{"id":20622,"date":"2018-10-11T22:54:16","date_gmt":"2018-10-11T20:54:16","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=20622"},"modified":"2018-10-11T22:54:16","modified_gmt":"2018-10-11T20:54:16","slug":"monografi-per-mesuesit-e-shkodres","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=20622","title":{"rendered":"MONOGRAFI\u00a0 \u00a0P\u00cbR \u00a0\u00a0M\u00cbSUESIT \u00a0E \u00a0SHKODR\u00cbS"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/smajl-bala-libri-monografi.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-20623 size-full\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/smajl-bala-libri-monografi.jpg\" alt=\"\" width=\"304\" height=\"448\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/smajl-bala-libri-monografi.jpg 304w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/smajl-bala-libri-monografi-204x300.jpg 204w\" sizes=\"auto, (max-width: 304px) 100vw, 304px\" \/><\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong>Smajl Bala<\/strong>,\u00a0<strong><em>HISTORIKU I SHKOLLAVE DHE M\u00cbSUESIT E SHKODR\u00cbS (1662-1945), Shkod\u00ebr, 2011<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Nga Dr. Nail Draga<\/strong><\/p>\n<p>Trajtimi i \u00e7\u00ebshtjeve dhe publikimi i studim\u00ebve t\u00eb ve\u00e7anta n\u00eb lidhje me fush\u00ebn e arsimit ne periudh\u00ebn poskomuniste vazhdimisht ka qen\u00eb inspiruese p\u00ebr autor\u00eb te ndrysh\u00ebm, nga vet\u00eb fakti se p\u00ebr t\u00eb par\u00ebn her\u00eb u eliminu cenzura dhe \u00e7\u00ebshtjet filluan t\u00eb prezentohen me argumente pa ngjyrime ideologjike e politike si kudo n\u00eb bot\u00ebn demokratike.<\/p>\n<p>Ne ket\u00eb gam\u00eb t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve nuk ka dilem\u00eb se fusha e arsimit \u00ebsht\u00eb inspiruese p\u00ebr studiues t\u00eb ndrysh\u00ebm, sepse ndonse me sakrifica t\u00eb m\u00ebdha shqiptar\u00ebt kan\u00eb arritur rezultate t\u00eb dukshme, jo vet\u00ebm p\u00ebr mjedisn p\u00ebrkat\u00ebs por edhe me gjer\u00eb.<\/p>\n<p>Ne vazhd\u00ebn e hulumtim\u00ebve dhe botimeve nga fusha e arsimit, koh\u00eb m\u00eb par\u00eb u botua dhe u l\u00ebshu n\u00eb qarkullim libri m\u00eb i ri Smajl Bal\u00ebs <em>\u201cHistoriku i shkollave dhe m\u00ebsuesit e Shkodr\u00ebs (1662-1945),<\/em> n\u00eb dy v\u00ebllime me gjithsej 986 faqe.<\/p>\n<p>Ne p\u00ebrgatitjen e k\u00ebti botimi autori biografit\u00eb e m\u00ebsuesve i ka shkruar n\u00eb baz\u00eb t\u00eb burimeve t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb par\u00eb duke u p\u00ebrpjekur q\u00eb t\u00eb shfryt\u00ebzohen vet\u00ebm ato q\u00eb pasqyrojn\u00eb realitetin pedagogjik t\u00eb koh\u00ebs. Autori po ashtu ka shfryt\u00ebzuar burimet nga dokumentacioni shkollor, pastaj dokumentet n\u00eb dosjet personale t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve e n\u00eb ve\u00e7anti bibliografin\u00eb e botimeve t\u00eb ve\u00e7anta dhe materialet tjera relevante p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet e trajtuara.<\/p>\n<p>Nuk ka dilem\u00eb s\u00eb p\u00ebr mbledhjen e t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr m\u00ebsuesit p\u00ebrkat\u00ebs qe autori i ka prezentuar ne ket\u00eb botim nuk ka qen\u00eb pun\u00eb e leht\u00eb, duke marr\u00eb parasysh numrin e madh t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebnsve dhe t\u00eb faktor\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm duke ditur se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb gjer\u00eb jo vet\u00ebm p\u00ebr Shkodr\u00ebn por edhe m\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n<p>Biografit\u00eb e m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve te prezentuara ne ket\u00eb botim p\u00ebrve\u00e7 se paraqesin rrethanat sociale dhe shoq\u00ebrore t\u00eb koh\u00ebs p\u00ebr individet p\u00ebrkat\u00ebs, ata nj\u00ebherit paraqesin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb autentike edhe pozit\u00ebn dhe statusin e popullit shqiptar\u00eb n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn etnogjeografike shqiptare. Andaj duke lexuar ket\u00eb monografi lexuesi nuk duhet t\u00eb gjykoj nga koha e tashme por pik\u00ebrisht p\u00ebr koh\u00ebn p\u00ebrkat\u00ebse kur ata kan\u00eb jetuar dhe punuar t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb saje t\u00eb guximit t\u00eb tyre kan\u00eb sfiduar rrethanat e koh\u00ebs.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht duke lexuar fragmente q\u00eb jan\u00eb episode nga biografia e m\u00ebsuesve t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb prezentuar qoft\u00eb edhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb fragmentare n\u00eb ket\u00eb botim, lexuesi do t\u00eb p\u00ebrjetoj emocione p\u00ebr ca t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb panjohura t\u00eb cilat i kan\u00eb p\u00ebrjetuar m\u00ebsuesit shkodran\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb gam\u00ebn e gjer\u00eb t\u00eb tyre punonj\u00ebsve t\u00eb arsimit b\u00ebn pjes\u00eb edhe nj\u00eb num\u00ebr i konsideruar i tyre qe kan\u00eb punuar n\u00eb viset shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin shkollor 1941-42, Ministria e Arsimit e Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsisht ministri Ernest Koliqi, vendosi q\u00eb t\u00eb d\u00ebrgohen nga Shqip\u00ebria n\u00eb Kosov\u00eb, Maqedoni e Mal t\u00eb Zi, krahinat me popullsi shqiptare, 400 m\u00ebsues p\u00ebr shkolla fillore dhe t\u00eb mesme, nga t\u00eb cil\u00ebt 200 shin m\u00ebsues t\u00eb rinj t\u00eb p\u00ebrgatitur nga shkollat pedagogjike.<\/p>\n<p>N\u00eb qarkoren p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb k\u00ebsaj ministrie, nr.4259, t\u00eb dat\u00ebs 25.10.1941 nd\u00ebr t\u00eb tjera thuhej<em>\u201d vjeti shkolllor q\u00eb po hapet, tue u shtri edhe jasht\u00eb kufijve t\u00eb vjet\u00ebr t\u2019 Atdheut, mund t\u00eb quhet me plot kuptimin e fjal\u00ebs nj\u00eb vjet historik, sepse Shkolla Shqiptare, po nis me veprue\u2026Mall\u00ebngjimi i jon\u00eb pakufi p\u00ebr vllaznit qi p\u00ebr aq\u00eb vjet kan\u00eb dishrue, jo ma bashkimin e andrruem e sot t\u00eb realizuem, por fjala shqipe duhet t\u00eb pasqyrohet n\u00eb vepren intensive e t\u00eb shndritun qi sejcili nesh do t\u2019 ushtroj\u00eb p\u00ebr t\u00eb ba qi n\u2019 ato krahina t\u00eb zhduket sa ma par\u00eb, me nji kultur\u00eb t\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb e thjesht\u00eb shqiptare, edhe sheji ma i vog\u00ebl i robnis se viteve t\u00eb kalueme\u201d.<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb krahin\u00ebn e Ulqinit e cila vitet 1941-44 ka qen\u00eb nenprefektur\u00eb e Shkodr\u00ebs, n\u00eb vitin shkollor 1941-42 u hap\u00ebn shkollat e rregullta. K\u00ebshtu n\u00eb ket\u00eb vit shkollor m\u00ebsuesi Jahja Domnori nga Shkodra u em\u00ebrua drejtor i shkoll\u00ebs fillore \u201cSkenderbeg\u201d t\u00eb Ulqinit. Ai nj\u00ebkohsisht ishte p\u00ebrgjegj\u00ebs edhe p\u00ebr shkollat q\u00eb p\u00ebrfshinte n\u00eb at\u00eb koh\u00eb n\u00ebnprefektura e Ulqinit si n\u00eb: Shtoj, Dars\u00eb, Pistull, Sal\u00e7, Pe\u00e7uric\u00eb, Goran\u00eb, Kosiq, Kat\u00ebrkoll\u00eb dhe Sukubin\u00eb.<\/p>\n<p>Ai ishte nj\u00eb m\u00ebsues i p\u00ebrgatitur nga ana pedagogjike, kulturore dhe profesionale i p\u00ebrkushtuar pas profesionit t\u00eb arsimit, dhe njihte disa gjuh\u00eb t\u00eb huaja. Kudo q\u00eb kishte punuar kishte l\u00ebn\u00eb p\u00ebrshtypje t\u00eb mira, kishte fituar simpatin\u00eb dhe nderimin e popullit, t\u00eb prind\u00ebrve dhe nx\u00ebn\u00ebsve. Ai e vler\u00ebsoi detyr\u00ebn e ngarkuar, e kuptoi p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb si morale e atdhetare, si m\u00ebsues e si shqiptar si dhe respektoi tradit\u00ebn pozitive historike, kulturore e qytetare t\u00eb Ulqinit. Ky drejtues punoi nj\u00ebkoh\u00ebsisht n\u00eb shum\u00eb plane, me p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e pushtetit lokal, me m\u00ebsuesit e me popullin n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe me prind\u00ebrit n\u00eb ve\u00e7anti.<\/p>\n<p>N\u00eb dit\u00ebn e par\u00eb t\u00eb fillimit t\u00eb shkoll\u00ebs ai iu drejtua qytetar\u00ebve t\u00eb Ulqinit:<\/p>\n<p><em>\u201dZotni t\u00eb ndersh\u00ebm e vllaz\u00ebn ulqinak\u00eb! Ma para ju k\u00ebrkoj t\u00eb falun q\u00eb keni pas\u00eb mir\u00ebsien me marr\u00eb zahmet e me urdhnue deri k\u00ebtu. Arsyeja e mbledhjes s\u00eb sotme s asht tjet\u00ebr vetem se d\u00ebshirojme pas\u00eb nj\u00eb mardhanje me Ju me qellim q\u00eb t u japim edukaten duhur f\u00ebmive tu.<\/em><\/p>\n<p><em>Andrra qi keni pas\u00eb pam\u00eb tash sa koh\u00eb, sot u ba realitet me at\u00eb gjuh\u00eb qi ju e ruejtet si prushi n\u00eb gji, sot po ju flet nj\u00eb vlla i p\u00ebrzem\u00ebrt i jueji\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Efekti i k\u00ebtij takimi qe i shpejt\u00eb e konkret n\u00eb dit\u00ebt n\u00eb vijim,drejtori i shkoll\u00ebs n\u00eb ditarin e vet sh\u00ebnon se gjeti t\u00eb regjistruar 600 nx\u00ebn\u00ebs, nd\u00ebrsa n\u00eb raportin fund t\u00eb vitit raportonte se kjo shkoll\u00eb kishte 811 nx\u00ebn\u00ebs. Nd\u00ebrsa n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb vitin shkollor 1941\/42 nx\u00ebn\u00ebs n\u00eb n\u00ebnprefektur\u00ebn e Ulqinit, s\u00eb bashku me Kraj\u00ebn dhe Tuzin gjithsej ishin 1809 nx\u00ebn\u00ebs nga 51 fshatra ku punonin 30 m\u00ebsues.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto shkolla kan\u00eb punuar k\u00ebto m\u00ebsues: N\u00eb Ulqin, Jahja Domnori, Zef Tarnaku, Angjelina Pistulli, Xhemal Lop\u00e7i, Persa Gjurbabaj, Hasan Brahimi, Minja Nikoll\u00eb Gega dhe Ganije Ba\u00e7e. N\u00eb Pe\u00e7uric\u00eb Luigj Shkjezi, n\u00eb Kat\u00ebrkoll\u00eb Prenk\u00eb Jakova, Viktor Ki\u00e7i dhe Prek\u00eb Shiroka, n\u00eb Sukubin\u00eb, Shuk Shllaku dhe Zef Berisha, n\u00eb Kosiq, Ramadan Milla, n\u00eb Ostros, Gaqo Pisha e Nuh Ku\u00e7i, n\u00eb Martiq Ilija Xharra, n\u00eb Muriq, Qazim Kraja, n\u00eb Dedaj, Vat\u00eb Gjeloshi, n\u00eb Tuz, Faik Tuzi e Katrin\u00eb Berisha, n\u00eb Dinosh\u00eb Hajrullah Kastrati etj.<\/p>\n<p>K\u00ebto m\u00ebsues i kan\u00eb kushtuar kujdes t\u00eb posa\u00e7em realizimit t\u00eb programit m\u00ebsimor, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb programeve t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, t\u00eb historis\u00eb e t\u00eb gjeografis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 m\u00ebsimit t\u00eb rregullt k\u00ebto m\u00ebsues kan\u00eb zhvilluar edhe kurset verore kund\u00ebr analfabetizmit q\u00eb i p\u00ebrfunduan me sukses.<\/p>\n<p>K\u00ebto m\u00ebsues, ndonse me sakrifica t\u00eb m\u00ebdha larg familjeve t\u00eb tyre dhe kushteve t\u00eb pavolitshme p\u00ebr pun\u00eb, kan\u00eb sh\u00ebrbyer me p\u00ebrkushtim n\u00eb p\u00ebrhapjen e arsimit shqip n\u00eb viset shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi, duke ndikuar duksh\u00ebm n\u00eb ngritjen e vetdij\u00ebs komb\u00ebtare. Sepse ishin k\u00ebta m\u00ebsues q\u00eb p\u00ebr t\u00eb par\u00ebn her\u00eb po iu zhvillonin m\u00ebsimin nx\u00ebn\u00ebsve shqiptar\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn e bukur shqipe, sepse pushteti i sllav i koh\u00ebs e ndalonte m\u00ebsimin shqip n\u00eb shkolla.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht n\u00eb lidhje me pun\u00ebn e tyre t\u00eb devotshme dua t\u00eb ceki dy momente q\u00eb lidh\u00ebn me t\u00eb famshmin Prenk\u00eb Jakova. K\u00ebshtu deri n\u00eb dit\u00ebt tona vjen nj\u00eb fotografi e Prenk\u00eb Jakov\u00ebs me nx\u00ebn\u00ebsit e Kat\u00ebrkoll\u00ebs n\u00eb An\u00eb t\u00eb Malit dal\u00eb n\u00eb Shas, e cila \u00ebsht\u00eb e vetmja p\u00ebr k\u00ebto vite, e po ashtu duhet cekur edhe tekstin e nj\u00eb k\u00ebng\u00eb po ashtu t\u00eb Prenk\u00eb Jakov\u00ebs i cili ia kishte kushtuar vash\u00ebs kranjane, kur ai punoj si m\u00ebsues n\u00eb Ostros, tekst ky i cili tash \u00ebsht\u00eb kompozuar dhe b\u00ebr\u00eb k\u00ebng\u00eb e p\u00eblqyeshme nga t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n<p>Me pun\u00ebn e tyre k\u00ebto m\u00ebsues kan\u00eb len\u00eb kujtime t\u00eb pashlyera t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit dhe prind\u00ebrit e tyre, kujtes\u00eb kjo e cila \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcjellur brez pas brezi e vjen edhe n\u00eb dit\u00ebt tona. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt po cekim fjal\u00ebt e ish drejtorit t\u00eb shkoll\u00ebs Jahja Domnori i cili i ka sh\u00ebnuar n\u00eb ditarin e tij personal, ku cek\u00ebn se\u201dk\u00ebtu kam pas\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb time m\u00eb t\u00eb madhe, pse i sh\u00ebrbeva nj\u00eb populli q\u00eb p\u00ebr 70 vjet me radh\u00eb e kishin detyruar t\u00eb braktis\u00eb gjuh\u00ebn shqipe\u201d.<\/p>\n<p>M\u00ebsuesit shkodran\u00eb, duke punuar me p\u00ebrkushtim ata jan\u00eb pritur, shoq\u00ebruar e p\u00ebrcjell\u00eb me dashuri, me nderim dhe mir\u00ebnjohje p\u00ebr pun\u00ebn e tyre fisnike dhe misionin e tyre komb\u00ebtar. Dhe n\u00eb fund duhet p\u00ebrg\u00ebzuar autorin i cili ka arritur t\u00eb ofroj\u00eb nj\u00eb botim me interes, i cili p\u00ebr nga l\u00ebnda e trajtuar paraqet nj\u00eb monografi te tipit t\u00eb fjalorit enciklopedik me vler\u00eb p\u00ebr m\u00ebsuesit shkodran\u00eb, q\u00eb pa dyshim se do t\u00eb mir\u00ebpritet nga opinioni i gjer\u00eb arsimor dhe kulturor\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Smajl Bala,\u00a0HISTORIKU I SHKOLLAVE DHE M\u00cbSUESIT E SHKODR\u00cbS (1662-1945), Shkod\u00ebr, 2011 &nbsp; Nga Dr. Nail Draga Trajtimi i \u00e7\u00ebshtjeve dhe publikimi i studim\u00ebve t\u00eb ve\u00e7anta n\u00eb lidhje me fush\u00ebn e arsimit ne periudh\u00ebn poskomuniste vazhdimisht ka qen\u00eb inspiruese p\u00ebr autor\u00eb te ndrysh\u00ebm, nga vet\u00eb fakti se p\u00ebr t\u00eb par\u00ebn her\u00eb u eliminu cenzura dhe \u00e7\u00ebshtjet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20623,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,6,12],"tags":[],"class_list":["post-20622","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-kulture","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20622","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20622"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20622\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20624,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20622\/revisions\/20624"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}