{"id":1917,"date":"2015-02-16T14:12:35","date_gmt":"2015-02-16T13:12:35","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=1917"},"modified":"2015-02-16T14:13:24","modified_gmt":"2015-02-16T13:13:24","slug":"1917","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=1917","title":{"rendered":"Epitafet me shkrim osman"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-bardhi.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-medium wp-image-1739 alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-bardhi-283x300.jpg\" alt=\"Ali-bardhi\" width=\"283\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-bardhi-283x300.jpg 283w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-bardhi.jpg 316w\" sizes=\"auto, (max-width: 283px) 100vw, 283px\" \/><\/a>Shkruan: Mr. Ali Bardhi<\/p>\n<p>(vijon)<br \/>\nSa i p\u00ebrket form\u00ebs s\u00eb kok\u00ebs s\u00eb gurvarreve n\u00eb trev\u00ebn e An\u00ebs s\u00eb Malit, te meshkujt kemi gjetur tri forma, nd\u00ebrsa te femrat forma t\u00eb ndryshme. Format e kok\u00ebs s\u00eb nishaneve t\u00eb p\u00ebrdorura p\u00ebr meshkujt jan\u00eb si m\u00eb posht\u00eb:<br \/>\n1. Sar\u00ebk &#8211; q\u00eb d.m.th. \u00e7allm\u00eb. Ka pasur disa llojesh pasi lidhjet e tyre jan\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb disa m\u00ebnyra.<br \/>\n2. Kavuk &#8211; edhe kjo fjal\u00eb ka kuptimin e \u00e7allm\u00ebs, por t\u00eb ndryshme nga modelet e cekura m\u00eb lart.<br \/>\n3. Fes &#8211; q\u00eb d.m.th. k\u00ebsul\u00eb. Jan\u00eb tre llojesh: Mahmudi, Azizi dhe Hamidi, t\u00eb cilat kan\u00eb form\u00ebn e feseve apo k\u00ebsulave t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb periudhat e k\u00ebtyre sulltan\u00ebve.<\/p>\n<p>Disa prej epitafeve apo mbishkrimeve t\u00eb gur\u00ebvarreve jan\u00eb t\u00eb gdhendur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb atill\u00eb q\u00eb shkrimi \u00ebsht\u00eb i gdhendur brenda sip\u00ebrfaqes s\u00eb gurit, nd\u00ebrsa n\u00eb disa t\u00eb tjer\u00eb tabela \u00ebsht\u00eb n\u00eb sfond t\u00eb shkrimit. N\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve, vijat e shkrimeve t\u00eb gdhendura jan\u00eb t\u00eb shkruara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb profesionale me shkrim elegant dhe t\u00eb padeformuar, por ka edhe ndonj\u00eb nishan tjet\u00ebr, ku shkrimi nuk t\u00eb l\u00eb p\u00ebrshtypjen e pun\u00ebs profesionale.<\/p>\n<p>Nj\u00ebherit jan\u00eb gjetur edhe nishane t\u00eb varreve me simbole t\u00eb ndryshme t\u00eb gdhendura, nga ku mund t\u00eb dihet edhe statusi q\u00eb ka pasur i ndjeri gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij, por ndodh q\u00eb t\u00eb ket\u00eb edhe simbole t\u00eb gdhendur me q\u00ebllim dekorimin e gurit t\u00eb varrit. N\u00eb disa nishane jan\u00eb gjetur t\u00eb gdhendura shpata, divit- laps, relic; s\u00eb bashku me diellin (nga gjasht\u00eb cepa e sip\u00ebr), t\u00eb vendosura n\u00eb nj\u00eb lidh\u00ebse koke t\u00eb nishanit t\u00eb femr\u00ebs, ylli apo myhyri (vula) i Hz. Sylejmanit, dielli, svastika, gjysm\u00ebh\u00ebna, ylli e h\u00ebna, selvia, lule e dekorime t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Epitafet e varreve n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e An\u00ebs s\u00eb Malit jan\u00eb t\u00eb shkruara me shkrim osman ashtu si n\u00eb \u00e7do vend tjet\u00ebr t\u00eb Perandoris\u00eb Osmane, n\u00eb ndonj\u00eb rast edhe arabisht, pasi gjuha zyrtare e Perandoris\u00eb Osmane ka qen\u00eb osmanishtja me shkronja arabe, por n\u00eb disa raste jan\u00eb p\u00ebrdorur edhe shprehje apo fraza n\u00eb gjuh\u00ebn arabe t\u00eb cilat mendohet se jan\u00eb vendosur edhe p\u00ebr arsye fetare me q\u00ebllim lutjen, ashtu si\u00e7 ka qen\u00eb latinishtja n\u00eb Perandorin\u00eb Romake apo m\u00eb pas greqishtja te Bizanti. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, n\u00eb mbishkrimet e nishaneve t\u00eb varreve b\u00ebhet dua p\u00ebr t\u00eb vdekurin. Temat q\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb mbishkrimet e varreve d\u00ebftojn\u00eb keqardhje p\u00ebr t\u00eb ndjerin, lutje q\u00eb i b\u00ebhet Zotit p\u00ebr t\u00eb, kaderi apo caktimi i vdekjes, bot\u00eb e shkurt\u00ebr, p\u00ebr ibret apo m\u00ebsim nga vdekja. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre shprehjeve, ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb dhe e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr k\u00ebto nishane \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkesa p\u00ebr dua ndaj t\u00eb vdekurve e sidomos leximi i sures Fatiha.<\/p>\n<p>M\u00eb posht\u00eb po japim disa shprehje t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb epitafet e varreve n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e An\u00ebs s\u00eb Malit: \u201cLa Ilahe Il-lallah Muhamedun Resulullah\u201d, q\u00eb d.m.th. \u201cS\u2019ka Zot tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7 Allahut dhe Muhamedi \u00ebsht\u00eb i d\u00ebrguari i Tij\u201d; \u201cHu (Allah)\u201d, q\u00eb d.m.th. \u201cAi (Zoti)\u201d; \u201cHuve\u2019l-Baki\u201d, q\u00eb d.m.th. \u201cAi \u00ebsht\u00eb i P\u00ebrjetsh\u00ebm\u201d; \u201cHuve\u2019l-Hal-lak el-Baki\u201d q\u00eb d.m.th. \u201cAi \u00ebsht\u00eb Krijuesi i P\u00ebrjetshmi\u201d; \u201cEl-merhum ve\u2019l-magfur\u201d, q\u00eb d.m.th. \u201cI m\u00ebshiruari dhe i faluri\u201d; \u201cIlahi Ente Gaff\u0203ru\u2019z-zunub, Rabbi la tekess\u00fcr aybun-li, Ente settar\u00fc\u2019l-uyub\u201d, q\u00eb d.m.th. \u201cZoti yn\u00eb Ti je fal\u00ebsi i m\u00ebkateve tona, Zoti im mos m\u2019i shto turp\u00ebsit\u00eb, Ti je mbuluesi i turpeve\u201d; \u201cK\u00fcnna misl\u00fck\u00fcm ve se-tekunune misl\u00fcna\u2026\u201d, q\u00eb d.m.th. \u201cNe ishim si ju e ju do t\u00eb b\u00ebheni si ne\u2026\u201d; \u201cYa Ilahi kebir, g\u00fcnah magfiret et L\u00fctufla ey Padi\u015fah\u2026\u201d, q\u00eb d.m.th. \u201cO Zot i Madh, O Padishah (Zoti) me mir\u00ebsin\u00eb T\u00ebnde fali gjynahet\u2026\u201d<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi kryesor i epitafit apo nishanit t\u00eb varrit \u00ebsht\u00eb identifikimi dhe ruajtja e identitetit t\u00eb personit t\u00eb vdekur. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, emrat e t\u00eb vdekurve n\u00eb k\u00ebto nishane jan\u00eb emra musliman\u00eb me rr\u00ebnj\u00eb arabe, si: Ahmed, Ali, Ramazan, Omer etj., emra dhe mbiemra me rr\u00ebnj\u00eb turke, si G\u00fcl-Gjyla, G\u00fcl\u015fah- Gjylshah, Demir, Kurt (Ujk), Arsllan, Kapllan, Pa\u015fa-Pashe, Sulltana, Turku, Bega, Aga, \u00c7oban etj., apo edhe emra nga kultura perse q\u00eb kan\u00eb dep\u00ebrtuar n\u00eb vendin ton\u00eb me an\u00eb t\u00eb osmanlinjve, si Umminhan, Minhan, Shaho etj. Por n\u00eb shum\u00eb vendvarre jan\u00eb gjetur edhe emra tradicional\u00eb t\u00eb vendit dhe me kuptim n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, si: Zogo, Zojo, Hana, Ujk, Durro, Eltane, Pirro, Agush, Kamber, Velo, Syna, Voca, \u00c7ik, \u00c7oban etj.<\/p>\n<p>Ka edhe emra q\u00eb jan\u00eb shkruar n\u00eb versionin e shkurtuar apo shnd\u00ebrruar n\u00eb tjet\u00ebr, gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb ve\u00e7ori e banor\u00ebve t\u00eb k\u00ebsaj zone dhe akoma vazhdon nj\u00eb praktik\u00eb e till\u00eb, nga ku mund t\u00eb p\u00ebrmendim emrin Mehmet t\u00eb shkurtuar n\u00eb Met, Meto, Meta apo Muho, nga Jahja n\u00eb Jaho apo Jahush, Beqir n\u00eb Beqo, Nuredin n\u00eb Nuro, Rustem n\u00eb Rusta, Islam n\u00eb Lam, Ramazan n\u00eb Ram\u00eb, Ramo, Dan apo Zan, Rexhep n\u00eb Rexha, Rexho apo Rexhi, Mustafa n\u00eb Taf apo Mujo, Jusuf n\u00eb Cuf, Zejnel n\u00eb Nel, Hasan n\u00eb Can apo Ceno, nga Abdullah n\u00eb Abdyl apo n\u00eb Dyl dhe Abdi, Hatixhe n\u00eb Tixhe, Halil n\u00eb Lila, Sylejman n\u00eb Syla, Arsllan n\u00eb Lan, Xheladin n\u00eb Xhela, Xhafer n\u00eb Xhafa, Hajrudin n\u00eb Dino, Zylfije n\u00eb Zyl\u00eb, Osman n\u00eb Oso, Safije n\u00eb Sofi, Hysejn n\u00eb Hys\u00eb, Ibrahim n\u00eb Braho, Selatin n\u00eb Sela, Hava n\u00eb avo, Bejtullah n\u00eb Bejto, nga Aga n\u00eb Ago, Adem n\u00eb Demo, Fazli n\u00eb Fazlo, Rabije n\u00eb Rabo, Myrteza n\u00eb Myrto etj.<\/p>\n<p>N\u00eb shum\u00eb nishane t\u00eb varrezave t\u00eb k\u00ebsaj treve jan\u00eb gjetur edhe mbiemra apo llagape q\u00eb d\u00ebftojn\u00eb emrin e toponimeve, si dy nishane me mbiem\u00ebr Shasi t\u00eb gjetur n\u00eb varrezat e xhamis\u00eb s\u00eb Shasit, dy nishane me mbiem\u00ebr Bojku t\u00eb gjetur n\u00eb fshatin Bojk, nj\u00eb nishan me mbiem\u00ebr Brashnje n\u00eb xhamin\u00eb e Brajsh\u00ebs, nishane me mbiemrat Krytha, Kad\u00ebrkolla, Dibra, Holli (vendi Hollaj) n\u00eb varrezat e xhamis\u00eb s\u00eb Kat\u00ebrkoll\u00ebs, nj\u00eb nishan me mbiemrin Krytha i gjetur n\u00eb varrezat e Kurmemajve n\u00eb fshatin Kryth\u00eb, nj\u00eb nishan me mbiem\u00ebr Suma n\u00eb xhamin\u00eb e Brajsh\u00ebs, shum\u00eb nishane me mbiemrat Koka (vendi Kokaj) e Ceka (Cekaj), Luka (vendi Lukaj) n\u00eb Brajsh\u00eb; mbiemri Luka \u00ebsht\u00eb gjetur edhe n\u00eb Shas, mbiemri Nika (vendi Nikaj n\u00eb Rashtish\u00eb Lart) i gjetur n\u00eb Shas etj., mbiemri Midha (fshati Mill\u00eb) n\u00eb varrezat e xhamis\u00eb s\u00eb Selit\u00ebs, mbiemri Gjate (em\u00ebr toke n\u00eb fshatin Dragin\u00eb) n\u00eb xhamin\u00eb e Dragin\u00ebs, mbiemri Pe\u00e7urica n\u00eb varrezat e M\u00ebrkotit, nishani me mbiemrin \u00c7apra i gjetur n\u00eb xhamin\u00eb e Kravarit Posht\u00eb, mbiemri Gjeloshi (vend n\u00eb Kravarin Lart) i gjetur\u00a0\u00a0\u00a0 xhamin\u00eb e Kravarit Lart, nishan me mbiem\u00ebr Tela (vend n\u00eb Rashtish\u00eb Lart) i gjetur n\u00eb xhamin\u00eb e Shasit, Molla Osman Podgorica (i ndjeri ka qen\u00eb nga Podgorica dhe ka punuar si imam n\u00eb xhamin\u00eb e Mill\u00ebs) &#8211; nishani i tij \u00ebsht\u00eb gjetur po n\u00eb varrez\u00ebn e k\u00ebsaj xhamie. Gjat\u00eb hulumtimeve kemi ndeshur edhe mbiemra q\u00eb jan\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm edhe n\u00eb dit\u00ebt tona n\u00eb trev\u00ebn e An\u00ebs s\u00eb Malit, si mbiemri Nika, Lika, Koka, Luka, Ceka, Holli, Kurti, Kasneci, Lleshi, Demiri, Kova\u00e7i, Gjeloshi, Zaga, Duraku, Pali, Hoxha, Dabi, Do\u00e7i, Ibro\u00e7i, Aloja apo Allaj, \u00c7apra (i shnd\u00ebrruar n\u00eb \u00c7apriq pas r\u00ebnies s\u00eb An\u00ebs s\u00eb Malit n\u00ebn Malin e Zi), Dibra, Pelinku etj. Nj\u00ebherit kemi hasur edhe nishane me emra q\u00eb mund t\u00eb supozohet se me kalimin e koh\u00ebs pasardh\u00ebsit ta ken\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb mbiem\u00ebr, ku mund t\u00eb p\u00ebrmenden: emrat Bejto e Ibrahim, t\u00eb gjetur n\u00eb fshatin Bojk, t\u00eb cil\u00ebt mundet q\u00eb m\u00eb pas t\u00eb jen\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb mbiemra pasi k\u00ebto mbiemra edhe sot ekzistojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb fshat; nishanet me emrat e dy motrave, bija t\u00eb Uru\u00e7it, t\u00eb gjetura n\u00eb varrezat e Seferajve n\u00eb\u00a0\u00a0 yth\u00eb, t\u00eb cilat mund t\u00eb ken\u00eb qen\u00eb nga Oblika, t\u00eb martuara n\u00eb Kryth\u00eb, pasi n\u00eb Oblik\u00eb ende ekziston mbiemri Uru\u00e7i; nishanet me emrat Sala, Taipi e Aloja, t\u00eb gjetura n\u00eb varrezat e xhamis\u00eb s\u00eb Kat\u00ebrkoll\u00ebs, t\u00eb shnd\u00ebrruar m\u00eb pas n\u00eb mbiemrat Salaj, Taipi e Allaj; emri Sinan i gjetur n\u00eb Shtod\u00ebr, i cili m\u00eb pas t\u00eb jet\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb mbiem\u00ebr Sinani; emri Zago e Abdija, t\u00eb gjetur n\u00eb varrezate xhamis\u00eb s\u00eb Kravarit Posht\u00eb, i cili m\u00eb pas t\u00eb jet\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb mbiemrin\u00a0 Zaga e Avdiu; emri Can, i gjetur n\u00eb varrezat e xhamis\u00eb s\u00eb Rashtishes Posht\u00eb, i cili m\u00eb pas \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb mbiemrin Cani; emri Tafa, i gjetur n\u00eb varrezat e xhamis\u00eb s\u00eb Kravarit Lart, i shnd\u00ebrruar n\u00eb mbiemrin Tafica; emri Rexhi, i gjetur n\u00eb Kllez\u00ebn, i shnd\u00ebrruar m\u00eb pas n\u00eb mbiemrin Rexha.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb hulumtimeve t\u00eb b\u00ebra n\u00eb trev\u00ebn e An\u00ebs s\u00eb Malit kemi gjetur edhe varrezat e Nizamijes (varre t\u00eb ushtar\u00ebve t\u00eb periudh\u00ebs osmane), por pa epitafe. Mendohet q\u00eb k\u00ebto varre t\u2019i p\u00ebrkasin ushtris\u00eb s\u00eb Nizam\u00ebve gjat\u00eb luft\u00ebs p\u00ebr mbrojtjen e Shkodr\u00ebs n\u00eb vitet 1912- 1913, por q\u00eb duhen studiuar dhe hulumtuar edhe m\u00eb tej duke shfryt\u00ebzuar edhe arkeolog\u00ebt.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull jemi munduar q\u00eb sadopak t\u00eb japim nj\u00eb raport me shpjegime n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbledhur, kurse n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb detajuar n\u00eb t\u00eb ardhmen shpresojm\u00eb q\u00eb ky studim t\u00eb gjej\u00eb drit\u00ebn e botimit.<\/p>\n<p>(Autori \u00ebsht\u00eb kryeimam i Ulqinit)<br \/>\nDeri n\u00eb k\u00ebt\u00eb faz\u00eb, projekti \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur nga Fondi p\u00ebr Mbrojtjen dhe Realizimin e t\u00eb Drejtave t\u00eb Pakicave &#8211; Mali i Zi.<\/p>\n<p>\/Koha Javore\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: Mr. Ali Bardhi (vijon) Sa i p\u00ebrket form\u00ebs s\u00eb kok\u00ebs s\u00eb gurvarreve n\u00eb trev\u00ebn e An\u00ebs s\u00eb Malit, te meshkujt kemi gjetur tri forma, nd\u00ebrsa te femrat forma t\u00eb ndryshme. Format e kok\u00ebs s\u00eb nishaneve t\u00eb p\u00ebrdorura p\u00ebr meshkujt jan\u00eb si m\u00eb posht\u00eb: 1. Sar\u00ebk &#8211; q\u00eb d.m.th. \u00e7allm\u00eb. Ka pasur disa llojesh pasi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1739,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-1917","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1917"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1917\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1919,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1917\/revisions\/1919"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}