\u00ebrsin\u00eb e gjuh\u00ebs shqipe. K\u00ebshtu zuri fill dituria arb\u00ebnore.\u00a0 \u00a0N\u00eb nj\u00eb biografi t\u00eb holl\u00ebsishme t\u00eb De Rad\u00ebs, p\u00ebrmbledhur nga Ernest Koliqi dhe botuar n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant t\u00eb revist\u00ebs Shejzat t\u00eb vitit 1964, kushtuar 150-vjetorit t\u00eb lindjes \u00a0De Rad\u00ebs &#8212; sh\u00ebnohet se n\u00eb vitin 1845, Jeronim De Rada takon n\u00eb Napoli Demetrio Kamarda-n, nj\u00eb \u201cshqiptar i v\u00ebrtet\u00eb me mend e me zem\u00ebr\u201d, me t\u00eb cilin thuhet se takohej shpesh p\u00ebr t\u00eb biseduar, \u201crreth ringjalljes shqisore e morale t\u00eb kombit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, ma i vorfnuemi nd\u00ebr atdhena t\u00eb njer\u00ebzvet\u201d. \u00a0P\u00ebrve\u00e7 veprave t\u00eb shumta, p\u00ebrfshir\u00eb Milosaon dhe botime mbi historin\u00eb shqiptare, De Rada fillon n\u00eb vitin 1848, botimin e \u201cL\u2019Albanese d\u2019Italia\u201d, q\u00eb konsiderohet si revista e par\u00eb shqiptare.\u00a0 Merr pjes\u00eb aktive n\u00eb l\u00ebvizjet p\u00ebr ringjalljen e Italis\u00eb, por me deshtimin e tyre, ai k\u00ebthehet n\u00eb vendlindjen e tij Makji, nj\u00eb fshat prej \u201c600 frym\u00ebsh, pa gjyqtar, pa kryetar bashkije, pa xhendar\u00eb: aty linda i lir\u00eb e pa frej sundimi.\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1849 themelon katedren e gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb Kolegjin Sh\u00ebn Adrjan, ku vet merr p\u00ebrsip\u00ebr m\u00ebsimin e gjuh\u00ebs dhe let\u00ebrsis\u00eb shqipe. N\u00eb vitin 1861 boton \u201cAntichita della lingua Albanese\u201d dhe m\u00eb 1866 ka botuar \u201cRapsodie d\u2019un poema abanese\u201d, nj\u00eb p\u00ebrmbledhje k\u00ebng\u00ebsh popullore arb\u00ebreseh q\u00eb lart\u00ebsojn\u00eb emrin shqiptar nd\u00ebr qarqet kulturore t\u00eb koh\u00ebs.\u00a0 N\u00eb vitin 1868 del i pari v\u00ebllim i \u201cSkanderbeut t\u00eb pafan\u00eb\u201d i De Rad\u00ebs i pasuar nga v\u00ebllimet 2, 3, 4 dhe 5.\u00a0 N\u00eb vitin 1983, ai fillon botimin e t\u00eb p\u00ebrkoh\u00ebshmes, \u201cFiamuri i Arb\u00ebrit\u201d e cila vazhdon t\u00eb botohet deri n\u00eb vitin 1888.\u00a0 N\u00eb vitin 1892 i ngarkohet rishtas m\u00ebsimi i gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb Sh\u00ebn Mit\u00ebr me dekret t\u00eb Ministrit t\u00eb Arsimit, Pasquale, Villari, nj\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebs i madh i Jeronim de Rad\u00ebs dhe i kultur\u00ebs arb\u00ebreshe. \u00a0Nd\u00ebrron jet\u00eb n\u00eb Sh\u00ebn Mit\u00ebr me 28 shkurt, 1903, n\u00eb varf\u00ebrin\u00eb m\u00eb t\u00eb thek\u00ebsuar dhe n\u00eb vetmin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe, pa pasur asnj\u00eb njeri p\u00ebr tu kujdesur p\u00ebr t\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E sjelli k\u00ebt\u00eb sh\u00ebnim modest p\u00ebr t\u00eb kujtuar dhe nderuar Jeronim De Rad\u00ebn, n\u00eb k\u00ebt\u00eb muaj t\u00eb lindjes s\u00eb tij dhe n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Vitit t\u00eb shpallur Mbar\u00ebkomb\u00ebtar t\u00eb Heroit ton\u00eb, Gjergj Kastriotit -Sk\u00ebnderbeut, t\u00eb cilit ai n\u00eb veprat e tija, shum\u00eb i k\u00ebndoi dhe gjithmon\u00eb e kujtoi. \u00a0Shpresoj q\u00eb edhe vizita, k\u00ebto dit\u00eb, e Presidentit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Z. Ilir Meta n\u00eb komunitetet arb\u00ebreshe t\u00eb Italis\u00eb, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb veprimtarive me rastin e Vitit t\u00eb shpallur Mbar\u00ebkomb\u00ebtar Heroit ton\u00eb, Gjergj Kastriotit -Sk\u00ebnderbeut \u2013 t\u00eb kujtohet Jeronim De Rada dhe t\u00eb gjith\u00eb arb\u00ebresh\u00ebt e Italis\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt brez pas brezi, p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 500-vjet\u00eb n\u00eb dhe t\u00eb huaj, kan\u00eb ruajtur gjuh\u00ebn shqipe, tradit\u00ebn dhe kultur\u00ebn komb\u00ebtare.\u00a0 Ashtuq\u00eb &#8212; si\u00e7 \u00ebsht\u00eb shprehur edhe Ernest Koliqi n\u00eb nj\u00eb editorial kushtuar De Rad\u00ebs me rastin e 150-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb tij \u2013 \u201cNa Shqiptar\u00ebt q\u00eb mor\u00ebm n\u00eb dor\u00ebzim nga De Rada amanetin e lanun Arb\u00ebreshvet prej Skanderbegut, d.m.th. pasqyrimin e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb lir\u00eb, duhet t\u2019i jemi mir\u00ebnjoh\u00ebs Poetit t\u00eb Makjit, por edhe v\u00ebllaz\u00ebnvet gjuhe e gjaku, q\u00eb nen qiella t\u00eb huaja, at\u00eb amanet ruajt\u00ebn me besniki t\u00eb patrand\u00ebshme\u201d. \u00a0Nd\u00ebrsa p\u00ebrfundon duke th\u00ebn\u00eb se, \u201cNep\u00ebr poezi e apostullat\u00eb t\u00eb Jeronim De Rad\u00ebs, Arb\u00ebresh\u00ebt e Italis\u00eb, kryen at vep\u00ebr t\u00eb mistershme shp\u00ebrblimi njerzor e kombtar, q\u00eb i Nalti Per\u00ebndi u p\u00ebrcaktoi atyre, kur n\u00eb nj\u00eb stin\u00eb duhije e tmeri, lan\u00eb brigjet e Atdheut dhe m\u00ebrguan n\u00eb nj\u00eb vis t\u00eb huaj, me ikona fetare e me hire shqiptare.\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>550-vjet nga vdekja e Gjergj Kastriotit Skenderbe dhe \u00e7\u2019prej largimit t\u00eb nj\u00eb pjese t\u00eb madhe t\u00eb shqiptar\u00ebve nga brigjet e Atdheut drejt\u00eb Italis\u00eb, pas ikjes nga kjo e jet\u00eb e Mbrojtsit dhe Heroit t\u00eb tyre, fati i Kombit shqiptar ka kaluar koh\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira, me mundime dhe vuajtje.\u00a0 Ashtu si edhe pa koh\u00ebs s\u00eb Skend\u00ebrbeut, sot nj\u00eb p\u00ebrqindje e konsiderueshme e popullit shqiptar objektiv ka largimin nga Atdheu, duke synuar brigje dhe vende t\u00eb huaja.\u00a0 \u00a0Fatkeq\u00ebsisht, si\u00e7 ka shkruar edhe Eqrem Vlora, \u201c\u00c7do popull duhet t\u00eb pagoj tagrin e caktuar nga natyra e vet p\u00ebr t\u00eb kaluar s\u00ebmundjet foshnjore q\u00eb ia turbullojn\u00eb fillimin e nj\u00eb jete t\u00eb re.\u00a0 Edhe ne po e pagojm\u00eb k\u00ebt\u00eb tagrin: her\u00eb n\u00eb mundime t\u00eb brendshme, her\u00eb me v\u00ebshtirsinat q\u00eb na shkakton moskuptimi i jasht\u00ebm. \u00a0Nuk kemi kujt t\u2019i ankohemi. P\u00ebr marrit\u00eb q\u00eb kemi b\u00ebr\u00eb, po bejm\u00eb edhe do t\u00eb b\u00ebjm\u00eb vet. \u00a0Lutemi q\u00eb Zoti na dh\u00ebnt\u00eb durim edhe koha harrim\u2026 Mos kuptimet e t\u00eb huajve na kan\u00eb ndaluar ose vonuar zhvillimin e plot\u00eb t\u00eb idealeve komb\u00ebtare. \u00a0Dikush na ka kujdisur, dikush na ka patur besim e dikush nuk na ka druajtur. \u00a0Me dashje ose pa dashje, t\u00eb gjith\u00eb na kan\u00eb d\u00ebmtuar! \u00a0Duhet t\u00eb flasim haptazi se k\u00ebshtu sigurisht nuk e kan\u00eb \u00ebnd\u00ebrruar De Rada edhe shok\u00ebt e tij zhvillimin e kultur\u00ebs komb\u00ebtare shqiptare!\u201d ka shkruar Eqrem Vlora me rastin e 150-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb Arb\u00ebreshit t\u00eb njohur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mund t\u00eb shtojm\u00eb se n\u00eb 550-vjetorin e vdekjes s\u00eb tij besoj se edhe Gjergj Kastrioti Skenderebu do t\u00eb ishte tep\u00ebr i zhg\u00ebnjyer me zhvillimet aktuale t\u00eb proceseve komb\u00ebtare me ato ato q\u00eb po ndodhin sot n\u00eb bot\u00ebn politike shqiptare.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; \u00a0Nga Frank Shkreli Mediet shqiptare njoftojn\u00eb se Presidenti i Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Z. Ilir Meta ka nisur dje nj\u00eb vizit\u00eb zyrtare n\u00eb krye t\u00eb nj\u00eb delegacioni n\u00eb Kalabri t\u00eb Italis\u00eb, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Vitit t\u00eb shpallur Mbar\u00eb-komb\u00ebtar t\u00eb Heroit ton\u00eb, Gjergj Kastriotit -Sk\u00ebnderbeut. Pritet q\u00eb Presidenti Meta, gjat\u00eb k\u00ebsaj vizite, t\u00eb takohet edhe me [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20888,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[2094,51,2093],"class_list":["post-20887","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-arbreshet-e-kalabrise","tag-frank-shkreli","tag-jeronim-de-rada"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20887","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20887"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20887\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20889,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20887\/revisions\/20889"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20887"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20887"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20887"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}