{"id":19839,"date":"2018-07-20T17:43:40","date_gmt":"2018-07-20T15:43:40","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=19839"},"modified":"2018-07-20T17:43:49","modified_gmt":"2018-07-20T15:43:49","slug":"votimi-me-listat-e-hapura-e-drejta-e-mohuar-e-qytetareve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=19839","title":{"rendered":"VOTIMI ME LISTAT E HAPURA E DREJTA E MOHUAR E QYTETAR\u00cbVE"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0<a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/votimet.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-17446 size-full\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/votimet.jpg\" alt=\"\" width=\"568\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/votimet.jpg 568w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/votimet-300x158.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 568px) 100vw, 568px\" \/><\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Diskursi politik<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00cbsht\u00eb p\u00ebrshtypje e p\u00ebrgjithshme se forma e votimit e trasheguar vite me radh\u00eb\u00a0 p\u00ebrmes lIstave t\u00eb mbyllura, \u00ebsht\u00eb konsumuar tej mase, andaj ka ardhur koha q\u00eb ajo form\u00eb e votimit t\u00eb ndryshohet. Duke marr\u00eb parasysh se nj\u00eb form\u00eb e \u00a0till\u00eb e votimit shum\u00eb vende europiane e kan\u00eb tejkaluar duke mbeshtetur\u00a0 listat e \u00a0hapura, \u00ebsht\u00eb koha qe edhe n\u00eb Mal t\u00eb Zi, t\u00eb veprohet n\u00eb t\u00eb njejt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb, konform\u00eb standard\u00ebve europiane.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Nail\u00a0 Draga<\/strong><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Ka koh\u00eb q\u00eb n\u00eb opinionin politik n\u00eb Mal t\u00eb Zi qarkullon idea e ndryshimit t\u00eb ligjit zgjedhor, q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me ndryshimin e votimit t\u00eb listave zgjedhore, nga\u00a0 listat e\u00a0 mbyllura si\u00e7 \u00ebsht\u00eb tash apo me lista t\u00eb hapura si veprohet n\u00eb disa vende demokratike europiane.<\/p>\n<p>N\u00eb saj\u00eb t\u00eb ligjit zgjedhor ekzistues n\u00eb Mal t\u00eb Zi thuhet se votuesi mund me n\u00ebnshkrimin e tij t\u00eb mbeshtes\u00eb nj\u00eb list\u00eb zgjedhore, si p\u00ebr zgjedhje t\u00eb k\u00ebshilltarit apo t\u00eb deputetit. Nuk b\u00ebh\u00ebt fjal\u00eb p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb qytetari mund t\u00eb zgjedh\u00eb me em\u00ebr e mbiem\u00ebr kandidatin i cili do t\u00eb mbronte interesat e tyre, pa marr\u00eb parasysh renditjen e kandidatit n\u00eb list\u00ebn zgjedhore.<\/p>\n<p>N\u00eb Mal t\u00eb Zi\u00a0 nga miratimi i pluralizmit ekziston sistemi zgjedhor proporcional me lista t\u00eb mbyllura, ku votuesi mund t\u00eb votoj vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb list\u00eb zgjedhore, duke rrumbullakuar numrin para list\u00ebs zgjedhore t\u00eb subjektit p\u00ebrkat\u00ebs\u00a0 t\u00eb cil\u00ebn ai e mbeshtet.<\/p>\n<p><strong>Listat e hapura n\u00eb favor t\u00eb demokracis\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebrpar\u00ebsia e sistemit zgjedhor me lista t\u00eb hapura\u00a0 \u00ebsht\u00eb e madhe sepse\u00a0\u00a0 do t\u00eb zvoglohej ndikimi autoritar i liderit t\u00eb partis\u00eb, sepse ata n\u00eb saj\u00eb t\u00eb formimit t\u00eb listave zgjedhore imponojn\u00eb individ\u00ebt e p\u00ebrshtatsh\u00ebm\u00a0 sipas shijes s\u00eb tyre, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb shum\u00eb raste nuk jan\u00eb t\u00eb pranuesh\u00ebm p\u00ebr qytetar\u00ebt. Nuk ka dilem\u00eb s\u00eb zgjidhja e drejtp\u00ebrdrejt nga qytetar\u00ebt do t\u00eb kishim nj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi m\u00eb t\u00eb madhe si nga deputetet dhe k\u00ebshilltar\u00ebt. Sepse forma e tanishme e zgjedhj\u00ebs s\u00eb tyre mbet pa p\u00ebrgj\u00ebgj\u00ebsi t\u00eb qytetar\u00ebt, sepse ata nuk kan\u00eb votuar indvid\u00ebt p\u00ebrkat\u00ebs me em\u00ebr e mbiem\u00ebr por kan\u00eb\u00a0 votuar list\u00ebn partiake.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>P\u00ebr ndryshime nevoitet vullneti politik<\/strong><\/p>\n<p>Por, edhe pse deri m\u00eb tash n\u00eb forume t\u00eb ndryshme qoft\u00eb nga\u00a0 shoq\u00ebria civile, apo subjektet politike t\u00eb opozit\u00ebs, kjo \u00e7\u00ebshtje \u00ebsht\u00eb trajtuar si obligim p\u00ebr t\u00eb ndryshuar ligjin zgjedhor, realisht asnj\u00ebher nuk \u00ebsht\u00eb trajtuar me qasje serioze nga shumica parlamentare. Nga nj\u00eb qendrim i till\u00eb\u00a0 indiferent jep p\u00ebr t\u00eb kuptuar se ata realisht nuk jan\u00eb p\u00ebr ndryshimin e ligjit zgjedhor ekzistues, por koh\u00eb pas kohe deklarohen se edhe ata jan\u00eb p\u00ebr ndryshime, var\u00ebsisht prej kontakteve me p\u00ebrfaq\u00ebsuesit \u00a0e ndryshem t\u00eb vendeve europiane. Dhe nuk ka si t\u00eb jet\u00eb ndryshe sepse ligji ekzistues me lista t\u00eb mbyllura q\u00eb m\u00eb sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb quhen lista partiake, i konvenon shumic\u00ebs sepse n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mundet m\u00eb leht\u00eb t\u00eb kotrolloj\u00eb situat\u00ebn brenda partis\u00eb. Fjala \u00ebsht\u00eb \u00a0p\u00ebr pershtatshm\u00ebrin\u00eb e individ\u00ebve pa marr\u00eb parasysh p\u00ebrgatitjen e tyre profesionale dhe meritokracin\u00eb partiake e vlerat e p\u00ebrgjithshme shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht k\u00ebtu edhe qendron problemi sepse listat e hapura i japin mund\u00ebsi qytetarit votues t\u00eb votoj kandidatin q\u00eb ai e d\u00ebshiron pavar\u00ebsisht se ku gjindet ai n\u00eb listen partiake. Pra votuesit i jepen dy mund\u00ebsi q\u00eb p\u00ebrve\u00e7 list\u00ebs partiake t\u00eb votoj kandidatin q\u00eb ai e vler\u00ebson, duke kriuar besueshmeri n\u00eb sistemin zgjedhor, p\u00ebrkat\u00ebsisht duke avancuar demokracin\u00eb e brendshme partiake. Madje nj\u00eb votim i till\u00eb jep mund\u00ebsi q\u00eb kandidati m\u00eb i votuar t\u00eb jet\u00eb jo n\u00eb pjes\u00ebn e sip\u00ebrme t\u00eb list\u00ebs zgjedhore por t\u00eb jet\u00eb diku n\u00eb mes apo m\u00eb posht\u00eb, por t\u00eb votohet m\u00eb tep\u00ebr se disa t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb jan\u00eb m\u00eb lart\u00eb n\u00eb list\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Demokratizimi i sistemit zgjedhor\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Nuk ka dilem\u00eb s\u00eb nj\u00eb veprim i till\u00eb do t\u00eb d\u00ebshmonte demokratizimin e sistemit zgjedhor, p\u00ebrkat\u00ebsisht \u00a0lirin\u00eb qytetare dhe vler\u00ebsimin p\u00ebr kandidatin p\u00ebrkat\u00ebs, si p\u00ebrfaq\u00ebsues i denj\u00eb i mjedisit t\u00eb\u00a0 elektoratit votrues.<\/p>\n<p>Po ashtu nj\u00eb veprim i till\u00eb do t\u00eb eliminonte dilemat edhe t\u00eb vet subjekti politik, p\u00ebrkat\u00ebsisht t\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsja e tyre, duke d\u00ebshmuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb transparente kandidat\u00eb m\u00eb t\u00eb pranuesh\u00ebm p\u00ebr elektoratin votues. Por, duhet cekur se \u00a0nj\u00eb veprim i till\u00eb do t\u00eb vente n\u00eb sprov\u00eb edhe udh\u00ebheq\u00ebsit partiak\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt shum\u00eb her\u00eb abuzojn\u00eb me qendrimin autoritar, duke iu servirur elektoratit list\u00ebn sipas shij\u00ebs s\u00eb tyre e jo ate sipas meritokracis\u00eb e profesionalizmit. Rastet e tilla jan\u00eb t\u00eb shumta q\u00eb \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmuar shum\u00eb her\u00eb n\u00eb zgjedhjet nga miratimi i pluralizmit.<\/p>\n<p><strong>Infektimi i klas\u00ebs politike<\/strong><\/p>\n<p>Edhe pse shum\u00eb kush ka \u00a0menduar se n\u00eb pluraliz\u00ebm nuk duhet t\u00eb ndodhin gj\u00ebra sikurse n\u00eb moniz\u00ebm, p\u00ebr fat t\u00eb keq, shum\u00eb \u00e7ka \u00ebsht\u00eb identike, nga del se mentaliteti monist ka infektuar klas\u00ebn politike q\u00eb ende vuan nga nj\u00eb virus i till\u00eb. \u00a0Nuk kemi si t\u00eb themi ndryshe, kur mediokrit kandidohen n\u00eb listat partiake \u00a0p\u00ebr k\u00ebshilltar, t\u00eb cil\u00ebt \u00a0jo s\u00eb nuk kan\u00eb d\u00ebshmuar rolin e tyre, por e kund\u00ebrta kan\u00eb qen\u00eb qesharak dhe t\u00eb d\u00ebmsh\u00ebm p\u00ebr subjektin p\u00ebrkat\u00ebs. Dhe s&#8217;ka si t\u00eb jet\u00eb ndryshe kur kemi pasur raste tipike n\u00eb\u00a0 parlamentin lokal n\u00eb Ulqin n\u00eb te kaluar\u00ebn \u00a0kur gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb \u00a0mandatit k\u00ebshilltari\u00a0 nuk ka diskutuar fare, pa e shfletuar dhe analizuar \u00a0materialin p\u00ebrkat\u00ebs p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb ndryshme n\u00eb nivel t\u00eb komun\u00ebs, nga del se aty \u00ebsht\u00eb gj\u00ebndur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aksidentale. Personat e till\u00eb qofshin k\u00ebshilltar\u00eb apo deputet ka koh\u00eb q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb metaforike cil\u00ebsoh\u00ebn si \u201cfotografia pa ton\u201d duke mbetur anonimus p\u00ebr mjedisin p\u00ebrkat\u00ebs.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa nga ana tjet\u00ebr indvid\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatitur\u00a0 dhe t\u00eb d\u00ebshmuar profesionalisht kan\u00eb mbetur jasht\u00eb, sepse ashtu ka vendosur kryetari p\u00ebrkat\u00ebsisht udh\u00ebheqja e\u00a0 partis\u00eb sipas shijes s\u00eb tyre. Dhe p\u00ebr t\u00eb ndryshuar gjendjen ekzistuese ndryshimi i ligjit zgjedhor p\u00ebr t\u00eb votuar p\u00ebrmes listave t\u00eb hapura, jep mund\u00ebsi p\u00ebr eliminimin e defekteve t\u00eb tilla n\u00eb nivel lokal e ate shtet\u00ebror.<\/p>\n<p><strong>Votimi preferencial n\u00eb shumic\u00ebn e vendeve europiane<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb shumic\u00ebn e vendeve\u00a0 europiane n\u00eb p\u00ebrdorim jan\u00eb listat e hapura, t\u00eb cilat ofrojn\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb votimit preferencial p\u00ebr kandidat t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb brenda list\u00ebs zgjedhore. K\u00ebt\u00eb model\u00a0 t\u00eb votimit e kan\u00eb Kroacia,BeH, Austria, Belgjika, \u00c7ekia, Danimarka, Finlanda, Greqia, Holanda, Irlanda, Italia, Qipro, Letonia, Lituania,Luksemburgu, Malta, Gjermania, Polonia,Sllovakia,Sllovenia,\u00a0 dhe Suedia. P\u00ebrjashtim b\u00ebn Estonia, sepse shfryt\u00ebzohet kombinimi i listave t\u00eb hapura dhe t\u00eb mbyllura. Nj\u00eb votim i till\u00eb edhe n\u00eb Mal t\u00eb Zi pa dyshim se \u00a0do t\u00eb ndikonte duksh\u00ebm n\u00eb zvoglimin e korrupcionit politik nd\u00ebrsa qytetar\u00ebt do t\u00eb ishin t\u00eb lidhur drejp\u00ebrdrejt m\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e zgjedhur qoft\u00eb p\u00ebr parlamentin lokal apo ate shtet\u00ebror.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrfundim <\/strong><\/p>\n<p>T\u00eb votohet lista partiake apo individ\u00ebt n\u00eb list\u00eb mbetet \u00e7\u00ebshtje p\u00ebr diskutim n\u00eb ndryshimin e ligjit zgjedhor, duke i dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsi qytetarit t\u00eb votoj\u00eb kandidatin q\u00eb e vler\u00ebson e jo ate t\u00eb imponuar nga lista partiake. Ndryshimi i qasj\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb favor t\u00eb demokracis\u00eb dhe ligjit zgjedhor, sepse konceptet e deritashme n\u00eb shum\u00eb aspekte jan\u00eb t\u00eb demoduara, andaj ka ardhur koha p\u00ebr ndryshime cil\u00ebsore n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.Nuk ka dilem\u00eb se me vendosjen e listave t\u00eb hapura do t\u00eb ishim\u00a0\u00a0 nj\u00eb hap para n\u00eb\u00a0 demokratizimin e procesit\u00a0 zgjedhor duke ofruar imazhin e demokracis\u00eb europiane \u00a0n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>(Korrik, 2018)<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 Diskursi politik &nbsp; \u00cbsht\u00eb p\u00ebrshtypje e p\u00ebrgjithshme se forma e votimit e trasheguar vite me radh\u00eb\u00a0 p\u00ebrmes lIstave t\u00eb mbyllura, \u00ebsht\u00eb konsumuar tej mase, andaj ka ardhur koha q\u00eb ajo form\u00eb e votimit t\u00eb ndryshohet. Duke marr\u00eb parasysh se nj\u00eb form\u00eb e \u00a0till\u00eb e votimit shum\u00eb vende europiane e kan\u00eb tejkaluar duke mbeshtetur\u00a0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17446,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[384],"class_list":["post-19839","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-nail-draga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19839","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19839"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19839\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19840,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19839\/revisions\/19840"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19839"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}