{"id":18765,"date":"2018-04-24T08:14:40","date_gmt":"2018-04-24T06:14:40","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=18765"},"modified":"2018-04-24T11:21:24","modified_gmt":"2018-04-24T09:21:24","slug":"kumtesat-dhe-mesazhet-per-me-rastin-e-promovimit-te-librit-te-frank-shkrelit-demokracia-nuk-pret","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=18765","title":{"rendered":"KUMTESAT ME RASTIN E PROMOVIMIT T\u00cb LIBRIT &#8220;DEMOKRACIA NUK PRET&#8221; T\u00cb FRANK SHKRELIT"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/PROMOVIMI-LIBRIT-FRANK-SHKRELIT-DEMOKRACIA-NUK-PRET.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-18766 size-full\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/PROMOVIMI-LIBRIT-FRANK-SHKRELIT-DEMOKRACIA-NUK-PRET.jpg\" alt=\"\" width=\"418\" height=\"323\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/PROMOVIMI-LIBRIT-FRANK-SHKRELIT-DEMOKRACIA-NUK-PRET.jpg 418w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/PROMOVIMI-LIBRIT-FRANK-SHKRELIT-DEMOKRACIA-NUK-PRET-300x232.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 418px) 100vw, 418px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em><strong>Dr. Elez Biberaj, Drejtor i Drejtoris\u00eb s\u00eb Euroazis\u00eb &#8211; Z\u00ebri i Amerik\u00ebs<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Fjala n\u00eb Promovimin e Librit te Frank Shkrelit, <em>Demokracia nuk pret!<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong>VATRA, New York<\/p>\n<p>21 prill 2018<\/p>\n<p>Ju falenderoj perzemersisht per ftesen per te marre pjese ne kete takim. Eshte nder dhe privilegj per mua qe te marre pjese ne promovim te libirt te mikut dhe kolegut tim, Fran Shkreli.<\/p>\n<p>Frani ka dhene dhe vazhdon te jape nje ndihmese te cmuar ne publicistiken shqiptare, ne pergjithesi, dhe ne avancimin e ceshtjeve shqiptare, ne vecanti.<\/p>\n<p>Jam shum\u00eb i lumtur q\u00eb ndodhem k\u00ebtu ne VATAREN tone dhe n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e personaliteteve t\u00eb njohura dhe t\u00eb miqve e koleg\u00ebve.<\/p>\n<p>Deshiroj te shpreh mirenjohje per VATREN, per kujdesin qe gjithmone ka treguar dhe vazhdon te tregoje per promovimin e veprave te anetareve te bashkesise sone.<\/p>\n<p>Para se te flase per librin e Franit, do te kisha deshire te theksoj lidhjet e ngushta qe kane ekzistuar historikisht midis Zerit te Amerikes dhe VATRES \u2013 qe nga vitet e veshtira te Luftes se Ftohte e deri ne ditet tona. Zeri i Amerikes gjithmone eshte perpjekur te pasqyroje veprimtarine dhe angazhimin e organizatave dhe shoqatave shqiptaro-amerikane, vecanerisht ato te VATRES.<\/p>\n<p>Arkivi i Zerit te Amerikes permban regjistrime te shumta te ngjareve, takimeve, dhe personaliteteve me te rendesishme te bashkesise sone.\u00a0 Ketu perfshihen fjalimet e Fan Nolit, te cilat nepermjet VATRES iu dhuruan Bibliotekes Kombetare ne Tirane.<\/p>\n<p>Gazetare te shquar te Zerit te Amerikes kane luajtur rol te rendesishem ne mbarevajtjen e VATRES dhe te <em>Diellit<\/em> \u2013\u00a0 Xhevat Kallajxhiu, Idriz Lamaj, Gjek Gjonlekaj, e te tjere.\u00a0 Disa prej nesh, perfshire edhe mua, shkrimet e para i kemi botuar ne gazeten <em>Dielli.<\/em><\/p>\n<p>Frank Shkreli ka nje kariere te gjate, te shquar e te pasur.\u00a0 Gjate gjithe veprimtarise se tij, ai e ka deshmuar vehten si mbrojtes i flaket i lirise se fjales e te shtypit, i te drejtave te njriut, dhe si avokat i ceshtjes shqitare.<\/p>\n<p>Veprimtaria publicistike e Frank Shkreli shtrihet ne gati pese dekada. Karieren e tij ai e ka filluar menjehere pas imigrimit ne Shtetet e Bashkuara dhe gjate studimeve universitare.\u00a0 Fillimish, ai u perqendrua ne ceshtjet shqiptare \u2013 sfidat e ndryshme me te cilat ballafaqohej bashkesia jone shqiptaro-amerikane si dhe shqiptaret ne vendlindje.<\/p>\n<p>Pasi e dallon veten ne kete fushe, Frani zgjeron horizontin e tij dhe fillon te merret me ceshtje rajonale e globale \u2013 me ceshtje me madhore. Ai zhvillon njohuri te gjere per marredheniet nderkombetare, ne pergjithesi, dhe ish-blokun komunist, ne vecanti.<\/p>\n<p>Frani ka nje ndergjegjesim te larte politik dhe njohuri te jashtezakonshme mbi politiken e jashtme amerikane dhe funksionimin e Uashingtonit.<\/p>\n<p>Frani ka aftesi te analizoje dhe te shkruaj mbi ceshtje aktuale rajonale dhe nderkombetare. Por pas daljes ne pension, ai ben nje kthese 360 gradesh, duke u kthyer aty ku e kishte filluar veprimtarine e tij publistike: Ai vendos t\u2019ia kushtoje vemendjen kryesore ceshtjeve dhe zhvillimeve shqiptare.<\/p>\n<p>Kjo pasqyrohet ne angazhimin e tij te gjithaneshem per ndergjegjesimin e Shteteve te Bashkuara mbi gjendjen, kerkesat dhe aspiratat e shqiptareve, vendosjen e demoracise ne trevat shqitare, dhe krijimin e shoqerive demokratike e gjitheperfshirese.<\/p>\n<p>Fruti i kesaj veprimtarie eshte libri qe kemi perpara, <em>Demokracia nuk pret! <\/em>Ne shkrimet e tij, dhe vecanerisht ne ato qe jane perfshire ne kete liber, Frani trajton ceshtje, ngjarje dhe tema nga me te ndryshme dhe e ben kete ne menyre te besueshme dhe objektive. Ai trajton te kaluaren tone \u2013 anet positive, ato negative, dhimbjet, gezimet \u2013 si dhe problemet bashkekohore. Frani i analizon te gjitha keto me nje sy kritik, por gjithmone duke arritur perfundime te rendesishme qe mund t\u2019u hyjne ne pune vendim-marresve shqiptare ne perballimin e sfidave te dukshme strategjike dhe diplomatike me te cilat ballafaqohen.<\/p>\n<p>Ne artikujt e tij, Frani thekson me force domosdoshmerine qe shqiptaret te konsolidojne orientimin e tyre perendimor.<\/p>\n<p>Shtrohet pyetja: pse jane shkrimet dhe pikepamjet e Fran Shkreli te rendesishme?\u00a0 Cka u ofron ai lexueseve ne nje kohe kur peisazhi mediatik shqiptar eshte zgjeruar dhe ndryshuar ne menyre dramatike?<\/p>\n<p>Fran Shkreli eshte gazetar dhe analist profesionist.\u00a0 Pasuria e tij me e madhe eshte niveli i larte i besueshmerise qe ai ka arritur te krijoje tek lexuesit e tij. Kete besueshmeri ai e ka siguruar fale aftesise per te qene objektiv dhe duke anashkalluar qendrime te njeaneshme.<\/p>\n<p>Frani eshte i vetdijshem se ndersa sot gazetaret kane mundesi te jashtezakonshme dhe mjete te sofistikuara, misioni i gazetarit vazhdon te jete po ai qe ka qene gjithmone \u2013 qe te tregohet e verteta, edhe kur ajo eshte e hidhur. Ai ka qene gjithmone ne kerkim te se vertetes.<\/p>\n<p>Frani bashkebisedon me lexuesit e tij nga nje kendveshtrim i vecante \u2013 nga kendveshtrimi i nje publicisti te njohur shqiptaro-amerikan, i cili eshte thellesisht i interesuar ne konsolidimin e demokracise ne trevat shqiptare dhe ne thellimin e partneritetit strategjik midis shqiptareve dhe Shteteve te Bashkuara.<\/p>\n<p>Ai u kujton shqiptareve se keto marredhenie duhet kultivuar ne vazhdimesi dhe se thellimi i tyre varet nga perfaqesimi, nga ana e shqiptareve, te vlerave demokratike \u2013 respektimi i te drejtave te njeriut, vendosja e sundimit te ligjit dhe qeverisja e mire dhe llogaridhenese.<\/p>\n<p>Ne kete drejtim, besoj se Frani pasqyron pikepamjet dhe deshirat e bashkesise sone per krijimin e nje shoqerie me te drejte dhe me demokratike ne trevat shqiptare.<\/p>\n<p>Libri i Franit, <em>Demokracia nuk pret<\/em>, eshte nje burim i rendesishem per gazetaret, studentet, dijetaret dhe politikanet.\u00a0 Me kete veper, Fran Shkreli ka dhene nje nidhmese te rendesishme ne debatin politik dhe mediatik shqiptar.\u00a0 Toni dhe substanca e shkrimeve te tij jane te vecanta ne peisazhin mediatik shqiptar.<\/p>\n<p>Libri i Franit eshte botuar ne kohen e duhur dhe eshte shume aktual.<\/p>\n<p>Shqiptaret \u2013 kudo qe ndodhen, ne Shqiperi, Kosove, Maqedoni, dhe vende te tjera \u2013 kane te drejte te ndihen krenare per arritjet e gjithaneshme ne krahasim me gjendjen e tyre para nje cerek shekulli.\u00a0 Dhe kete jave, Shqiperia mori nje lajm shume te mire nga Brukseli \u2013 rekomandimin per fillimin e bisedimeve per anetaresim ne Bashkimin Evropian.<\/p>\n<p>Por, sic ve ne dukje Frani ne librin e tij, shqiptaret kurresesi nuk mund te te jene te kenaqur me stadin e tanishem politik, economik, dhe shoqeror.<\/p>\n<p>Ndersa rekomandimi i Brukselit eshte shpresedhenes, ai paraqet nje moment te volitshem qe elitat qeverisese, jo vetem ne Shqiperi, por edhe ne Kosove e ne Maqedoni, te reflektojne mbi ato qe do ti quaja <em>raste te arta<\/em> qe shqiptaret kane humbur gjate viteve dhe dekadave te fundit dhe qe kane ngadalesuar rrugen e tyre per konsolidimin e demokracise. Bisedimet per anetaresim ne Bashkimin Evropian duhet te kishin filluar vite me pare. Duhet pranuar se ky dhe <em>raste te tjera te arta<\/em> per Shqiperine dhe per Kosoven, jane humbur kryesisht si rrjedhim i i mangesive te theksuara udheheqese te vendim-marresve shqiptare.<\/p>\n<p>Sot, shqiptaret perballen me sfida te dukshme:\u00a0 problemet ekonomike; papunesia e larte dhe varferia; korrupcioni qe ka depertuar ne te gjitha nivelet e qeverisjes dhe te shoqerise; paligjshmeria dhe mungesa e shtetit ligjor; institucionet e dobeta; dhe politikane te papergjegjshem qe tolerojne e nxisin korrupcionin dhe perdorin praktika jodemokratike per te siguaruar dhe mbajtur pushtetin.<\/p>\n<p>Ketyre sfidave te brendshme tani u shtohen edhe disa probleme te jashtme: prirja rajonale dhe globale e rreshqitjes se demokracise; forcimi i alternatives autoritare, si ne Turqi dhe Rusi; dhe ndryshimi i peisazhit politik balkanik dhe evropian.<\/p>\n<p>Nderkohe, aktoret kryesore perendimore po tregojne shenja lodhjeje me shqiptaret \u2013 te cilet vazhdojne te prodhojne kriza, qe pastaj kerkojne vemendje dhe burime te medha. Keto prirje negative nderkombetare mund te minojne pozitat e shqiptareve dhe te shkaktojne nje perkeqesim ne ecurine e tyre politike dhe ekonomike.<\/p>\n<p>Sot nuk flitet me per nje dinamizem ose ritem te sigurt reformash ne trevat shqiptare.\u00a0 Perkundrazi, ndihet nje ngecje, zvarritje, renie e pergjithshme, humbje shprese, dhe polarizim i skajshem politik, qe mund te kene pasoja te rrezikshme per te ardhmen.<\/p>\n<p>Ne qofte se nuk ndryshohen se shpejti, keto prirje negative do te veshtiresojne perpjekjet e shqiptareve per t\u2019u ankoruar qartesisht ne familjen e vendeve dhe shoqerive demokratike perendimore.<\/p>\n<p>Qe te nderpritet kjo renie e pergjithshme, shqiptaret duhet te ndermarrin ndryshime radikale, qe do te rezultonin jo vetem ne nje kurs te ri drejtimi por do te transformonin rrjenjesisht shoqerine shqiptare.<\/p>\n<p>Per te arritur keto objektiva, eshte e domosdoshme qe,<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Stili i tanishem i qeverisjes te ndryshoje me themel dhe te perqendrohet tek interesat themelore kombetare e jo tek ato partiake ose tek objektivat politike afat-shkurtera.<\/li>\n<li>Forcat kryesore politike te bien ne ujdi mbi vizionin per te ardhmen e vendit dhe mbi perpilimin dhe zbatimin e politikave madhore qe do te conin ne realizimin e ketij vizioni.<\/li>\n<li>Te krijohen dhe te fuqizohen institucione me te vertete te pavarura dhe te afeta per vendosjen e shtetit ligjor dhe crrenjosjen e korrupsionit.<\/li>\n<li>Media te clirohet nga trysnia dhe interesat politike dhe financiare.<\/li>\n<li>Procesi i vendimmarrjes per ceshtje te rendesishme te jete gjitheperfshires, me pjesemarrjen e aktoreve kryesore, grupeve te interesit, te shoqerise civile, dhe eksperteve.<\/li>\n<li>Dhe se fundi, e gjithe shoqeria duhet te ndryshoje thellesisht \u2013 menyra si mendon dhe si vepron ajo. Shqiptaret duhet te jene me kerkues dhe ndeshkues ndaj politikaneve te tyre dhe te kerkojne llogaridhenie, transparence dhe pergjegjshmeri me te madhe.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Keto jane objektiva shume te veshtira dhe duhet vullnet politik dhe kohe qe ato te arrihen.<\/p>\n<p>Por shqipetaret ne pergjithesi, e jo vetem udheheqesit dhe politikanet e tyre, ndodhen para nje prove historike: te pajtohen me gjendjen e tanishme ose te zgjohen nga amullia, te kapin momentin dhe te ndermarrin hapat e nevojshem per te realizuar potencialin e tyre te plote demokratik.<\/p>\n<p>Sic thekson Frank Shkreli, <em>Demokracia nuk<\/em><\/p>\n<hr \/>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>Fjala P\u00ebrsh\u00ebndetse n\u00eb bashk\u00ebbisedimin e mbajtun n\u00eb selin\u00eb e Vatr\u00ebs me rastin e promovimit t\u00eb librit \u201cDemokracia nuk pret\u201d\u00a0e shkrimtarit\u00a0Frank Gjeto Shkreli\u00a0(Tiran\u00eb, 2016) dat\u00eb 21 prill 2018.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>\u00a0P\u00ebrsh\u00ebndetje\u00a0<\/strong>Z. Kryetar,<\/p>\n<p>T\u00eb nderuem koleg\u00eb e miq t\u00eb Vatr\u00ebs dhe kolegut\u00a0<strong>Frank Gjeto<\/strong>\u00a0<strong>Shkreli<\/strong>:\u00a0\u00a0Mir\u00ebdita!<\/p>\n<p>Ju fal\u00ebnderoj q\u00eb m\u00eb jepet sot mund\u00ebsia me than\u00eb dy fjal\u00eb t\u00eb mira p\u00ebr kolegun tim Frank Gjeto Shkreli. Si\u00e7 thot\u00eb edhe emni ai vjen nga katundi i Shkrelit. Un\u00eb vij nga Repishti, t\u00eb dy pjes\u00eb e rrethit Koplik, Shkod\u00ebr, rreth 2-3 or\u00eb distanc\u00eb me kamb\u00eb. E kam kush\u00ebri. simbas zakonit t\u00eb maleve tona\u2026..<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>K\u00ebrkoj falje q\u00eb gjendja e ime sh\u00ebndetsore nuk m\u00eb lejon sot me qen\u00eb k\u00ebtu e me nda s\u00eb bashku k\u00ebnaqsin\u00eb ton\u00eb p\u00ebr celebrimin e pun\u00ebs s\u00eb fryt\u00ebshme t\u00eb k\u00ebtij kolegu aktiv e t\u00eb \u00e7muem.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kan\u00eb\u00a0kalue shum\u00eb vjet q\u00eb nga dita kur un\u00eb njoha Frankun rast\u00ebsisht gjat\u00eb nji vizite n\u00eb zyr\u00ebt e Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs. Paraqitjen e bani kolegu i yn\u00eb i p\u00ebrbashket, Dr. Elez Biberaj, dhe t\u00eb tre kaluem nji dreke pune q\u00eb, p\u00ebr fatin e mir\u00eb, krijoi premisat e nji shoq\u00ebnie t\u00eb sinqert\u00eb dhe t\u00eb nji bashk\u00ebpunimi t\u00eb fryt\u00ebsh\u00ebm. Ishin vitet e veprimtaris\u00eb son\u00eb aktive n\u00eb sherbim t\u00eb kauz\u00ebs p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne: p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs. Cili shqiptar q\u00eb mban k\u00ebte em\u00ebn me krenari guxonte me mohue kontributin e vet p\u00ebr nji kauz\u00eb t\u00eb shenjt\u00eb, si\u00e7 ishte pavar\u00ebsia e Kosov\u00ebs? Na, t\u00eb gjith\u00eb na, ishim \u201ckosovar\u00eb\u201d q\u00eb nga Tivari deri n\u00eb Prevez\u00eb, si thot\u00eb kanga e vjet\u00ebr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Shum\u00eb uj\u00eb ka rrjedh\u00eb nen ur\u00eb; shum\u00eb gjak asht\u00eb derdh\u00eb; e shum\u00eb djers\u00eb ka shkue rrke si rrjedhim i pun\u00ebs s\u00eb madhe e t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt n\u00eb sherbim t\u00eb Nan\u00ebs Kosov\u00eb. Nga ata q\u00eb u dalluen ka qen\u00eb Frank Gj. Shkreli n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e tij si drejtor i seksionit euro-aziatik n\u00eb Zerin e Amerik\u00ebs p\u00ebr vite t\u00eb gjata dhe kushtim t\u00eb plot\u00eb. Ma par\u00eb kam shkr\u00ebue: \u201cParaqitja n\u00eb publik e gazetarit dhe transmetuesit t\u00eb programeve televizive t\u00eb analistit politik shqiptaro-amerikan, Frank Shkreli, asht\u00eb nji eveniment me rand\u00ebsi p\u00ebr bot\u00ebn kulturore shqiptare, dhe sidomos per ne, shqiptaro-amerikan\u00ebt. Ashtu asht\u00eb edhe sot. Jet\u00ebshkrimi dhe veprimtaria e k\u00ebtij personaliteti q\u00eb u lind n\u00eb nji fshat t\u00eb vog\u00ebl e arriti pozita t\u00eb nalta n\u00eb administrat\u00ebn amerikane asht\u00eb tregimi ma i mir\u00eb i p\u00ebrgatitjes, aft\u00ebsis\u00eb, dedikimit dhe ndershm\u00ebnis\u00eb intelektuale t\u00eb Frank Shkrelit. Arsim e pun\u00eb kamb\u00ebngul\u00ebse kan\u00eb qen\u00eb dy krah\u00ebt q\u00eb leht\u00ebsuen fluturimin e Frankut n\u00eb sukses, dhe e ngrit\u00ebn ate n\u00eb sferat e nalta amerikane. Sot, ai thot\u00eb me mburrje: \u201dJam shum\u00eb krenar p\u00ebr sherbimet e mia n\u00eb Administrat\u00ebn amerikane\u201d.\u00a0\u00a0N\u00eb vitin 2003, Franku doli n\u00eb pension q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb ma shum\u00eb koh\u00eb me shkrue.<\/p>\n<p>\u201dE gjith\u00eb veprimtaria e Frank Gj.Shkrelit, qoft\u00eb ajo letrare, qoft\u00eb politike, p\u00ebrshkohet nga tri ide kryesore, boshti i filozofis\u00eb s\u00eb jet\u00ebs tij;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E para: besimin n\u00eb Zotin, feja e krishten\u00eb; dhe<\/p>\n<p>E dyta: sherbim p\u00ebr atdheun Nan\u00ebn Shqip\u00ebri, q\u00eb p\u00ebr at\u00eb p\u00ebrfshin\u00eb t\u00eb gjith\u00eb hap\u00ebsin\u00ebn shqiptare n\u00eb Ballkan, Me nji pik\u00eb qendrore: epoka e lavdishme skenderbegiane. \u201cFe e Atdhe\u201d.<\/p>\n<p>E treta; p\u00ebrpjekja koshiente dhe konstante me mbrojt\u00eb demokracin\u00eb liberale amerikane, dhe me luftue pa kompromis murtaj\u00ebn komuniste n\u00eb Shqip\u00ebri, dhe kudo q\u00eb ajo paraqitej.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E kaluemja e Frankut n\u00eb vendlindje, jeta e peripecit\u00eb e familjes tij n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb ish-Jugosllavi, tragjedia e popullit shqiptar, sidomos gjenocidi i klerit katolik shqiptar, vorf\u00ebnia, shtypja, paditunia masive dhe posht\u00ebnimi i p\u00ebsuem si shqiptar n\u00eb nji shtet sllav kan\u00eb formue karakterin e tij, dhe kan\u00eb lan\u00eb gjurme t\u00eb thella tek i riu Frank Shkreli, pa u sherue asnji her\u00eb. Lexoni \u201cDemokracia nuk pret\u201d e do ta kuptoni.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky tubim u pag\u00ebzue nga organizator\u00ebt si \u201cbashk\u00ebbisedim\u201d dhe p\u00ebr k\u00ebte un\u00eb i p\u00ebrg\u00ebzoi plot\u00ebsisht. Asht\u00eb nji term q\u00eb p\u00ebrmbledh shok\u00eb e miq me mendime t\u00eb ndryshme por me qellime t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta. Si akt krijimi, kjo inisiativ\u00eb asht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e rand\u00ebsishme dhe i ka mungue bashk\u00ebsis son\u00eb k\u00ebtu n\u00eb Amerik\u00eb p\u00ebr shume vjet. Ka ardh\u00eb koha kur element\u00eb pozitiv\u00eb dhe t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm t\u00eb mblidhen me njeni-tjetrin me shqyrtue gjendjen ton\u00eb k\u00ebtu si komunitet dhe at\u00eb t\u00eb hap\u00ebsin\u00ebs shqiptare, sepse ka nevoj\u00eb urgjente p\u00ebr nji orientim q\u00eb e k\u00ebrkon e nuk e gjen. Kjo hap\u00ebsin\u00eb p\u00ebrfshin\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb me nd\u00ebrgjegje dhe lirisht buk\u00ebn e quejn\u00eb buk\u00eb,dhe bes\u00ebn shqiptare e mbajn\u00eb bes\u00eb shqiptare. Aty asht\u00eb Shqip\u00ebri, pavar\u00ebsisht nga ndeshtrashat politike e ndasit\u00eb kufitare. Uroj q\u00eb organizator\u00ebt t\u00eb inkurajohen, t\u00eb ndihmohen dhe t\u00eb shp\u00ebrblehen me bekimet tona p\u00ebr k\u00ebte pun\u00eb me vlera t\u00eb pa p\u00ebrshkrueshme. K\u00ebtu asht\u00eb Shqip\u00ebria e jon\u00eb, kjo asht\u00eb Shqip\u00ebria e jon\u00eb! Le ta ndertojm\u00eb simbas konditave t\u00eb vendit shoq\u00ebnin\u00eb ton\u00eb shqiptaro-amerikane, t\u00eb lir\u00eb, t\u00eb denj\u00eb dhe t\u00eb aft\u00eb me ndihmue v\u00ebllaznit e motrat tona kudo q\u00eb jan\u00eb, n\u00eb t\u00eb gjitha fushat, kryesisht n\u00eb gjuh\u00eb shqipe arsim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dhe ma n\u00eb fund, si thonte Noli i madh: \u201cPa\u00e7i urat\u00ebn e Perendis\u00eb!\u201d<\/p>\n<p>Falemnderit!\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0(Sami Repishti, Ph.D)<\/p>\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p>Fjala P\u00ebrsh\u00ebndetse n\u00eb bashk\u00ebbisedimin e mbajtun n\u00eb selin\u00eb e Vatr\u00ebs me rastin e promovimit t\u00eb librit \u201c<strong>Demokracia nuk pret\u201d<\/strong>\u00a0e shkrimtarit\u00a0<strong>Frank Gjeto Shkreli<\/strong>\u00a0(Tiran\u00eb, 2016) dat\u00eb 21 prill 2018.<\/p>\n<hr \/>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>PROFESOR NICK PANO:\u00a0 DEMOKRACIA NUK PRET\u00a0\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p>The panel discussion \u201cDemokracia nuk pret\u201d is both timely and relevant as Albania finds itself at another critical juncture in its post-communist transition. This program is being held in the immediate aftermath of the issuance of the 2018 Freedom House Report on Albania and the 2018 European Commission Progress Report on Albania. The observations and conclusions reported in these documents have aroused both positive and negative reactions from the various segments of the Albanian political elite as well the country\u2019s extensive commentariat.<\/p>\n<p>With the exception of the generally positive reception of the EC recommendation that the European Union begin accession negotiations with Albania, the responses to both these reports have been largely colored by the partisan and ideological perspectives of their authors. Given the highly charged and polarized Albanian political environment in which the discussions of these recent evaluations of the status of\u00a0 the country\u2019s transition have occurred, today\u2019s program provides a valuable opportunity for a more detached and sober analysis of the multi-faceted aspects of Albania\u2019s transition and the challenges the country must overcome to succeed in its quest for political democracy, a free market economy, greater socio-economic equality, the rule of law, human rights and the\u00a0 mitigation of crime and corruption.<\/p>\n<p>The realization of this agenda may prove to be an even more daunting challenge than in the past, given the growth of political polarization in mature democracies such as the United States and several countries in Western Europe and the emergence of authoritarian nationalist parties and regimes in Central and Eastern Europe. This latter development has been well received by some elements of the Albanian political right. And, in Albania, the implementation of the democratic agenda is further complicated by what appears to be the ingrained undemocratic instincts of key members of the leaderships of the major political parties. Additionally, there appears to be a deepening resentment on the part of some Albanians to the ongoing role and influence of external actors and interests in the affairs of their homeland.<\/p>\n<p>The panelists for this program are uniquely qualified to provide informed and authoritative perspectives regarding Albania\u2019s transition experiences and future prospects. All have served with distinction as members of the Albanian Service of the Voice of America. Frank Shkreli is the retired director of the VOA\u2019s Eurasian Service and Elez Biberaj serves in that capacity today. Idriz Lamaj was a long time VOA broadcast journalist and is the author of a number of studies on Albanian affairs. The panelists have followed, reported on and participated in major events in the evolution of post-communist Albania from the collapse of the communist regime to the present. All have published books, articles and have made numerous presentations regarding Albania\u2019s history, politics, society and international relations that have been well received. Indeed, the first volume of Frank\u2019s <em>Demokracia nuk pret<\/em>, comprises the initial installment of his approximately 1,000 articles on various aspects of Albanian life published in the Albanian press in the homeland and the diaspora. And this book provides both the inspiration and title for today\u2019s program.<\/p>\n<p>My greetings to the panelists and conference participants. And, my best wishes and congratulations to those VATRA officers and members involved in the planning and hosting of this event.<\/p>\n<p>Prof. Nick Pano<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr \/>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00cbP\u00cbR KOH\u00cb&#8230;<\/p>\n<p>Nga Jusuf BUXHOVI<\/p>\n<p>Publicistika shqiptare, nga koha e Konic\u00ebs e k\u00ebndej, p\u00ebrher\u00eb ka ruajtur qasjen e angazhuar ndaj problemeve shoq\u00ebrore, politike dhe atyre kulturore. Ky fokusim p\u00ebrher\u00eb \u00ebsht\u00eb sjell\u00eb kah \u00e7\u00ebshtjet identitare si dhe ato ekzistenciale, sidomos n\u00eb rrethanat e kap\u00ebrcimeve historike si\u00e7 ishin ato nga pushtimi osman tek pavar\u00ebsia p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb kombit t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00ebn kufijt\u00eb e shtetit t\u00eb p\u00ebrgjysmuar, dhe ato t\u00eb rob\u00ebris\u00eb serbo-jugosllave p\u00ebr pjes\u00ebn tjet\u00ebr. Natyrisht se k\u00ebto kap\u00ebrcime historike nuk jan\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb kurdoher\u00eb edhe me ndryshimin e mentaliteteve, q\u00eb kan\u00eb sjell\u00eb gjendjet e reja, sidomos atyre me cilat thyheshin paragjykimet fetare ose ato t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb s\u00eb qytet\u00ebrimeve, me t\u00eb cilat merrej aq me p\u00ebrkushtim Konica yn\u00eb, duke u p\u00ebrpjekur q\u00eb ato t\u2019i p\u00ebrshpejtoj\u00eb jasht\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb gjerave dhe jasht\u00eb koh\u00ebs madje.<\/p>\n<p>Meq\u00eb komunizmi mbylli p\u00ebr gjysm\u00eb shekulli diskursin kritik-ironik t\u00eb Konic\u00ebs ndaj problemeve shoq\u00ebrore dhe politike duke i vendosur ato n\u00eb sfondin e kundrimeve t\u00eb njohura ideologjike dhe t\u00eb idiolatris\u00eb s\u00eb saj, me tranzicionin e fillim viteve t\u00eb n\u00ebnt\u00ebdhjeta, shoq\u00ebria shqiptare n\u00eb Shqip\u00ebri dhe ajo n\u00eb Kosov\u00eb, serish u gjend para sfid\u00ebs s\u00eb ndryshimeve t\u00eb m\u00ebdha shoq\u00ebrore dhe politike, kur duhej t\u00eb m\u00ebsohej me demokracin\u00eb, lirin\u00eb dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb q\u00eb sjellin ato jo vet\u00ebm n\u00eb raport me qytetarin\u00eb, po edhe me \u00e7\u00ebshtjet identitare, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u2019i bashkohemi rrjedhave t\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb shoq\u00ebrive t\u00eb lira dhe t\u00eb qytet\u00ebruara.<\/p>\n<p>Natyrisht se n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb robruar mend\u00ebrisht, ku liria p\u00ebrjetohet vet\u00ebm si nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr sjellje t\u00eb pambik\u00ebqyrur dhe pa p\u00ebrgjegj\u00ebsi, kap\u00ebrcimi kthehet n\u00eb nj\u00eb ngat\u00ebrres\u00eb tjet\u00ebr, n\u00eb nj\u00eb humbje t\u00eb drejtpeshimit shpirt\u00ebror dhe moral, n\u00eb nj\u00eb gjendje anarkike, ku rendi dhe ligji shihen si pengesa q\u00eb duhet rr\u00ebnuar me \u00e7do kusht, me \u00e7ka, nj\u00eb shoq\u00ebri e humb edhe kompasin e vet midis vlerave dhe jovlerave, midis t\u00eb mir\u00ebs dhe t\u00eb keqes&#8230;<\/p>\n<p>Dimensioni i shthurur i liris\u00eb pas tranzicionit t\u00eb pap\u00ebrfunduar ose keq t\u00eb p\u00ebrfunduar &#8211; n\u00eb Shqip\u00ebri, si dhe problemet me lirin\u00eb pas \u00e7lirimit &#8211; n\u00eb Kosov\u00eb, preokupojn\u00eb edhe publicistin Fran Shkreli, objektivi i t\u00eb cilit, mbi k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje drejtohet nga jasht\u00eb, pra nga SHBA-ja, nj\u00eb vend demokratik, prej nga bot\u00ebs shqiptare n\u00eb \u00e7astet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb ekzistenc\u00ebs nga politika amerikane i ka ardhur ndihma e duhur (her\u00ebn e par\u00eb, nga Presidenti Wilson, kur n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris k\u00ebrkoj mbrojtjen e shtetit shqiptar nga cop\u00ebtimet, dhe her\u00ebn e dyt\u00eb, kur presidenti Bush, n\u00eb vitin 1997, tha se Kosova duhej t\u00eb shpallej e pavarur).<\/p>\n<p>Duke par\u00eb nga nj\u00eb pozit\u00eb e till\u00eb, F. Shkreli trajton problemet shqiptare, jo me breng\u00ebn e Konic\u00ebs deri n\u00eb d\u00ebshp\u00ebrim, por me nj\u00eb shqet\u00ebsim ngaq\u00eb, n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb shoq\u00ebria shqiptare nuk po ia del q\u00eb t\u00eb mund\u00eb apo t\u00eb lirohet nga ngarkesat ideologjike dhe mbetjet e tyre,\u00a0 dhe n\u00eb tjetr\u00ebn an\u00eb, nuk po ia del q\u00eb t\u00eb tejkaloj\u00eb\u00a0 sa duhet ngarkesat e mentaliteteve fetare, t\u00eb cilave,\u00a0 Rilindja jon\u00eb komb\u00ebtare, u kishte dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb duhur.<\/p>\n<p>K\u00ebtu dhe te k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje, F. Shkreli i referohet pik\u00ebrisht ideve dhe personaliteteve q\u00eb nacionalizmin shqiptar e kthyen n\u00eb nacionaliz\u00ebm politik, me t\u00eb cil\u00ebn u shpall shteti shqiptar, si parakusht p\u00ebr t\u2019iu kthyer gjenez\u00ebs s\u00eb qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor, ku i ka rr\u00ebnj\u00ebt dhe vendin.<\/p>\n<p>Ndaj, jo rast\u00ebsisht, ridefinimit t\u00eb shqiptarizmit n\u00eb rrethanat e reja, Shkreli i referohet me sh\u00ebmb\u00eblltyr\u00ebn e Sk\u00ebnderbeut si dhe rolin e tij n\u00eb historin\u00eb ton\u00eb komb\u00ebtare. Jo rast\u00ebsisht, Shkreli, i referohet Fisht\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb tij madhore p\u00ebr ta treguar dimensionin e fuqis\u00eb shpirt\u00ebrore dhe krijuese t\u00eb nj\u00eb populli q\u00eb buron nga arti i madh.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, kundrimet publicistike t\u00eb F. Shkrelit paraqesin nj\u00eb udh\u00ebtim n\u00ebp\u00ebr koh\u00eb, koh\u00eb kjo q\u00eb sillet n\u00eb qarkun ton\u00eb shpirt\u00ebror dhe historik.<\/p>\n<p>&#8230;.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>MBI VLERAT DHE TEMAT KRYESORE T\u00cb GAZETARIT<\/p>\n<p>FRANK GJETO SHKRELI<\/p>\n<p>Nga Thanas L. Gjika<\/p>\n<p>N\u00eb vitet kur Shqip\u00ebria nuk kishte marr\u00ebdh\u00ebnie diplomatike me SHBA-t\u00eb, \u201c<em>Radio Z\u00ebri i Amerik\u00ebs<\/em>\u201d, luajti rolin e ambasad\u00ebs amerikane p\u00ebr t\u00eb ndihmuar popullin shqiptar p\u00ebr informimin e popullit shqiptar mbi ngjarjet kryesore, duke ia treguar ato me v\u00ebrtet\u00ebsi, ashtu si kishin ndodhur. E n\u00eb k\u00ebt\u00eb mision kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb ndihm\u00ebn e tyre t\u00eb \u00e7muar nj\u00eb s\u00ebr\u00eb burrash e djemsh shqiptar\u00eb si, Jozef Paskali, Talat Karagjozi, Xhevat Kallajxhi, Ilia (Louis) Prifti, spikerja Lulu Vrioni (mbes\u00eb e Mit&#8217;hat Frash\u00ebrit), Ruzhdi Daca, Gasper Ki\u00e7i, Bardhyl Pogoni, Dr. Elez Biberaj, Idriz Lamaj dhe Frank Gjeto Shkreli.<\/p>\n<p>Krijimtaria publicistike e gazetarit Frank Shkreli e shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb shum\u00eb gazeta t\u00eb diaspor\u00ebs, t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs, bashk\u00eb me librin e tij t\u00eb ri \u201c<strong><em>Demokracia nuk pret<\/em><\/strong>\u201d (BOTIMET MORAVA, Tiran\u00eb 2016, 476 f.), \u00ebsht\u00eb nj\u00eb minier\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb me vlera politike, shkencore dhe kulturore. Ky autor ka si tipar kryesor shprehjen flak\u00eb p\u00ebr flak\u00eb t\u00eb interpretimeve t\u00eb tij p\u00ebr politik\u00ebn shqiptare, p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet amerikano-shqiptare dhe p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje rajonale t\u00eb Ballkanit, t\u00eb cilat drejtp\u00ebrdrejt ose terthorazi kan\u00eb interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr bot\u00ebn shqiptare. Vigjilent tregohet ky autor dhe ndaj politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb Rusis\u00eb dhe t\u00eb Turqis\u00eb ndaj Ballkanit Per\u00ebndimor dhe ndaj politik\u00ebs s\u00eb brendshme t\u00eb shteteve fqinj\u00eb q\u00eb vijojn\u00eb t&#8217;i shkelin t\u00eb drejtat e shqiptar\u00ebve q\u00eb jetojn\u00eb brenda tyre.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Shpresa do ta mund\u00eb d\u00ebshp\u00ebrimin<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Frank Shkreli, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politolog q\u00eb jep mendime kritike ndaj shkaqeve q\u00eb e pengojn\u00eb ecjen e Shqip\u00ebris\u00eb drejt Bashkimit Europian, por atij nuk i mungon orientimi optimist p\u00ebr t\u00eb ardhmen. Duke u mb\u00ebshtetur dhe te gjeopolitika dashamir\u00ebse e SHBA-ve dhe e BE-s\u00eb ndaj Shqip\u00ebris\u00eb, ai ka formuluar iden\u00eb pozitive \u201c<em>shpresa do ta mund\u00eb d\u00ebshp\u00ebrimin<\/em>\u201d (\u201c<em>Demokracia nuk pret<\/em>\u201d f. 30). Optimizmin e vet objektiv, Shkreli e lidh dhe me ngjarjet e m\u00ebdha q\u00eb kan\u00eb ndodhur n\u00eb k\u00ebto 27 vjet, si shk\u00ebrmoqja e diktatur\u00ebs komuniste n\u00eb Europ\u00eb dhe Shqip\u00ebri, \u00e7lirimi i Kosov\u00ebs nga zgjedha s\u00ebrbe dhe rritja e p\u00ebrpjekjeve t\u00eb shqiptar\u00ebve q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Maqedoni, Mal t\u00eb Zi dhe S\u00ebrbi p\u00ebr t\u00eb fituar m\u00eb shum\u00eb t\u00eb drejta politike dhe qytetare. Ai thekson: \u201c<em>Esht\u00eb n\u00eb dor\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve si asnj\u00ebher\u00eb m\u00eb par\u00eb, q\u00eb Shqip\u00ebria dhe shqiptar\u00ebt ta ndjejn\u00eb sot veten mir\u00eb n\u00eb mbar\u00eb trojet e tyre autoktone<\/em>\u201d (f. 144).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ku shkelet e drejta e shtypit, do t\u00eb shkelen dhe t\u00eb drejtat e tjera<\/strong><\/p>\n<p><strong>Frank Shkreli ec<\/strong>\u00ebn n\u00eb rrug\u00ebn e Profesor Repishtit lidhur me luft\u00ebn p\u00ebr zbatimin e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut. Mb\u00ebshtetur n\u00eb artikullin 19 t\u00eb \u201c<em>Deklarat\u00ebs Universale mbi t\u00eb Drejtat e Njeriut<\/em>\u201d, ku p\u00ebrcaktohet e drejta p\u00ebr lirin\u00eb e shprehjes s\u00eb opinionit, e marrjes dhe e dh\u00ebnies s\u00eb informacionit, Shkreli sulmon shkeljen e k\u00ebsaj t\u00eb drejte n\u00eb Republik\u00ebn e Turqis\u00eb dhe n\u00eb Republik\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Autori, pasi sqaron sesi organizmat nd\u00ebrkomb\u00ebtare e kritikuan qeverin\u00eb turke p\u00ebr gjendjen e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb krijuar p\u00ebr gazetar\u00ebt e atij vendi, n\u00eb shkrimin \u201c<em>Shtypi n\u00ebn presion n\u00eb Turqi dhe n\u00eb Shqip\u00ebri<\/em>\u201d (f. 16-21), kalon te rasti konkret i sulmit q\u00eb z. Gjiknuri i b\u00ebri gazet\u00ebs s\u00eb pavarur \u201c<em>Telegraf<\/em>\u201d t\u00eb Tiran\u00ebs. Kjo gazet\u00eb kishte kritikuar nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb par\u00eb Ministrin\u00eb q\u00eb ai drejtonte dhe ky Minist\u00ebr t\u00eb nes\u00ebrmen e paditi k\u00ebt\u00eb gazet\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme te Gjykata e Rrethit Gjyq\u00ebsor Tiran\u00eb me akuz\u00ebn se ka c\u00ebnuar r\u00ebnd\u00eb nderin dhe personalitetin e tij dhe ka p\u00ebrhapur n\u00eb publik informacion t\u00eb pav\u00ebrtet\u00eb. Gjiknuri i k\u00ebrkoi Gjykat\u00ebs q\u00eb ta detyroj\u00eb gazet\u00ebn \u201c<em>Telegraf<\/em>\u201d t&#8217;i paguaj\u00eb atij si d\u00ebmshp\u00ebrblim shum\u00ebn prej 10 milion lek\u00ebsh ose 100 mij\u00eb dollar\u00ebsh. Mir\u00ebpo nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb pas, Komisioni i Lart\u00eb i Shtetit (KLSH) njoftoi se kishte dor\u00ebzuar padin\u00eb e vet n\u00eb Prokurori ndaj z. Gjiknuri p\u00ebr shp\u00ebrdorim detyre. P\u00ebr ta demaskuar m\u00eb tej k\u00ebt\u00eb Minist\u00ebr dhe koleg\u00eb t\u00eb tij q\u00eb shkelin t\u00eb drejtat e shtypit shqiptar, autori citon pjes\u00eb nga fjalimi q\u00eb mbajti Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Kombeve t\u00eb Bashkuara, zoti Ban Ki Moon, n\u00eb Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Liris\u00eb s\u00eb Shtypit ku ai theksoi nevoj\u00ebn e mbrojtjes s\u00eb gazetar\u00ebve nga presionet e qeveritar\u00ebve. Si konkluzion autori konkludon se n\u00eb Shqip\u00ebri sjellja e z. Gjiknuri paralajm\u00ebron edhe shkelje t\u00eb tjera t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, sepse aty demokracia \u00ebsht\u00eb e brisht\u00eb&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Vler\u00ebsimi i Kish\u00ebs Katolike dhe i barinjve t\u00eb saj<\/strong><\/p>\n<p>Frank Shkreli \u00ebsht\u00eb bir i komunitetit t\u00eb krishter katolik shqiptar mbi t\u00eb cilin politika e regjimit komunist solli pasoja shkat\u00ebrrimtare, prandaj ai e ndjen p\u00ebr detyr\u00eb shpirt\u00ebrore t\u00eb kujtoj\u00eb her\u00eb pas here plag\u00ebn e shkaktuar gjat\u00eb diktatur\u00ebs komuniste n\u00eb fush\u00ebn e besimit fetar dhe pasojat e saj. K\u00ebshtu ai v\u00eb re se edhe n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb pasdiktatoriale ka nj\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsim ndaj kolosit At&#8217; Gjergj Fishta. Poema \u201c<em>Lahuta e Malsis\u00eb<\/em>\u201d, sqaron autori, midis shqiptar\u00ebve t\u00eb Jugosllavis\u00eb ka qen\u00eb k\u00ebnduar n\u00eb \u00e7do vat\u00ebr familjare gjat\u00eb gostive e festave familjare. Gjergj Fishta p\u00ebr mbar\u00eb shqiptar\u00ebt geg\u00eb, pra p\u00ebr 4\/3 e popullit shqiptar, ka luajtur rolin e \u201c<em>Poetit Komb\u00ebtar<\/em>\u201d, ashtu si Naim Frash\u00ebri p\u00ebr shqiptar\u00ebt tosk\u00eb. Prandaj l\u00ebnia e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Gjergj Fisht\u00ebs n\u00eb gjendje t\u00eb r\u00ebnuar edhe pas 25 vjet tranzicioni dhe mosp\u00ebrgjigja e Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs ndaj ofert\u00ebs s\u00eb zotit Sabri Maxhuni, biznesmenit nga Kosova, p\u00ebr t\u00eb riparuar e kthyer n\u00eb Muze sht\u00ebpin\u00eb e poetit me shpenzimet e veta, e revolton gazetarin Shkreli. N\u00eb fund, autori pasi i shpreh mir\u00ebnjohje z. Sabri Maxhuni, e mbyll shkrimin duke e vler\u00ebsuar dhe uruar: \u201c<em>Kjo \u00ebsht\u00eb atdhetari e v\u00ebrtet\u00eb! Qofsh gjithmon\u00eb me faqe t\u00eb bardh\u00eb<\/em>!\u201d, urim q\u00eb n\u00ebnkupton se Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs i mbetet mungesa e atdhedashuris\u00eb dhe turpi.<\/p>\n<p><strong>Nostalgjia ndaj diktatorit Hoxha, nj\u00eb penges\u00eb serioze p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb problem q\u00eb e shqet\u00ebson shum\u00eb analistin Shkreli \u00ebsht\u00eb mbajtja gjall\u00eb e nostalgjis\u00eb ndaj Enver Hoxh\u00ebs gjat\u00eb viteve t\u00eb tranzicionit. K\u00ebt\u00eb dukuri ai e konsideron si nj\u00eb paralele me mbajtjen gjall\u00eb t\u00eb nostalgjis\u00eb s\u00eb Josif Stalinit n\u00eb Rusi.<\/p>\n<p>Me rastin e festimit t\u00eb Dit\u00ebs s\u00eb D\u00ebshmor\u00ebve m\u00eb 5 maj 2014, u pan\u00eb tek vorrezat e d\u00ebshmor\u00ebve n\u00eb Tiran\u00eb foto t\u00eb diktatorit n\u00eb prani t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb shkollave q\u00eb kishin shkuar atje. K\u00ebt\u00eb veprim autori e quan \u201c<em>t\u00eb sh\u00ebmtuar dhe t\u00eb pafalsh\u00ebm<\/em>\u201d, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare e NATO-s dhe synon t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb Bashkimin Europian. Shqet\u00ebsimi i autorit ka lidhje me faktin se n\u00eb Shqip\u00ebri k\u00ebto veprime u kryen n\u00eb prani t\u00eb personave q\u00eb jan\u00eb n\u00eb pozita ky\u00e7e partiake dhe qeveritare, an\u00ebtar\u00eb t\u00eb Kuvendit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. T\u00eb till\u00eb njer\u00ebz q\u00eb nderojn\u00eb fotografin\u00eb e diktatorit me grushtin lart, sqaron autori, d\u00ebshmojn\u00eb se: \u201c<em>Ata&#8230; jetojn\u00eb krejt jasht\u00eb realitetit shqiptar dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar&#8230; se jan\u00eb t\u00eb paaft\u00eb p\u00ebr t&#8217;i paraqitur popullit shqiptar ide t\u00eb reja p\u00ebr zgjidhjen e problemeve t\u00eb shumta me t\u00eb cilat ai p\u00ebrballet,.. se ata i thon\u00eb bot\u00ebs se gjithnj\u00eb jan\u00eb krenar\u00eb q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb regjimi t\u00eb nj\u00eb historie t\u00eb humbur<\/em>\u201d (f. 459 &#8211; 460).<\/p>\n<p>Si zgjidhje ai sjell fjal\u00ebt e Presidentit amerikan Ronald Regan t\u00eb vitit 1983: \u201c<em>T\u00eb keqen duhet ta kund\u00ebrshtojm\u00eb me \u00e7do mjet dhe me t\u00eb gjitha fuqit\u00eb tona&#8230; Krenaria e Amerik\u00ebs \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia e saj p\u00ebr t\u00eb kap\u00ebrcyer t\u00eb k\u00ebqiat morale t\u00eb historis\u00eb s\u00eb vet, duke u shk\u00ebputur prej tyre dhe duke u zotuar se nuk do t\u00eb ndodhin kurr\u00eb m\u00eb<\/em>\u201d (f. 458 \u2013 459).<\/p>\n<p>Ashp\u00ebr e sulmon Ministren e Kultur\u00ebs, zonj\u00ebn Mirela Kumbaro, kur ajo sugjeroi q\u00eb statujat e Leninit e t\u00eb Stalinit t\u00eb mos mbaheshin m\u00eb n\u00eb ambjente prapa Galeris\u00eb s\u00eb Arteve, por t\u00eb vendoseshin n\u00eb ambjente t\u00eb dukshme t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs. Shkreli kritikon jo vet\u00ebm k\u00ebt\u00eb ministre, por dhe gjith\u00eb forcat politike t\u00eb pozit\u00ebs dhe opozit\u00ebs, intelektual\u00ebt dhe mbar\u00eb popullin, q\u00eb heshtin kur d\u00ebgjojn\u00eb t\u00eb tilla mendime n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb n\u00eb ambjentet e Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs duhet t\u00eb vendosen statujat e At&#8217; Gjergj Fisht\u00ebs dhe atdhetar\u00ebve q\u00eb nd\u00ebrtuan kultur\u00ebn ton\u00eb e jo statujat e ideolog\u00ebve t\u00eb ideologjis\u00eb komuniste q\u00eb kapitulloi me turp.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u00eb hapen Dosjet!<\/strong><\/p>\n<p>Disa institucione dhe fondacione gjermane ndihmuan p\u00ebr t\u00eb hapur gjat\u00eb dhjetorit 2014 n\u00eb Tiran\u00eb dhe m\u00eb pas, gjat\u00eb prillit 2015 n\u00eb Berat, nj\u00eb ekspozit\u00eb kushtuar historis\u00eb s\u00eb Europ\u00ebs gjat\u00eb shekullit t\u00eb XX-t\u00eb p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb m\u00ebsime nga jeta q\u00eb kaluan popujt e k\u00ebtij kontinenti n\u00ebn diktaturat dhe si po jetojn\u00eb tani n\u00eb demokraci. Sh\u00ebmblli q\u00eb ndoqi populli gjerman me q\u00ebndrimin e tij pas daljes nga diktaturat naziste e komuniste nuk u ndoq prej popullit shqiptar. N\u00eb Gjermanin\u00eb Per\u00ebndimore pas 9 majit 1945 u d\u00ebnuan krimet e nazizmit dhe kriminel\u00ebt nazist\u00eb, kurse n\u00eb pushtet erdh\u00ebn njer\u00ebz t\u00eb ndersh\u00ebm q\u00eb nuk kishin lidhje me nazizmin. Kurse pas bashkimit t\u00eb dy Gjermanive mbas vitit 1990, populli i Gjermanis\u00eb Lindore n\u00ebp\u00ebrmjet hapjes s\u00eb dosjeve t\u00eb Sigurimit t\u00eb Shtetit duke u ballafaquar me t\u00eb kaluar\u00ebn e tmerrshme arriti t\u00eb siguronte paqen shoq\u00ebrore dhe sejcili t\u00eb gjente vendin q\u00eb i p\u00ebrkiste. K\u00ebshtu Gjermania e bashkuar (Republika Gjermane) nd\u00ebrtoi shpejt shtetin e p\u00ebrbashk\u00ebt demokratik, i cili eci shum\u00eb p\u00ebrpara si fuqi bot\u00ebrore politike dhe ekonomike.<\/p>\n<p>Kurse n\u00eb Shqip\u00ebri pas nd\u00ebrrimit t\u00eb sistemit nuk u vendos asnj\u00eb mas\u00eb q\u00eb t\u00eb m\u00ebnjanonte ish-komunist\u00ebt dhe ish-sigurimsat nga pjes\u00ebmarrja n\u00eb pushtet. Partia Komuniste Shqiptare u quajt m\u00eb 1948 Parti e Pun\u00ebs dhe pas shpalljes s\u00eb pluralizmit m\u00eb 1991 nuk u shp\u00ebrb\u00eb, por nd\u00ebrroi vet\u00ebm emrin n\u00eb Parti Socialiste. Kjo parti me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebt deputet\u00eb q\u00eb trash\u00ebgoi prej Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebs vijoi t\u00eb ishte parti parlamentare n\u00eb sistemin pluralist dhe shum\u00eb shpejt rimori pushtetin politik e at\u00eb ekonomik. Esht\u00eb e kuptueshme se n\u00eb Shqip\u00ebri kuadrot ish-komunist\u00eb dhe ish-sigurimsa q\u00eb vijojn\u00eb t\u00eb sundojn\u00eb politik\u00ebn e vendit, nuk jan\u00eb t\u00eb interesuar t\u00eb hapet asnj\u00eb debat mbi krimet e koh\u00ebs s\u00eb diktatur\u00ebs komuniste. Mir\u00ebpo pik\u00ebrisht mosd\u00ebnimi i krimeve t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb diktatur\u00ebs p\u00ebrb\u00ebn ng\u00ebr\u00e7in e politik\u00ebs shqiptare.<\/p>\n<p>Ambasadori i Gjermanis\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb duke e kuptuar fatkeq\u00ebsin\u00eb ton\u00eb, pasi vizitoi ekspozit\u00ebn n\u00eb Berat, dha nj\u00eb k\u00ebshill\u00eb: \u201c<em>ka ardhur koha p\u00ebr t\u00eb hapur dosjet e ish Sigurimit t\u00eb Shtetit. Mendoj q\u00eb ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces i dobish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt dhe shpresoj shum\u00eb q\u00eb ky proces t\u00eb p\u00ebrmbyllet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb suksesshme<\/em>\u201d (f.148). Mir\u00ebpo autori i shkrimit, i cili e di se p\u00ebr 25 vjet \u00ebsht\u00eb folur e p\u00ebrfolur p\u00ebr k\u00ebt\u00eb problem, jan\u00eb krijuar komisione, jan\u00eb p\u00ebrpiluar edhe projektligje, shton se ky proces \u201c<em>nuk ka gjas\u00eb t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb askund, ai do t\u00eb mbetet n\u00eb hava, as me sukses as pa sukses<\/em>\u201d (f. 148).<\/p>\n<p><strong>Ballkani Per\u00ebndimor, SHBA-t<\/strong>\u00eb<strong> Rusia dhe Turqia<\/strong><\/p>\n<p>Shqip\u00ebria dhe gjith\u00eb Ballkani Per\u00ebndimor jan\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes si t\u00eb SHBA-ve, t\u00eb Rusis\u00eb dhe t\u00eb Turqis\u00eb. SHBA-t\u00eb p\u00ebrpiqen q\u00eb popujt e k\u00ebtyre vendeve t\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsohen dhe t\u00eb ecin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur drejt demokracis\u00eb dhe t\u00eb vendosin vet\u00eb se n\u00eb cilat organizata do t\u00eb hyjn\u00eb. Kurse Rusia dhe Turqia me rrug\u00eb t\u00eb ndryshme jan\u00eb p\u00ebrpjekur q\u00eb t\u00eb ndalin procesin e demokratizimit t\u00eb k\u00ebtyre vendeve dhe t\u00eb ndalojn\u00eb hyrjen e tyre n\u00eb organizatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare si NATO dhe BE. Rusia dhe Turqia p\u00ebrpiqen q\u00eb t\u00eb shtrijn\u00eb influenc\u00ebn e tyre n\u00eb k\u00ebto vende duke \u00ebnd\u00ebrruar rikrijimin e perandorive t\u00eb vjetra n\u00eb forma t\u00eb reja si perandori ekonomike me pushtet autokratik.<\/p>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb prillit 2015 u mbajt seanca e N\u00ebnkomisionit t\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme t\u00eb Kongresit Amerikan q\u00eb merret me Europ\u00ebn dhe Azin\u00eb. Midis tjer\u00ebve atje ishte ftuar dhe Z\u00ebvend\u00ebs Ndihm\u00ebs Sekretari i Shtetit, z. Hoyt Yee (Huajt Ji) p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor. Gazetari Shkreli pasqyron mendimet kryesore q\u00eb tha ky diplomat i lart\u00eb dhe i mb\u00ebshtet ato. Duke karakterizuar situat\u00ebn gjeopolitike t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor ai theksoi se misioni amerikan p\u00ebr krijimin e nj\u00eb Europe t\u00eb t\u00ebr\u00eb t\u00eb lir\u00eb dhe n\u00eb paqe, \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuar m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb mbas agresionit t\u00eb Rusis\u00eb ndaj Ukrain\u00ebs dhe terrorit q\u00eb po ushtrojn\u00eb forcat e ISIS n\u00eb Siri dhe Irak. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, vijoi ai, puna jon\u00eb p\u00ebr krijimin e Ballkanit Per\u00ebndimor si nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb lir\u00eb, me treg\u00ebti t\u00eb lir\u00eb dhe pa korrupsion, duhet forcuar \u201c<em>p\u00ebr t\u00eb ndihmuar k\u00ebto shtete q\u00eb t\u00eb marrin vet\u00eb vendimin e pavarur p\u00ebr t\u00eb ardhmen e tyre Euro-Atlantike&#8230; e deri tek p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb \u00e7rr\u00ebnjosur kancerin e korrupsionit q\u00eb \u00ebsht\u00eb duke brejtur nga brenda k\u00ebto shoq\u00ebri<\/em>\u201d (f. 135).<\/p>\n<p>Ka koh\u00eb q\u00eb qeveria turke punon p\u00ebr gjall\u00ebrimin e nj\u00eb fryme filoturke midis popullit shqiptar n\u00eb Shqip\u00ebri, Kosov\u00eb e Maqedoni, dukuri t\u00eb cil\u00ebn Shkreli e kritikon pa hezitim. N\u00eb prill t\u00eb vitit 2015 bota po p\u00ebrkujtonte me keqardhje 100-vjetorin e genocidit turk ndaj popullsis\u00eb armene, kurse agjentura turke n\u00eb Maqedoni arriti t\u00eb nxiste shum\u00eb shqiptar\u00eb mysliman\u00eb dhe pakic\u00ebn turke e at\u00eb bosnjake q\u00eb t\u00eb delnin n\u00eb nj\u00eb demonstrat\u00eb n\u00eb Shkup para xhamis\u00eb s\u00eb Murat Pash\u00ebs p\u00ebr ta kund\u00ebrshtuar t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn historike, vrasjen e nj\u00ebmilion armen\u00ebve q\u00eb k\u00ebrkuan bashkimin me shtetin am\u00eb. Shkreli revoltohet nga ky fakt dhe pasi e kritikon demonstrat\u00ebn, d\u00ebnon dhe fakte t\u00eb tjera si rishikimin dhe ndryshimin e historis\u00eb s\u00eb popullit shqiptar q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb qeveritar\u00ebt turq, grek\u00eb dhe s\u00ebrb\u00eb, me synim q\u00eb t\u00eb ndryshohet dhe s\u00eb fundi t\u00eb zhduket identiteti shqiptar n\u00eb trojet ku populli shqiptar ka qen\u00eb gjithnj\u00eb autokton. Autori i shkrimit ngul k\u00ebmb\u00eb se fajtor\u00eb kryesor\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb problem jan\u00eb qeveritar\u00ebt shqiptar\u00eb q\u00eb nuk kund\u00ebrshtojn\u00eb hapur, por iu n\u00ebnshtrohen k\u00ebtyre k\u00ebrkesave absurde antikomb\u00ebtare. Kjo heshtje e shtyn Shkrelin t\u00eb sjell\u00eb si kritik\u00eb nj\u00eb citat t\u00eb Faik Konic\u00ebs: \u201c<em>armiku m\u00eb i madh i shqip\u00ebrve kan\u00eb qen\u00eb dhe jan\u00eb vet\u00eb shqip\u00ebtar\u00ebt<\/em>\u201d (f.146).<\/p>\n<p><strong>Idet\u00eb demokratike nuk vdesin, ato ndri\u00e7ojn\u00eb popullin drejt s\u00eb ardhmes<\/strong><\/p>\n<p>Midis recensioneve t\u00eb veprave shkencore r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ka dhe shkrimi kushtuar vepr\u00ebs s\u00eb Ndi\u00e7im Kull\u00ebs \u201c<em>Enciklopedi Antologjike e Mendimit Shqiptar, 1807 \u2013 1957 vol. 1-3<\/em>\u201d. Kjo vep\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebrfshin shkrime t\u00eb 75 intelektual\u00ebve shqipta\u00eb t\u00eb atyre viteve. Mendimet e tyre i p\u00ebrkasin bot\u00ebkuptimit t\u00eb djatht\u00eb, t\u00eb cilat Shkreli i vler\u00ebson duke b\u00ebr\u00eb pyetjen retorike: \u201c<em>Si do t\u00eb ishte sot Shqip\u00ebria dhe shqiptar\u00ebt n\u00ebse n\u00eb shekullin e kaluar do t\u00eb kishin fituar pik\u00ebpamjet e tyre proper\u00ebndimore?<\/em>\u201d (f. 409). Ky studiues dhe sociolog optimist sqaron se idet\u00eb demokratike t\u00eb intelektual\u00ebve t\u00eb shquar, t\u00eb cil\u00ebt u mund\u00ebn prej Partis\u00eb Komuniste, humb\u00ebn nj\u00eb betej\u00eb por jo vlerat e ideologjis\u00eb s\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Ai sjell mendimin e Ernest Koliqit t\u00eb cilin e takoi n\u00eb Rom\u00eb m\u00eb 1968 n\u00eb festimet e 500-vjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb Gjergj Kastriotit Sk\u00ebnderbeut. Mendimtari Koliqi i pati th\u00ebn\u00eb djaloshit Frank se Shqip\u00ebria pas vdekjes s\u00eb Heroit Komb\u00ebtar u pushtua prej osman\u00ebve, por drita e vepr\u00ebs dhe e ideve t\u00eb tij e ringjalli kombin ton\u00eb dhe e drejtoi drejt liris\u00eb. Duke qen\u00eb se z. Shkreli beson n\u00eb forc\u00ebn e ideve p\u00ebrparimtare, \u00ebsht\u00eb i nj\u00eb mendjeje me z. Ndri\u00e7im Kulla, autorin e k\u00ebsaj enciklopedie, se edhe mendimet p\u00ebrparimtare t\u00eb intelektual\u00ebve shqiptar\u00eb proper\u00ebndimor\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb XX-t\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt e humb\u00ebn luft\u00ebn, do ta ndihmojn\u00eb popullin ton\u00eb t\u00eb gjej\u00eb rrug\u00ebn e vet t\u00eb rigjenerimit dhe ky \u201c<em>do t\u00eb ec\u00eb drejt krijimit t\u00eb nj\u00eb Shqip\u00ebrie tjet\u00ebr&#8230; t\u00eb dijes e t\u00eb p\u00ebrparimit<\/em>\u201d (f. 410).<\/p>\n<p><strong>Grindjet kan\u00eb penguar susksesin<\/strong><\/p>\n<p>Frank Shkreli e njeh mir\u00eb historin\u00eb dhe karakterin e popullit shqiptar. Ai vler\u00ebson tiparet pozitive t\u00eb tij si bujaria, mikpritja, trim\u00ebria, besa, etj, por nuk nguron t\u00eb v\u00ebr\u00eb n\u00eb dukje dhe karakterin grindavec t\u00eb shqiptarit, tipar ky q\u00eb ka penguar n\u00eb ecurin\u00eb ton\u00eb si shoq\u00ebri dhe si komb. Jo rast\u00ebsisht ai n\u00eb recensionet e librit \u201c<em>Vet\u00ebvrasja e nj\u00eb kombi<\/em>\u201d t\u00eb Kol Bib Mirakajt dhe t\u00eb librit anglisht t\u00eb Albert Lulushit \u201c<em>Operacion Valuable Fiend<\/em>\u201d (\u201c<em>Operacioni, kund\u00ebrshtar i dobish\u00ebm<\/em>\u201d, pranon iden\u00eb e artikuluar s\u00eb pari prej k\u00ebtyre dy autor\u00ebve se forcat antikomuniste shqiptare (indipendent\u00eb, ballist\u00eb, zogist\u00eb dhe proqeveritar\u00eb) gjat\u00eb viteve 1941 \u2013 1944 dhe pastaj edhe diversant\u00ebt e d\u00ebrguar me ndihm\u00ebn e Cia-s amerikane prej po k\u00ebtyre forcave t\u00eb arratisura jasht\u00eb shtetit) gjat\u00eb viteve 1948 \u2013 1953, e humb\u00ebn luft\u00ebn kund\u00ebr Partis\u00eb Komuniste, sepse ato nuk kishin nj\u00eb program t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, por grindeshin midis tyre.<\/p>\n<p><strong>Diaspora &#8211; pasuri e madhe shkencore, letrare dhe kulturore<\/strong><\/p>\n<p>Si njoh\u00ebs i mir\u00eb i veprimtaris\u00eb atdhetare t\u00eb diaspor\u00ebs shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb, ky autor vler\u00ebson me artikuj p\u00ebrkujtimor\u00eb, ose me recensione veprash figura t\u00eb shquara si Xhevat Kallajxhiun, t\u00eb cilin e quan dekan i gazetaris\u00eb shqiptare demokratike, Profesor Arshi Pip\u00ebn shkrimtar, studiues, kritik letrar dhe pedagog i Let\u00ebrsis\u00eb Italiane n\u00eb Universitetin e Minesot\u00ebs; Profesor Sami Repishtin nj\u00eb nga krer\u00ebt e intelektual\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb diaspor\u00ebs son\u00eb n\u00eb SHBA si veprimtar i shquar i t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut; Dr. Elez Biberajn shef i departamentit t\u00eb Euro \u2013 Azis\u00eb n\u00eb Radio Z\u00ebri i Amerik\u00ebs dhe autor i disa librave mbi Shqip\u00ebrin\u00eb dhe popullin shqiptar n\u00eb vitet e tranzicionit; Idriz Lamajn gazetar n\u00eb \u201c<em>Z\u00ebri i Amerik\u00ebs<\/em>\u201d dhe autor i shum\u00eb studimeve dhe i vepr\u00ebs \u201c<em>Vatra dhe vatran\u00ebt<\/em>\u201d, etj.<\/p>\n<p>Guximi dhe qart\u00ebsia e shprehjes s\u00eb mendimeve si tipar dallues i k\u00ebtij gazetari bie n\u00eb sy n\u00eb t\u00eb gjitha shkrimet e tij edhe n\u00eb ato q\u00eb po vijon t\u00eb shkruaj\u00eb dhe sot. Ai ka kritikuar veprimet jo demokratike t\u00eb shtetar\u00ebve t\u00eb Ballkanit, por edhe t\u00eb SHBA-ve. I till\u00eb \u00ebsht\u00eb rasti i k\u00ebtyre jav\u00ebve, kur ai u bashkua me ata senator\u00eb e kongresmen\u00eb q\u00eb kritikuan presidentin Donald Trump p\u00ebr urimin q\u00eb i b\u00ebri me telefon Vladimir Putinit p\u00ebr zgjedhjen e tij shef i Kremlinit. Edhe Shkreli e kritikoi k\u00ebt\u00eb veprim si nj\u00eb urim t\u00eb panevojsh\u00ebm p\u00ebr shkak se zgjedhja e Putinit ishte jo demokratike.<\/p>\n<hr \/>\n<p>DEMOKRACIA NUK PRET- PAK FJAL\u00cb P\u00cbR M\u00cbNYR\u00cbN DHE STILIN E T\u00cb SHKRUARIT T\u00cb GAZETARIT FRANK SHKRELI<\/p>\n<p>Nga Dalip Greca<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kam mendimin se libri q\u00eb promovojm\u00eb&#8221;Demokracia nuk pret&#8221; i gazetarit Frank Shkreli, p\u00ebrve\u00e7 mesazheve dhe shqet\u00ebsimeve qytetare, sjell edhe p\u00ebrvoj\u00ebn e tij gazetareske, ku dallohet nj\u00eb stil i ve\u00e7ant\u00eb i t\u00eb shkruarit, me nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb pasur nga ana leksikore dhe t\u00eb past\u00ebr nga fjal\u00ebt e huaja, pa fjal\u00eb e fjali parazite, pa shprehje standarte e pllakateske, q\u00eb vlen t\u00eb studiohet dhe t\u00eb merret n\u00eb konsiderat\u00eb nga gazetar\u00ebt e rinj, natyrisht pa e imituar. Stili i tij gazetaresk nuk vuan nga mania e oratorizmit apo e ligj\u00ebrimit fals.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb shikimin tim, z. Shkreli \u00ebsht\u00eb nj\u00eb v\u00ebzhgues i kujdessh\u00ebm i zhvillimeve demokratike, i ngjarejeve t\u00eb dit\u00ebs dhe ato t\u00eb perspektiv\u00ebs, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb trevat etnike shqiptare dhe nj\u00eb analist gjakftoht\u00eb, q\u00eb operon kujdessh\u00ebm me faktet, pa e ngarkuar tekstin. Frazat dhe fjalit\u00eb n\u00eb 80 artikujt e k\u00ebtij libri q\u00eb promovojm\u00eb jan\u00eb t\u00eb zhveshura nga mbingarkesa e huazimeve t\u00eb huaja dhe p\u00ebrdor mjaft mir\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, edhe pse ka m\u00ebrguar n\u00eb mosh\u00eb fare t\u00eb re n\u00eb SHBA.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mendoj se kapja e tem\u00ebs dhe vendosja e titujve p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb model p\u00ebr at\u00eb q\u00eb do t\u00eb m\u00ebsoj prej p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb gjat\u00eb t\u00eb tij. Duke jetuar n\u00eb SHBA, larg trojeve komb\u00ebtare, ai nuk e ka t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb t\u00eb ndjek\u00eb zhvillimet mbar\u00ebshqiptare dhe t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb mbrojt\u00ebs i flakt\u00eb i \u00e7\u00ebshtjes komb\u00ebtare me argumente dhe jo n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb folklorike si\u00e7 e b\u00ebjm\u00eb ne shqiptar\u00ebt shpesh. Gazetarit Shkreli i sh\u00ebrben si l\u00ebnd\u00eb e par\u00eb p\u00ebr analizat e tij edhe nj\u00eb fakt, nj\u00eb problem, i ngritur n\u00eb median e shkruar apo at\u00eb televizive. N\u00eb shkrimet e tij, t\u00eb cilat n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi jan\u00eb analiza t\u00eb dukurive dhe fenomeneve q\u00eb pengojn\u00eb demokracin\u00eb e brisht\u00eb, nuk mungojn\u00eb edhe shkrime -tip leksion demokracie apo vler\u00ebsime Historike p\u00ebr figura Komb\u00ebtare t\u00eb n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmbura. Jo rrall\u00eb ai jep kushtrimin p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb shqiptar\u00ebve.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb stilin e tij gazetaresk t\u00eb bie n\u00eb sy operimi mes fakteve dhe gjykimit. N\u00eb shumic\u00ebn e shkrimeve ka nj\u00eb shqet\u00ebsim baz\u00eb; ka nj\u00eb fakt-themel, mbi t\u00eb cilin ngrihet ngrehina e artikullit. Shpesh her\u00eb ai e nis analiz\u00ebn duke iu drejtuar nj\u00eb fakti apo disa fakteve s\u00eb bashku. Po sjell n\u00eb v\u00ebmendje p\u00ebr t\u00eb ilustruar iden\u00eb artikullin-analiz\u00eb: &#8220;At Gjergj Fishta si vler\u00eb Komb\u00ebtare&#8221;. Shkrimi nis me nj\u00eb referenc\u00eb t\u00eb shtypit t\u00eb Tiran\u00ebs, n\u00eb rastin konkret t\u00eb Gazet\u00ebs &#8220;Telegraf (gazet\u00eb ku ai vet\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor i aktiv&#8221;, &#8211; ku jepet kushtrimi\u201dSOS\u201d p\u00ebr gjendjen e mjerushme n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndodhej dhe ndodhet ende sot, Sht\u00ebpia e At Gjergj Fisht\u00ebs, e kthyer n\u00eb nj\u00eb magazin\u00eb kallamishtesh, nd\u00ebrsa p\u00ebrball\u00eb saj q\u00ebndron stoik busti i poetit komb\u00ebtar, kandidat p\u00ebr \u00c7mimin Nobel! Analistit Shkreli i mjafton ky sinjal-fakt i gazet\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb na sjell\u00eb shqet\u00ebsimin plot nerv t\u00eb intelektualit p\u00ebr Kolosin e letrave shqipe, p\u00ebr atdhetarin, sh\u00ebrbestarin e Kombit, At Gjergj Fishta. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb e plot\u00eb, e detajuar, q\u00eb p\u00ebrcjell p\u00ebrve\u00e7 vler\u00ebsimit historik t\u00eb k\u00ebsaj figure madhore Komb\u00ebtare, edhe nj\u00eb kritik\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr e t\u00eb pam\u00ebshirshme p\u00ebr shtetar\u00ebt indiferent\u00eb shqiptar\u00eb. Gazetari \u00ebsht\u00eb i pam\u00ebshirsh\u00ebm ndaj autoriteteve shqiptare, q\u00eb mbyllin syt\u00eb dhe vesht\u00eb p\u00ebrball\u00eb gjendjes skandaloze t\u00eb banes\u00ebs s\u00eb Homerit Shqiptar: Ai denoncon me kurajo qytetare. Gazetari flet hapur, pa kursyer k\u00ebnd dhe del n\u00eb p\u00ebrfundimin se: \u201dKund\u00ebr At Gjergj Fisht\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb tij, vazhdon \u201dp\u00ebrdhunimi historik\u201d, harresa dhe denigrimi nga nj\u00eb grup, si\u00e7 duket me influenc\u00eb n\u00eb vendimarrje t\u00eb tilla, nga nj\u00eb grup historian\u00ebsh politik\u00eb t\u00eb doktrinuar, t\u00eb cil\u00ebt gjithnj\u00eb i referohen Homerit t\u00eb shqiptar\u00ebve me epitetet m\u00eb fyes si:\u201dfashist\u201d e \u201ctradh\u00ebtar\u201d\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Stili i gazetaresk i z. Shkreli dallohet edhe p\u00ebr faktet burimore dhe refencat e pasura mbi t\u00eb cilat ngrihen shkrimet e tij.\u00a0 P\u00ebr ta ilustruar k\u00ebt\u00eb do t\u00eb mjaftonte si referenc\u00eb shkrimi-kumtes\u00eb, i mbajtur k\u00ebtu, n\u00eb k\u00ebt\u00eb sall\u00eb, n\u00eb Vat\u00ebr: \u201cArshi Pipa: Mendime t\u00eb hedhura me rastin e 95 vjetorit t\u00eb Lindjes\u201d. \u00a0P\u00ebr t\u00eb analizuar e portertizuar shkrimtarin, poetin, filozofin, p\u00ebrkthyesin, studiuesin, politikanin disident, autori operon me figura t\u00eb tjera t\u00eb njohura, t\u00eb cilat sjellin vler\u00ebsime p\u00ebr t\u00eb, ose ai p\u00ebr ata\u2026 si poeti e shkrimtari disident Visar Zhiti, q\u00eb ashtu si Pipa, vuajti tmerret e hetuesis\u00eb dhe burgjeve t\u00eb diktatur\u00ebs komuniste, q\u00eb n\u00eb takimin e par\u00eb me shkrimtarin e madh, pat sjell\u00eb k\u00ebt\u00eb vler\u00ebsim: \u2026Arshi Pipa \u201cishte njeri i prer\u00eb, i pa kompromis, madh\u00ebrisht i pam\u00ebshirsh\u00ebm me diktatur\u00ebn\u201d,\u2026 apo tek vler\u00ebson prelatin e Lart\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs, shkrimtarin dhe Ipeshk\u00ebvin Martir Vinenz Prendushi; apo referimi i vler\u00ebsimit t\u00eb Pip\u00ebs nga poeti Komb\u00ebtar Martin Camaj, t\u00eb gjitha k\u00ebto s\u00eb bashku, me sjelljen e mesazheve t\u00eb vepr\u00ebs, plot\u00ebsojn\u00eb figur\u00ebn e Arshi Pip\u00ebs.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>P\u00ebrs\u00ebris: Stili i t\u00eb shkruarit t\u00eb z. Shkreli, dallon nga past\u00ebrtia e fraz\u00ebs dhe e fjalis\u00eb; nuk ka fraza e fjali parazite t\u00eb nd\u00ebrmjetme t\u00eb ngufatura me uj\u00ebra, q\u00eb e r\u00ebndojn\u00eb shkrimin. Tjet\u00ebr cil\u00ebsi e stilit t\u00eb tij: Ka nj\u00eb raport t\u00eb drejt\u00eb mes fakteve dhe analiz\u00ebs.<\/p>\n<p>Ka nj\u00eb dallim n\u00eb shkrimet e z. Shkreli duke u nisur nga natyra e shkrimit, tema q\u00eb trajton. N\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimin tim, duket se kur ai trajton tema historike apo sjell personalitete historik\u00eb, ka nj\u00eb stil t\u00eb v\u00e7ant\u00eb, p\u00ebrmban n\u00eb vetvete nj\u00eb lloj kushtrimi, shoq\u00ebruar me nj\u00eb pathos t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb brenda vetes, q\u00eb p\u00ebrcjell krenarin\u00eb e t\u00eb qenurit shqiptar. Mjafton t\u00eb lexosh shkrimet kushtuar figurave historike si;\u00a0 At Gjergj Fishta si vler\u00eb Komb\u00ebtare, Ded\u00eb Gjon Luli n\u00eb Sh\u00ebrbimin Komb\u00ebtar, Luigj Gurakuqi n\u00eb nj\u00eb Optik\u00eb t\u00eb re, Rivarrimi i eshtrave t\u00eb Heroit Komb\u00ebtar Isa Boletini; Kol Bib\u00eb Mirakaj:Vet\u00ebvrasja e nj\u00eb Kombi; Fan Noli dhe Luigj Gurakuqi; At Shtjef\u00ebn Gje\u00e7ovi-Apostulli i Bashkimit Komb\u00ebtar, Ibrahim Rugova, njeriu q\u00eb b\u00ebri miq p\u00ebr Kombin shqiptar, Mithat Frash\u00ebri me rastin e 65 vjetorit t\u00eb vdekjes; Dom Simon Filipaj:Shqiptar\u00eb flisni shqip me Zotin\u201d, e shum\u00eb\u00a0 e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb \u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Stili i gazetarit Shkreli shquhet p\u00ebr thjesht\u00ebsin\u00eb e qart\u00ebsin\u00eb e mendimit dhe mesazheve q\u00eb p\u00ebrcjell; ai dallon p\u00ebr komunikimin e drejt\u00ebp\u00ebrdrejt\u00eb me lexuesin. Them me bindje se kur shkruan ai ka p\u00ebrball\u00eb lexuesin e tij. Ndoshta arsyeja do k\u00ebrkuar tek ajo q\u00eb konstaton studiuesi Thanas Gjika se tek ai ka ndikuar gazetaria radiofonike. Pra kur Franku shkruan mendon se ka p\u00ebrball\u00eb lexuesin e tij me t\u00eb cilin komunikon, q\u00eb apelon p\u00ebrmes artikullit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb publicistik\u00ebn e z. Shkreli ndeshim dhe p\u00ebrballjen e fakteve apo vendosjen e dy a m\u00eb shum\u00eb gjendjeve ball\u00ebp\u00ebrball\u00eb. Mjafton t\u00eb sjellim n\u00eb kujtes\u00eb shkrimin\u201dRoli i Diaspor\u00ebs n\u00eb Politik\u00ebn e Jashtme Amerikane\u201d, ku autori p\u00ebrball vler\u00ebsimin dhe v\u00ebmendjen q\u00eb i kushton shteti amerikan Diaspor\u00ebs Bot\u00ebrore n\u00eb Politik\u00ebn e jashtme t\u00eb saj, duke e p\u00ebrballur me harres\u00ebn e shteteve shqiptare ndaj Diaspor\u00ebs s\u00eb tyre.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimin tim, publicistika e shkruar e z. Shkreli \u00ebsht\u00eb e zhveshur nga fjal\u00ebt bombastike, nga vler\u00ebsimet e glorifikuara. Nuk gjen\u00eb tek ai shprehjet e lodhshme q\u00eb karaktirizojn\u00eb gazetarin\u00eb e r\u00ebndomt\u00eb edhe k\u00ebtu n\u00eb komunitet, ku t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrshkruhen si t\u00eb mir\u00ebnjohur, t\u00eb shquar e shum\u00eb t\u00eb shquar, tep\u00ebr t\u00eb njohur, shum\u00eb t\u00eb talentuar, ku t\u00eb gjith\u00ebve u vihen grada dhe tituj, sa na \u00ebsht\u00eb mbushur komuniteti me doktor\u00eb e profesor\u00eb, Profesor-doktore, shkrimtar i shquar, poet i shquar, artist i shquar etj\u2026edhe kur nuk i kan\u00eb k\u00ebto grada ua jep gazetari. Jo, Franku i jep secilit hakun q\u00eb meriton.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gjith\u00ebsesi mendoj se publicistika e gazetarit Frank Shkreli meriton v\u00ebmendje edhe nga katedrat e fakultetet e gazetaris\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb e Prishtin\u00eb, nd\u00ebrsa p\u00ebr ne gazetar\u00ebt e komunitetit t\u00eb k\u00ebtush\u00ebm, dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi gazetar\u00ebt e diaspor\u00ebs, ai mbetet nj\u00eb model nga duhet m\u00ebsuar, natyrisht jo kopjuar. Uroj: P\u00ebrurofshim s\u00eb shpejti dhe librin e ri me publicistik\u00eb t\u00eb autorit!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>DALIP GRECA21 Prill 2018<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr \/>\n<p>FJALA ME RASTIN E PROMOVIMIT T\u00cb<\/p>\n<p>LIBRIT \u201cDEMOKRACIA NUK PRET\u201d N\u00cb SELIN\u00cb E<\/p>\n<p>ORGANIZAT\u00cbS PAN-SHQIPTARE VATRA N\u00cb NJU JORK<\/p>\n<p>Nga Frank Shkreli<\/p>\n<p>Fal\u00ebnderimet e mia Organizat\u00ebs Pan-Shqiptare Vatra.\u00a0 Jam mir\u00ebnjoh\u00ebs dhe fal\u00ebnderoj sinqerisht, Kryetarin Dritan Mishto, Kryeredaktorin e Diellit Dalip Greca dhe gjith\u00eb antar\u00ebt e Kryesis\u00eb s\u00eb Vatr\u00ebs p\u00ebr k\u00ebt\u00eb organizim, q\u00eb na ofron mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb kalojm\u00eb k\u00ebt\u00eb bashkbisedim v\u00ebllaz\u00ebror me ju sot. Jam shum\u00eb i k\u00ebnaqur dhe i privilegjuar q\u00eb marr pjes\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb veprimtari t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<\/p>\n<p>Dua t\u00eb fal\u00ebnderoj gjithashtu \u2013 p\u00ebr pranin\u00eb e tij &#8212; fol\u00ebsin kryesor Dr Elez Biberajn, mikun e ngusht\u00eb \u00e7\u2019prej bankave t\u00eb Lehman college n\u00eb vitin 1972 e deri m\u00eb sot: kolegun dhe mikun Idriz Lamaj, Prof Sami Repishtin dhe Prof. Nick Panon, Akademik Jusuf Buxhovin, Dr. Thanas Gjik\u00ebn dhe t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebr mesazhet, p\u00ebr miq\u00ebsin\u00eb dhe k\u00ebshillat e tyre gjat\u00eb viteve.\u00a0 Nj\u00eb fal\u00ebnderim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr mikun tim deputetin e Partis\u00eb Demokratike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Dr. Halim Kosova, i cili na nderon me pjes\u00ebmarrjen e tij.\u00a0 Nj\u00eb sekret t\u00eb vog\u00ebl po e ndaj me ju. Titulli i librit, \u201cDemokracia nuk pret\u201d, \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektuale e Dr. Halim Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Botimi i v\u00ebllimit t\u00eb par\u00eb &#8212; \u00ebsht\u00eb botuar me sponsorizimin e Gazet\u00ebs Telegraf, Drejtorit t\u00eb saj, Engj\u00ebll Musai dhe botuesit Agim \u00c7iraku, t\u00eb cil\u00ebt dua t\u2019i fal\u00ebnderoj publikisht p\u00ebr besimin q\u00eb kan\u00eb treguar ndaj meje gjat\u00eb viteve dhe p\u00ebr mb\u00ebshtetjen q\u00eb m\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekad\u00eb, duke botuar t\u00eb gjitha shkrimet e mia, pa p\u00ebrjashtim, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur dukej se t\u00eb tjer\u00ebt nuk e kishin guximin t\u2019i botonin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nj\u00eb nd\u00ebr bekimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb jet\u00ebn time ka qen\u00eb pun\u00ebsimi pran\u00eb Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs p\u00ebr 30-vjet\u00eb, ku bashk\u00eb me shum\u00eb koleg\u00eb gjat\u00eb viteve, jemi p\u00ebrpjekur t\u00eb japim kontributin ton\u00eb modest p\u00ebr lirin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb Kosov\u00ebs, si dhe t\u00eb forcimit t\u00eb lidhjeve midis dy kombeve tona mike.\u00a0 N\u00eb Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs, p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 7 dekada t\u00eb ekzistenc\u00ebs s\u00eb VOA-s, u p\u00ebrpoq\u00ebm ta b\u00ebjm\u00eb k\u00ebt\u00eb me fuqin\u00eb e fjal\u00ebs s\u00eb lir\u00eb dhe n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb frym\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb lir\u00eb kam vazhduar t\u00eb shkruaj edhe mbas daljes n\u00eb pension nga Z\u00ebri i Amerik\u00ebs, p\u00ebrfshir shkrimet e p\u00ebrmbledhura n\u00eb v\u00ebllimin e par\u00eb \u201cDemokracia nuk pret\u201d. \u00a0Titulli i librit n\u00ebnkupton se demokracia ende nuk ka z\u00ebn\u00eb rr\u00ebnj\u00eb si\u00e7 duhet n\u00eb trojet tona. \u00a0Si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb pothuaj 30-vjet pas shembjes s\u00eb komunizmit dhe 10-vjet\u00eb pavar\u00ebsi p\u00ebr Kosov\u00ebn, t\u00eb dy shtetet tona konsiderohen gjithnj\u00eb si \u201cpjes\u00ebrisht t\u00eb lira\u201d, bazuar n\u00eb standardet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr nj\u00eb shtet t\u00eb lir\u00eb? \u00a0T\u00eb nderuar Zonja dhe Zot\u00ebri, beteja kund\u00ebr diktatur\u00ebs komuniste mund t\u00eb jet\u00eb fituar por, fatkeqsisht, lufta p\u00ebr nj\u00eb demokraci t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nuk ka p\u00ebrfunduar ende n\u00eb nj\u00eb fitore t\u00eb madhe q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb e d\u00ebshirojm\u00eb p\u00ebr kombin shqiptar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Fatkeq\u00ebsisht, pranvera e demokracis\u00eb shqiptare, si n\u00eb Shqip\u00ebri ashtu edhe n\u00eb Kosov\u00eb, nuk ka \u00e7el\u00eb ende lulet q\u00eb prisnim dikur e p\u00ebr t\u00eb cilat presim gjithnj\u00eb. \u00a0Shqip\u00ebrin\u00eb e donim si e gjith\u00eb Evropa 30-vjet\u00eb m\u00eb par\u00eb. Por sot shpresa p\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri dhe Kosov\u00eb t\u00eb till\u00eb, \u00ebsht\u00eb tek brezi i ri i shqiptar\u00ebve dhe tek ndonj\u00eb politikan i rrall\u00eb si Dr. Halim Kosova, i cili hyri n\u00eb politik\u00eb jo p\u00ebr interes personal, por thjesht\u00eb p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebrbyer.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 zhvillimeve demokratike aktuale, ose m\u00eb mir\u00eb t\u00eb themi munges\u00ebs s\u00eb tyre n\u00eb trojet shqiptare, nd\u00ebr subjektet q\u00eb jam p\u00ebrpjekur t\u00eb trajtoj\u00eb shpesh kan\u00eb qen\u00eb edhe marr\u00ebdh\u00ebniet e diaspor\u00ebs k\u00ebtu n\u00eb Amerik\u00eb me Tiran\u00ebn dhe Prishtin\u00ebn zyrtare, si dhe marr\u00ebdh\u00ebniet amerikano-shqiptare n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. \u00a0K\u00ebto lidhje jan\u00eb aq t\u00eb vjetra, sa \u00ebsht\u00eb edhe diaspora shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb.\u00a0 Ato kan\u00eb filluar n\u00eb vitet e para t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, n\u00eb koh\u00ebn e kolos\u00ebve t\u00eb VATR\u00cbS, Fan Nolit dhe Faik Konic\u00ebs, at\u00ebher\u00eb kur diaspora shqiptare n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend, megjith\u00ebse e vog\u00ebl n\u00eb krahasim me komunitetin e sot\u00ebm shqiptaro-amerikan, mundi t\u00eb siguronte n\u00ebp\u00ebrmjet Presidentit Woodrow Wilson, mb\u00ebshtetjen e Shteteve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr shtetin e ri shqiptar.\u00a0 At\u00ebher\u00eb, si edhe m\u00eb von\u00eb, pas shembjes s\u00eb komunizmit n\u00eb Shqip\u00ebri si dhe p\u00ebrpara dhe gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb \u2014 diaspora shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb, ka luajtur dhe vazhdon t\u00eb luaj rolin kryesor n\u00eb \u00e7imentimin dhe p\u00ebrparimin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb k\u00ebtyre marr\u00ebdh\u00ebnieve &#8212; t\u00eb cilat kjo diaspor\u00eb, pa dallim &#8212; i ka konsideruar gjithmon\u00eb si t\u00eb pa zev\u00ebndsueshme p\u00ebr interesat jetike t\u00eb kombit shqiptar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sot, Shqip\u00ebria dhe Kosova kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr diaspor\u00ebn, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb diaspor\u00eb \u2014 t\u00eb vjet\u00ebr e t\u00eb re \u2014 e cila si individ\u00eb dhe si komunitet, historikisht, ka mbajtur lidhje t\u00eb forta me Washingtonin zyrtar, gjithmon\u00eb\u00a0duke punuar n\u00eb interesin dhe n\u00eb mbrojtjen e t\u00eb drejtave dhe lirive t\u00eb bashkatdhetar\u00ebve t\u00eb vet kudo n\u00eb trojet etnike, sidomos n\u00eb periudha t\u00eb v\u00ebshtira, p\u00ebr fatin e kombit shqiptar.<\/p>\n<p>N\u00ebqoftse sot \u2013 nga selia e organizat\u00ebs Pan-shqiptare Vatra, simbolit t\u00eb veprimtaris\u00eb shekullore t\u00eb diaspor\u00ebs n\u00eb mbrojtje t\u00eb interesave t\u00eb kombit &#8212; kemi nj\u00eb mesazh p\u00ebr autoritetet n\u00eb Tiran\u00eb dhe n\u00eb Prishtin\u00eb, \u00ebsht\u00eb ky: mos e anashkaloni diaspor\u00ebn dhe komunitetin shqiptaro-amerikan. \u00a0T\u00eb mos kini frik\u00eb nga diaspora n\u00eb Amerik\u00eb &#8212; as nga e vjetra as nga e reja \u2013 p\u00ebrfshir organizat\u00ebn historike Pan-Shqiptare Vatra. \u00a0Ka ardhur koha q\u00eb diaspora shqiptare, sidomos ajo e vjetra, t\u00eb mos konsiderohet m\u00eb si nj\u00eb grup armik i p\u00ebrher\u00ebsh\u00ebm,\u00a0pjes\u00eb e\u00a0nj\u00eb lufte q\u00eb vazhdon p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli, trash\u00ebgimi kjo e regjimit t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs.<\/p>\n<p>Edhe nj\u00eb gj\u00eb dhe i dhash\u00eb fund monologut tim. Ato q\u00eb rrezikojn\u00eb zhvillimet e m\u00ebtejshme demokratike dhe q\u00eb pengojn\u00eb seriozisht integrimin e shqiptar\u00ebve n\u00eb organizmat euro-atlantike, si n\u00eb Shqip\u00ebri, ashtu edhe n\u00eb Kosov\u00eb si dhe an\u00eb e mban\u00eb trojeve tona, jan\u00eb tri kryesore: \u00ebsht\u00eb politika putiniste dhe erdoganiste q\u00eb q\u00ebndron si shpata e Demokleut mbi trojet shqiptare. Nj\u00ebri synon ringjalljen e perandoris\u00eb komuniste sovjetike e tjetri ringjalljen e perandoris\u00eb osmane. Historikisht, t\u00eb dyja na kan\u00eb sjell\u00eb fatin e zi.\u00a0 K\u00ebta nuk jan\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb demokracis\u00eb as t\u00eb liris\u00eb. \u00a0Flirtimet me k\u00ebsi lloj\u00eb autokrat\u00ebsh nga ana e udh\u00ebheq\u00ebsve shqiptar\u00eb sot nuk jan\u00eb n\u00eb interes t\u00eb shqiptar\u00ebve. \u00a0P\u00ebrve\u00e7 rrezikut t\u00eb jasht\u00ebm, ekziston edhe rreziku i p\u00ebrmbrendsh\u00ebm, si\u00e7 e ka quajtur At Gjergj Fishta dikur, duke iu referuar mosmarrveshjeve dhe konflikteve politike t\u00eb pafund. \u00a0Dhe rreziku i tret\u00eb, si\u00e7 thuhet edhe n\u00eb \u00a0raportin e Departamentit Amerikan t\u00eb Shtetit (DASH) p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut p\u00ebr vitin e kaluar \u00ebsht\u00eb korrupsioni, q\u00eb sipas raportit, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb t\u00eb gjitha deg\u00ebt e qeveris\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. \u00a0Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb edhe Kosova p\u00ebrballet me korrupsion t\u00eb gjith\u00ebansh\u00ebm, sipas raportit t\u00eb l\u00ebshuar dje nga DASH. T\u00eb nderuar zonja e zot\u00ebrinj, Demokracia nuk pret!<\/p>\n<p>Por p\u00ebr ne, q\u00eb jemi t\u00eb privilegjuar t\u00eb jetojm\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb liris\u00eb e t\u00eb demokracis\u00eb, shpresa p\u00ebr nj\u00eb demokraci dhe liri t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr kombin shqiptar \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e gjall\u00eb dhe end\u00ebrra jon\u00eb shekullore p\u00ebr bashkimin e shqiptar\u00ebve n\u00eb nj\u00eb shtet t\u00eb lir\u00eb e demokratik &#8212; i integruar n\u00eb organizmat euro-atlantike, aty ku gjithmon\u00eb e ka pas\u00eb vendin \u2013 nuk do t\u00eb shuhet kurr\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>U fal\u00ebnderoj t\u00eb gjith\u00ebve nga zemra p\u00ebr pjes\u00ebmarrjen tuaj dhe p\u00ebr durimin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>21 Prill, 2018<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 FRAN SHKRELI \u2013 PEN\u00cb ATDHETARE <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 N\u00cb DY EPOKA HISTORIKE\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nga Idriz Lamaj<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Publicistika e Shqiptar\u00ebve t\u00eb Amerik\u00ebs \u00ebsht\u00eb thesar i \u00e7muar p\u00ebr analizimin e zhvillimeve historike t\u00eb popullit shqiptar n\u00eb atdheun ton\u00eb etnik dhe t\u00eb veprimtaris\u00eb t\u00eb m\u00ebrgimtar\u00ebve shqiptaro-amerikan n\u00eb Shetet e Bashkuara. Q\u00eb nga fillimi i shekullit t\u00eb kaluar deri m\u00eb sot, m\u00ebrgimtar\u00ebt shqiptar\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend botuan me dhjet\u00ebra gazeta e revista t\u00eb ndryshme. Veprimtar\u00ebt e k\u00ebsaj fushe ishin intelektual\u00eb idealist\u00eb t\u00eb cil\u00ebt botuan gazeta e revista\u00a0 me mundin e shpenzimet e tyre dhe t\u00eb pak miq\u00ebve e bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb ngusht\u00eb q\u00eb mund t\u00eb kishin. Me kalimin e koh\u00ebs u zhduken gjurm\u00ebt e tyre, me p\u00ebrjashtimin e gazet\u00ebs <em>\u201cDielli\u201d<\/em>, dhe <em>\u201cIliria\u201d<\/em>, q\u00eb akoma vazhdojn\u00eb t\u00eb botohen k\u00ebtu n\u00eb New York.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Shtat\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb kam shkruar di\u00e7ka p\u00ebr revist\u00ebn e harruar, <em>\u201cRinia shqiptare n\u00eb m\u00ebrgim\u201d<\/em>, t\u00eb botuar nga Fran Shkreli para 46 vitesh. Rikujtoj at\u00eb shkrim t\u00eb thjesht\u00eb p\u00ebr disa arsye. Por, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, p\u00ebr lidhjen nyje t\u00eb shkrimeve t\u00eb tij t\u00eb dikurshme n\u00eb at\u00eb revist\u00eb, me shkrimet e tij t\u00eb sotme t\u00eb p\u00ebrmbledhura n\u00eb k\u00ebt\u00eb botim,\u00a0 \u201c<em>Demokracia nuk pret<\/em>\u201d, p\u00ebr t\u00eb cilin jemi mbledhur sot.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Frani megjith\u00ebse kishte filluar t\u00eb shkruante vite m\u00eb par\u00eb n\u00eb revist\u00ebn <em>\u201cJeta Katolike Shqiptare\u201d,<\/em> nxori n\u00eb qarkullim revist\u00ebn e tij n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb ndryshimesh t\u00eb dukshme politike komb\u00ebtare dhe nd\u00ebrkombtare, si\u00e7 ishin fillimi i marr\u00ebdh\u00ebnieve midis Prishtin\u00ebs dhe Tiran\u00ebs dhe nj\u00eb lloj l\u00ebvizje liberalizmi t\u00eb \u00e7oroditur prokomunist n\u00eb disa mjedise studentesh e profesor\u00ebsh amerikan\u00eb, si pasoj e p\u00ebrfundimit t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Vietnam.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb at\u00eb p\u00ebriudh\u00eb l\u00ebkundjesh t\u00eb thella politike, shum\u00eb gazetar\u00eb, historian\u00eb, studiues dhe shkrimtar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs kishin ra plot\u00ebsisht viktim\u00eb e propagand\u00ebs t\u00eb regjimit t\u00eb komunist t\u00eb Ship\u00ebris\u00eb, dhe kishin filluar nj\u00eb fushat\u00eb t\u00eb eg\u00ebr propagandistike kund\u00ebr m\u00ebrgat\u00ebs nacionaliste shqiptare dhe Klerit Katolik shqiptar. Natyrisht edhe kund\u00ebr <em>\u201cimperializmit amerikan\u201d<\/em> si\u00e7 e cil\u00ebsonin ata.\u00a0 <strong>Fran Shkreli, djal i ri<\/strong> n\u00eb m\u00ebrgim, filloi botimin e revist\u00ebs s\u00eb tij <em>\u201cRinija shqiptare n\u00eb m\u00ebrgim\u201d<\/em> me p\u00ebrkrahjen e pak\u00eb shok\u00ebve t\u00eb ngusht\u00eb idealist\u00eb. N\u00eb janar t\u00eb vitit 1972, doli k\u00ebtu n\u00eb New York numri i par\u00eb i revist\u00ebs n\u00eb fjal\u00eb. N\u00eb num\u00ebrin e t\u00eb par\u00eb, Frani godit\u00eb pa m\u00ebshir\u00eb qendrimet e errta politike t\u00eb shkrimeve t\u00eb tyre kund\u00ebr m\u00ebrgat\u00ebs nacionaliste dhe Klerit ton\u00eb Katolik. Ai i godit\u00eb jo me metoda t\u00eb form\u00ebs pro-jugosllave, si\u00e7 b\u00ebnin disa, por me arm\u00ebn Fishtiane. N\u00eb editorialet dhe n\u00eb artikujt e tij, vazhdimisht e cil\u00ebsoi komunizmin shqiptar si sllavo-komuniz\u00ebm, si s\u00ebmundje vdekjepruse p\u00ebr kombin shqiptar t\u00eb mb\u00ebshtetur dhe drejtuar nga jugosllav\u00ebt, gjat\u00eb gjith\u00eb ekzistenc\u00ebs ideologjie n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Po sjell vet\u00ebm tituj\u00ebt e disa shkrimeve t\u00eb botuara n\u00eb revist\u00ebn e Franit n\u00eb vitin 1972.\u00a0 <strong>1). <\/strong><em>P\u00ebr Shum\u00eb Vjet K\u00ebshnellat<strong>, <\/strong><\/em><strong>2). <\/strong><em>Shqipnija etnike. <\/em><strong>3)<em>.<\/em><\/strong><em> Shqyrtim i shkurt\u00eb i historis\u00eb s\u00eb njerzimit. <\/em><strong>4). <\/strong>\u00a0Editoriali \u2013 <em>Dashunija ndaj atdheut<\/em>, dhe studimi <em>\u201cRilindja\u201d<\/em> dhe <em>Ideolog\u00ebt e \u201cBot\u00ebs Arbr\u00ebrore\u201d<\/em>, nj\u00eb prej kritikave m\u00eb t\u00eb ashpra kund\u00ebr p\u00ebrsonave me em\u00ebr q\u00eb shkruanin n\u00eb gazet\u00ebn <em>\u201cRilindja\u201d<\/em> dhe revista t\u00eb tjera t\u00eb Kosov\u00ebs kund\u00ebr Klerit Katolik dhe figurave atdhetare nacionaliste n\u00eb m\u00ebrgim dhe kund\u00ebr Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs. Edhe sot nderohemi dhe krenohemi me sinqeritetin dhe atdhetarizmin e Franit t\u00eb paraqitura n\u00eb ato shkrime, megjithse ishte n\u00eb mosh\u00eb tep\u00ebr t\u00eb re 22-vje\u00e7are.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>3). P\u00ebr ilustrim sjell vet\u00ebm dy-tre paragrafe t\u00eb nj\u00eb editoriali<strong>, <\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u201cPolitik\u00eb e kod\u00ebr n\u2019kumbull\u201d<\/em><\/strong><strong> :<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cAtdheu i jon\u00eb Shqipnija, tash ma se 25 vjet asht tue jetue n\u00ebn thundr\u00ebn e nji regjimi totalitar, antinjerzor komunist, ose gjaksor bolshevik. Populli shqiptar kurr\u00eb nuk e pranoi k\u00ebt\u00eb qeveri me vetdashje. Historija kallxon, dhe shum\u00eb jan\u00eb dishmitar\u00eb se si kjo qeveri e keqp\u00ebrdori edhe e keqp\u00ebrdor\u00eb fuqin\u00eb dhe pushtetin q\u00eb e muer n\u00eb dor\u00eb me padrejt\u00ebsi dhe pa d\u00ebshir\u00eb t\u00eb popullit, e muer n\u00eb dor\u00eb me an\u00eb t\u00eb agjent\u00ebve serbo-malazez\u00eb dhe me ndihm\u00ebn e Jugosllavis\u00eb. K\u00ebta sot me propagand\u00ebn e tyne t\u00eb ndyt\u00eb dhe panjerzi, mundohen me i m\u00ebsue bot\u00ebs mend se vet\u00ebm ata dhe k\u00ebrkush tjet\u00ebr, jan\u00eb n\u00eb vin\u00eb e drejt\u00eb t\u00eb Leninizmit dhe se kjo vi\u00ebj asht e vetmja q\u00eb duhet t\u00eb ndjekin shtetet komuniste. Natyrisht tue sulmue \u201cimperializmin amerikan\u201d, q\u00eb n\u00eb menden e tyne tash s\u2019voni asht tue ngadhnjye dhe tue largue bot\u00ebn komuniste nga rruga e Marksiz\u00ebm &#8211; Leninizmit.\u00a0 \u00c7farosjen e Marksiz\u00ebm &#8211; Leninizmit kan\u00eb p\u00ebr qellim t\u00eb gjith\u00eb popujt\u00eb e robnuem dhe paq\u00ebdash\u00ebs t\u00eb bot\u00ebs q\u00eb d\u00ebshirojn\u00eb nji her\u00eb e p\u00ebrgjithmo\u00ebn me u lirue nga zgjedha e kuqe dhe nga\u201cparajsa\u201d e Leninizmit&#8230;\u201d,<\/em><strong> (\u201cRinija shqiptare n\u00eb m\u00ebrgim\u201d, Korrik-Shtator, 1972) . ,\u00a0 <\/strong>e k\u00ebshtu me radh\u00eb<strong>. <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Do t\u00eb shkonte gjat\u00eb t\u00eb sjellnim pjes\u00eb editorialesh dhe shkrimesh t\u00eb ndryshme t\u00eb thukta <strong>t\u00eb asaj<\/strong> <strong>epoke historike<\/strong>, por le t\u00eb kthehemi tani t\u00eb <strong>Frani babagjysh<\/strong>, i mbajtur mir\u00eb, natyrisht n\u00eb saje t\u00eb zonj\u00ebs Viki, i qeshur e i g\u00ebzuar n\u00eb jet\u00ebn familjare, por i zhg\u00ebnjyer thell\u00eb me rezultatet q\u00eb solli demokracia dhe demokrtizmi n\u00eb atdheun e tij etnik <strong>n\u00eb epok\u00ebn e sotme historike<\/strong>. N\u00eb shkrimet e tij t\u00eb sotme, n\u00eb ato q\u00eb jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbledhura n\u00eb k\u00ebt\u00eb v\u00ebllim, dhe n\u00eb qindra e qindra t\u00eb tjera t\u00eb p\u00ebrhapura n\u00eb gazeta dhe mjete elektronike t\u00eb k\u00ebsaj kohe, shihet qart\u00eb zhg\u00ebnjimi i tij p\u00ebr k\u00ebt\u00eb p\u00ebriudh\u00eb t\u00eb demokratizimit. Natyrisht, n\u00eb secilin shkrim, drejt\u00eb p\u00ebr s\u00eb drejti dhe t\u00ebrthorazi, Frani iu v\u00ebn\u00eb fajin\u00eb politikan\u00ebve t\u00eb k\u00ebsaj lloj epoke demokratike, ashtu si iu v\u00ebnte fajin\u00eb dikur\u00a0 politikan\u00ebve komunist\u00eb.\u00a0 E dij se Franit, dhe ju t\u00eb tjer\u00ebve, nuk u p\u00eblqen kjo shprehje e imja por jam\u00eb i detyruar t\u2019a them k\u00ebtu publikisht: <em>Politikan\u00ebt jan\u00eb pjell\u00eb e popullit, jo populli pjell\u00eb e politikan\u00ebve<\/em>. Me kritikoni sa t\u00eb keni qejf, k\u00ebt\u00eb e kan\u00eb th\u00ebn\u00eb edhe t\u00eb tjer\u00eb para meje.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u00a0Po t\u00eb shikohen titujt e 80-t\u00eb shkrimeve t\u00eb tij t\u00eb p\u00ebrmbledhura n\u00eb k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr, l\u00ebre m\u00eb edhe titujt\u00eb e qindra shkrimeve t\u00eb tjera t\u00eb p\u00ebrhapura n\u00eb mjete t\u00eb internetit dhe n\u00eb gazetave t\u00eb ndryshme, lexuesi, analisti ose historiani, <strong>\u00a0<\/strong>p\u00ebr secilin shkrim t\u00eb Franit<strong>, <\/strong>si t\u00ebr\u00ebsi t\u00eb k\u00ebtij libri, ose si ve\u00e7ant\u00ebsi artikujsh, formon bindjen e deshmis\u00eb gjall\u00eb p\u00ebr njohurit e tij t\u00eb gjithanshme mbi \u00e7do gj\u00eb q\u00eb shkruan.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>P\u00ebrshkrimi i temave, analizat koncize, t\u00eb thella e t\u00eb gjithan\u00ebshme, historike, politike, ekonomike, shoq\u00ebrore, ideologjike e kulturore;\u00a0 densiteti dhe gj\u00ebrsia e informacionit jepen me mjeshtri e pa p\u00ebrs\u00ebritje t\u00eb dukurive t\u00eb ndryshme e ngjarjeve. Pasuria e \u00a0fakteve \u00ebsht\u00eb e padiskutueshme. Njohurit\u00eb e gjithan\u00ebshme historike, stili i rrjedhsh\u00ebm dhe elokuenca e t\u00eb shprehurit i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsi autorit ti shmanget p\u00ebs\u00ebritjeve monotone. Shkrimet e Franit, temat p\u00ebr t\u00eb cilat shkruan, po u lexuen me kujdes, nuk mund t\u00eb mirren si lajme, ose thejsht\u00eb analiza. Ato jan\u00eb studime t\u00eb thella, historike dhe diplomatike, q\u00eb lidh\u00ebn me koh\u00ebn dhe me pik\u00ebpamjet per\u00ebndimore.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nj\u00eb aft\u00ebsi tjet\u00ebr e Fran Shkrelit, \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra e trajtimit t\u00eb problemeve shqiptare n\u00eb shkrimet e tij analitike,\u00a0 jo si fenomen i shk\u00ebputur nga vija e p\u00ebrgjith\u00ebshme e zhvillimeve historike t\u00eb popullit shqiptar, por si t\u00ebr\u00ebsi e saj. Temat e shkrimeve t\u00eb tij, me p\u00ebrmbajtje nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb ndryshmet, <strong>lidhen me nj\u00eb lidh\u00ebs t\u00eb fort t\u00eb historis\u00eb ton\u00eb komb\u00ebtare<\/strong>, me karakterin, traditat\u00a0 e tarshiguara n\u00eb shekuj, me bes\u00ebn, burr\u00ebrin\u00eb, trim\u00ebrin\u00eb, bujarin\u00eb dhe qytet\u00ebrimin e ve\u00e7ant\u00eb, thjesht\u00eb qytet\u00ebrim per\u00ebndimor\u00eb, gj\u00eb q\u00eb t\u00eb jep shpresa p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Po t\u00eb analizohen me kujdes shkrimet e tij n\u00eb t\u00ebrsi, jo vet\u00ebm\u00a0\u00a0 n\u00eb botimin<em>\u201c<strong>Demokracia nuk pret<\/strong>\u201d <\/em>ku jan\u00eb p\u00ebrmbledhur vet\u00ebm \u00a080-t\u00eb shkrime, por edhe qindra e qindra shkrime t\u00eb tjera\u00a0 t\u00eb tij, p\u00ebrmbajtja e tyre tregon breng\u00ebn e tij ndaj p\u00ebriudh\u00ebs mbi 25 vje\u00e7are, t\u00eb zhvillimit t\u00eb k\u00ebsaj lloj demokracie hibride n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb trojet tona tjera n\u00eb Ballkan. Autori p\u00ebrpiqet me sjell n\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb lexuesve dhe politikan\u00ebve shqiptar\u00eb realitetin se ku ndodhet sot, pas m\u00eb\u00a0 shum\u00eb se nj\u00eb \u00e7erek shekulli, demokratizimi i Shqip\u00ebris\u00eb. \u201c<strong>Demokracia nuk pret\u201d <\/strong>e Fran Shkrelit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr q\u00eb d\u00ebrmon shpirt\u00ebrisht shqiptar\u00ebt me bindje t\u00eb kultur\u00ebs per\u00ebndimore, sepse ata n\u00eb t\u00eb\u00a0 shohin se Shqip\u00ebria dhe shqiptar\u00ebt n\u00eb trojet e tyre etnike n\u00eb Ballkan, nuk jan\u00eb vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb udh\u00ebkryq t\u00eb vet\u00ebdijes se \u00e7far\u00eb\u00a0 \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u2019a lindja dhe per\u00ebndimi, por anojn\u00eb duksh\u00ebm nga lindja dhe i jan\u00eb n\u00ebnshtruar ndikimit politik lindor. P\u00ebr ata me pik\u00ebpamje lindore \u00ebsht\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi. Sepse, ata e shikojn\u00eb vet\u00ebn m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb saje t\u00eb karavanit q\u00eb i ndjek pas dhe te mb\u00ebshtetjes t\u00eb fuqishme q\u00eb gjejn\u00eb nga fronti politik ruso &#8211; otoman. <strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrfundimisht:<\/strong> P\u00ebrpjekjet e Fran Shkrelit p\u00ebr t\u00eb kontribuar n\u00eb luft\u00eb kund\u00ebr komunizmit n\u00eb binar\u00ebt perendimor\u00eb dol\u00ebn me sukses p\u00ebr t\u00eb dhe p\u00ebr ne, sepse komunizmi ra n\u00eb saje tutel\u00ebs sht\u00ebrnguese t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, shkrimet e tij p\u00ebr t\u00eb ndikuar tek politikan\u00ebt n\u00eb atdheun ton\u00eb etnik, n\u00eb shtrirjen e demokratizimit t\u00eb form\u00ebs perendimore amerikane, deri tashti nuk kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb ndonj\u00eb rezultat. Ndoshta nj\u00eb dit\u00eb, politikan\u00ebt e ardhsh\u00ebm shqiptar\u00eb, vet\u00ebdijsohen e sakrifikojn\u00eb p\u00ebr shk\u00ebputjen e atdheut ton\u00eb nga skllav\u00ebrimi shekullor lindor; n\u00eb qoft\u00eb se ndodh kjo, vepra e Franit, <em>Demokracia nuk pret<\/em>, dhe shkrimet e tij t\u00eb tjera do t\u00eb sherbejn\u00eb si nj\u00eb antologji shkollore orjentuese drejt\u00eb Perendimit p\u00ebr brezat\u00eb e ardhsh\u00ebm.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Falemnderit<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 FRAGMENTE EDITORIALESH <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 t\u00eb botuara n\u00eb revist\u00ebn e Fran Shkrelit: \u201cRinija shqiptare n\u00eb m\u00ebrgim\u201d. <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (Viti 1972)<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201c<\/strong>Kisha me d\u00ebshirue me ardh\u00eb te ti, dhe me t\u00eb p\u00ebrqafue me zem\u00ebr dhe me shpirt. Me ty s\u2019bashku me i k\u00ebndue lindjes ton\u00eb qielluer.\u00a0 T\u00eb dej\u00eb t\u00eb pun\u00ebs, pullazit dhe sofres, do t\u00eb deshirojsh\u00ebm me jetue n\u00eb flak\u00ebn e cila i ka mbush zemrat tona me dashtni dhe muskujt ton\u00eb me fuqi; me u k\u00ebnaq me bukurit\u00eb dhe melodit\u00eb e maleve tona dhe ajrin e past\u00ebr t\u00eb tyne.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Me mund\u00eb me pru at\u00eb gjuh\u00eb dhe ato veti tua n\u00eb zemrat e bijve tu k\u00ebtu. Do t\u00eb d\u00ebshrojshim t\u2019i g\u00ebzojm\u00eb babat dhe nanat tona, atje, t\u2019i p\u00ebrcjellim n\u00eb pushimin e pasosun, t\u00eb strehohemi nd\u00ebr krah\u00ebt tu, t\u00eb vdesim te ti. Na e dijm\u00eb se p\u00ebr ty, jemi ende bijt\u00eb tu. Sot, na quejn\u00eb\u00a0 \u201ctrathtar\u00ebt\u201d tu: fuqija e jon\u00eb asht e pa dej\u00eb p\u00ebr pun\u00eb, mendja e jon\u00eb p\u00ebr m\u00ebsim, kryet ton\u00eb p\u00ebr strehim, goja jon\u00eb p\u00ebr sof\u00ebr&#8230;<strong> Editoriali \u00ebsht\u00eb i gjat\u00eb por mbyllet me k\u00ebt\u00eb fjali:\u00a0 \u201c&#8230; <\/strong>atdhe, dikush prej nesh nji dit\u00eb do t\u00eb k\u00ebthet i lir\u00eb te ti<strong>&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Fragmente nga editoriali:\u00a0 \u201c P\u00ebr shum\u00eb mot Keshendellat, atdhu i jon\u00eb \u201d. Rinija Shqyptare n\u00eb M\u00ebrgim, nr. 1. Kallnduer \u2013 Mars, 1972<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201c<\/strong>Atdheun dhe popullin nuk duhet me i dasht\u00eb vet\u00ebm me fjal\u00eb dhe sheje, por me vepra dhe flije. Na e duem atdheun dhe popullin t\u2019on\u00eb\u00a0 n\u00eb qoft\u00eb se jemi t\u2019gatsh\u00ebm me nda t\u00eb mir\u00ebn dhe t\u00eb keqen me t\u00eb; q\u00eb t\u00eb kryejm\u00eb detyr\u00ebn t\u2019on\u00eb si duhet; t\u2019mundohemi me p\u00ebrparue: arsimin, artin, jet\u00ebn morale dhe n\u2019p\u00ebrgjith\u00ebsi \u00e7do p\u00ebrparim t\u00eb popullit; n\u00eb fund edhe t\u00eb jemi t\u00eb\u00a0 gatsh\u00ebm p\u00ebr mbrojtjen e atdheut n\u00eb qoft\u00eb se e lyp\u00eb nevoja edhe me dhan\u00eb jet\u00ebn p\u00ebr t\u00eb. Asht\u00eb gja e amb\u00ebl dhe e ndershsme me vdek\u00eb p\u00ebr atdhe, ka than\u00eb poeti pagan klasik Horaci&#8230;\u201d\u00a0 <strong>Frani e mbyll editorialin me k\u00ebt\u00eb th\u00ebnje Imzot Luigj Bum\u00e7it<\/strong>: \u201c&#8230; Ene sllavi s\u2019kishte dal\u00eb prej breshtet t\u2019Uralit, e ene s\u2019kje njesh\u00eb e sodmja e fort\u00eb laramane neo-elenike, kur Shqyptari korrte m\u2019zagna t\u00eb Ballkanit dhe mbyll e kishte nji p\u00ebriudh\u00eb t\u2019gjat\u00eb t\u00eb historis\u00eb s\u2019vet n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb rruzullimit<strong>.\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Fragment nga editoriali: \u201c Dashnija ndaj atdheut \u201d,\u00a0 Rinija Shqiptare n\u00eb M\u00ebrgim, nr. 2, Prill \u2013 Qershuer, 1972. <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201c<\/em>Atdheu i jon\u00eb Shqipnija, tash ma se 25 vjet asht tue jetue n\u00ebn thundr\u00ebn e nji regjimi totalitar, antinjerzor komunist, ose gjaksor bolshevik. Populli shqiptar kurr\u00eb nuk e pranoi k\u00ebt\u00eb qeveri me vetdashje. Historija kallxon edhe shum\u00eb jan\u00eb dishmitar\u00eb se si kjo qeveri e keqp\u00ebrdori edhe e keqp\u00ebrdor\u00eb fuqin\u00eb dhe pushtetin q\u00eb e muer n\u00eb dor\u00eb me padrejt\u00ebsi dhe pa d\u00ebshir\u00eb t\u00eb popullit, e muer n\u00eb dor\u00eb me an\u00eb t\u00eb agjent\u00ebve serbo-malaze dhe ndihmen e Jugosllavis\u00eb. K\u00ebta sot me propagand\u00ebn e tyne t\u00eb ndyt\u00eb dhe panjerzi, mundohen me i m\u00ebsue bot\u00ebs mend, se vet\u00ebm ata dhe k\u00ebrkush tjet\u00ebr, jan\u00eb n\u00eb vijn\u00eb e drejt\u00eb t\u00eb Leninizmit dhe se kjo vij asht e vetmja q\u00eb duhet t\u00eb ndjekin shtetet komuniste. Natyrisht tue sulmue \u201cimperializmin amerikan\u201d, q\u00eb n\u00eb menden e tyne tash s\u2019voni asht tue nga- dhnjye dhe tue largue bot\u00ebn komuniste nga rruga e Marksiz\u00ebm-Leninizmit. \u00c7farosjen e Marksiz\u00ebm-Leninizmit e kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb gjith\u00eb popujt\u00eb e robnuem dhe paq\u00ebdash\u00ebs t\u00eb bot\u00ebs q\u00eb deshirojn\u00eb nji her\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb me u lirue nga zgjedha e kuqe dhe \u201cparajsa\u201d e Leninizmit&#8230;\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Fragment nga editoriali: \u201cPolitik e kod\u00ebr n\u2019kumbull\u201d &#8211; Rinija Shqiptare n\u00eb M\u00ebrgim, nr. 3, Korrik \u2013 Shtatuer, 1972<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Fragment nga nj\u00eb editorial anglisht:<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201c <\/strong>President Nixon had been acucused by some radicals of prolonging the war in Vietnam. I could write a large paper on this subject, but not this time. Everyone knows ( who\u00a0 wants to know ) that America has no imperialistic interests in jungles of Southeast Asia. But the reason why we are there is elswhere. Woodrow Wilson said: \u201c The interesting and inspiring thing about America is that she asks nothing for herself, except what she has right to ask for humanity&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Editoriali \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrmbledh\u00ebt, dy-tre faqesh, i ashp\u00ebr ndaj radikal\u00ebve komunist\u00eb t\u00eb asaj kohe dhe i qendruesh\u00ebm p\u00ebr \u00e7do koh\u00eb.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Fragment nga editoriali: \u201cMore Than Ever\u201d Rinija Shqiptare n\u00eb M\u00ebrgim, Tetuer \u2013 Dhetuer, 1972<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. Elez Biberaj, Drejtor i Drejtoris\u00eb s\u00eb Euroazis\u00eb &#8211; Z\u00ebri i Amerik\u00ebs Fjala n\u00eb Promovimin e Librit te Frank Shkrelit, Demokracia nuk pret! \u00a0VATRA, New York 21 prill 2018 Ju falenderoj perzemersisht per ftesen per te marre pjese ne kete takim. Eshte nder dhe privilegj per mua qe te marre pjese ne promovim te libirt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18766,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,5,6],"tags":[],"class_list":["post-18765","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-diaspora","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18765","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18765"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18775,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18765\/revisions\/18775"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}