{"id":18420,"date":"2018-03-24T23:04:21","date_gmt":"2018-03-24T22:04:21","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=18420"},"modified":"2018-03-24T23:05:22","modified_gmt":"2018-03-24T22:05:22","slug":"portret-biografi-kushtuar-gazetarit-frank-shkreli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=18420","title":{"rendered":"Portret biografi kushtuar gazetarit Frank Shkreli"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>
Familja e Frank Shkrelit<\/figcaption><\/figure>\n

NGA THANAS L. GJIKA<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

TRASH\u00cbGIMIA DHE NOSTALGJIA ENVERISTE \u2013 PENGESA KRYESORE P\u00cbR ECJEN E NGADALSHME T\u00cb SHQIP\u00cbRIS\u00cb<\/strong><\/p>\n

(Portret biografi kushtuar gazetarit Frank Shkreli)<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Radio Z\u00ebri i Amerik\u00ebs, n\u00eb vitet kur Shqip\u00ebria nuk kishte marr\u00ebdh\u00ebnie diplomatike me SHBA-t\u00eb, luante rolin e ambasad\u00ebs amerikane p\u00ebr t\u00eb ndihmuar popullin shqiptar duke transmetuar lajme, komente dhe artikuj mbi ngjarjet kryesore t\u00eb politik\u00ebs amerikane, bot\u00ebrore dhe asaj shqiptare, duke i treguar ato ashtu si kishin ndodhur. N\u00eb k\u00ebt\u00eb mision kan\u00eb sh\u00ebrbyer nj\u00eb s\u00ebr\u00eb burrash e djemsh shqiptar\u00eb si, Jozef Paskali, Talat Karagjozi e Xhevat Kallajxhi, Ilia (Louis) Prifti, spikerja Lulu Vrioni (mbes\u00eb e Mit’hat Frash\u00ebrit), Ruzhdi Daca, Gasper Ki\u00e7i, Bardhyl Pogoni, Dr. Elez Biberaj, Frank Shkreli, Idriz Lamaj, etj.<\/p>\n

Puna n\u00eb k\u00ebt\u00eb institucion, ku shumica e materialeve lexoheshin e transmetoheshin drejtp\u00ebrdrejt nga mikrofoni, k\u00ebrkonte nj\u00eb p\u00ebrqendrim t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos b\u00ebr\u00eb gabime, sepse nuk kishte mund\u00ebsi korrigjimi, si me materialet q\u00eb incizoheshin. Kjo lloj pune me p\u00ebrqendrim t\u00eb lart\u00eb mendor e nervor, ua temperoi k\u00ebtyre gazetar\u00ebve aft\u00ebsit\u00eb e pun\u00ebs radiofonike, sakt\u00ebsin\u00eb e formulimeve, guximin e marrjes shpejt t\u00eb vendimeve, leximin me ton t\u00eb prer\u00eb, etj, tipare shum\u00eb t\u00eb nevojshme p\u00ebr nj\u00eb gazetar t\u00eb radios.<\/p>\n

Pasi kisha lexuar disa artikuj e shkrime t\u00eb ndryshme t\u00eb gazetarit Frank Shkreli t\u00eb botuar n\u00eb gazetat \u201cDielli\u201d, Illyria\u201d, \u201cTelegraf\u201d, \u201cBota sot\u201d, etj m\u00eb ra n\u00eb sy ky tipar i gazetaris\u00eb s\u00eb folur n\u00eb shkrimet e tij. P\u00ebr ta njohur m\u00eb nga af\u00ebr jet\u00ebn dhe krijimtarin\u00eb e tij i k\u00ebrkova t\u00eb m\u00eb d\u00ebrgonte disa t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr jet\u00ebn dhe librin \u201cDemokracia nuk pret<\/em><\/strong>\u201d (BOTIMET MORAVA, Tiran\u00eb 2016, 476 f.), ku ai ka p\u00ebrmbledhur 80 artikuj t\u00eb viteve 2014-2015.\u00a0 N\u00eb k\u00ebto shkrime m\u00eb ran\u00eb n\u00eb sy disa tipare t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb shkrimeve t\u00eb tij: stili vetiak radiofonik i t\u00eb shprehurit me rrit\u00ebm t\u00eb shpejt\u00eb, p\u00ebrgjigja flak\u00eb p\u00ebr flak\u00eb ndaj problemeve e ngjarjeve, mosp\u00ebrdorimi i shkurtimeve, p\u00ebrs\u00ebritja e disa fjal\u00ebve q\u00eb lidhen me thelbin e problemit dhe me emrat e titujt q\u00eb kan\u00eb lidhje me t\u00eb, etj.<\/p>\n

Puna e gjat\u00eb si gazetar n\u00eb Radio Z\u00ebri i Amerik\u00ebs, ka ndikuar q\u00eb ai t\u00eb ket\u00eb formuar dhe nj\u00eb stil vetiak n\u00eb t\u00eb shkruar. Ai shkruan sikur i drejtohet d\u00ebgjuesit n\u00eb proces transmetimi dhe jo sikur po i drejtohet lexuesit q\u00eb do ta ket\u00eb shkrimin para syve. Kjo ndodh n\u00eb t\u00eb gjitha llojet e shkrimeve t\u00eb tij, qofshin artikuj, komente, ese, recensione veprash, shkrime p\u00ebrkujtimor\u00eb p\u00ebr jet\u00ebn e personaliteteve t\u00eb ndrysh\u00ebm, etj.<\/p>\n

I nxitur nga vlerat e spikatura t\u00eb p\u00ebrmbajtjes ideore, nga gjuha letrare e perbashket qe ai perdor dhe nga tipari i ve\u00e7ant\u00eb i stilit radiofonik, iu futa pun\u00ebs p\u00ebr t\u00eb hartuar k\u00ebt\u00eb portret biografi p\u00ebr t\u00eb edhe pse para meje kishin dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsime t\u00eb spikatura personalitete si Prof. Sami Repishti, Dr. Elez Biberaj dhe Simon Miraka. Ky i fundit kishte qen\u00eb dhe nj\u00eb d\u00ebgjues i rregullt i Radios Z\u00ebri i Amerik\u00ebs, prandaj ia kujton Frankut n\u00eb shkrimin e vet edhe z\u00ebrin e tij kur ky fliste si gazetar n\u00eb radio.<\/p>\n

* * *<\/p>\n

Franku u lind n\u00eb fshatin Ambull t\u00eb Ulqinit m\u00eb 1950 n\u00eb familjen e Gjeto L. Shkrelit (1917-2003). Ky fshat banohej prej mal\u00ebsor\u00ebve t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe (Alpet Shqiptare). K\u00ebta banor\u00eb muajt e ver\u00ebs i kalonin me bag\u00ebtit\u00eb e tyre n\u00eb bjeshk\u00ebt e Shkrelit, kurse muajt e dimrit i kalonin si bujq posht\u00eb n\u00eb rrethinat e Ulqinit, ku kishte klim\u00eb t\u00eb but\u00eb Mesdhetare. M\u00eb 1913 me shkat\u00ebrrimin e Perandoris\u00eb Osmane, Mbret\u00ebsis\u00eb s\u00eb Malit t\u00eb Zi, p\u00ebrve\u00e7 qyteteve Tivar dhe Ulqin dhe fshatrave rreth tyre q\u00eb i ishin dh\u00ebn\u00eb m\u00eb 1880, iu dhan\u00eb edhe shum\u00eb fshatra t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb rrethinave t\u00eb Ulqinit, si dhe qytezat Podgoric\u00eb, Plav\u00eb e Guci dhe fshatrat e tyre. K\u00ebshtu, t\u00eb par\u00ebt e familjes s\u00eb Frankut, si dhe ky vet\u00eb bashk\u00eb me banor\u00ebt e trojeve shqiptare Veri-Per\u00ebndimore, Veriore, Veri-Lindore e atyre Jugore q\u00eb u shk\u00ebput\u00ebn padrejt\u00ebsisht nga trungu m\u00ebm\u00eb pas vitit 1913, p\u00ebrjetuan tragjedin\u00eb e vijimit t\u00eb jet\u00ebs n\u00ebn zgjedh\u00ebn e re s\u00ebrbo-malazeze-maqedone dhe greke, plag\u00eb q\u00eb edhe pas \u00e7lirimit t\u00eb Kosov\u00ebs, vijon ende t\u00eb shkaktoj\u00eb dhimbje p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb milion shqiptar\u00eb.<\/p>\n

Mbas vitit 1948, me prishjen e marr\u00ebdh\u00ebnieve midis Shqip\u00ebris\u00eb dhe Jugosllavis\u00eb, u nd\u00ebrpren\u00eb plot\u00ebshisht marr\u00ebdh\u00ebniet midis shqiptar\u00ebve t\u00eb t\u00eb dy an\u00ebve t\u00eb kufirit Shqip\u00ebri – Jugosllavi. N\u00ebna e Frankut, e ndjera Mrik\u00eb Palokja Martini e lindur n\u00eb Vermosh m\u00eb 1920, e martuar me Gjeto Shkrelin m\u00eb 1940 nuk pati mund\u00ebsi t’i takonte m\u00eb prindrit dhe v\u00ebllez\u00ebrit e vet derisa vdiq m\u00eb 1987 n\u00eb New York.<\/p>\n

Jeta e v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb zonat malore ku familja dhe vet\u00eb Franku merrej q\u00eb n\u00eb vog\u00ebli me pun\u00eb blegtorale e bujq\u00ebsore dhe nj\u00ebherazi ndiqte procesin e shkollimit n\u00eb shkolla larg sht\u00ebpis\u00eb, kalit\u00ebn te ky djalosh karakterin k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebs, tipar q\u00eb bie n\u00eb sy n\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebn dhe krijimtarin\u00eb e tij.<\/p>\n

N\u00eb Amull (Ambull), fshati i tij i lindjes, nuk kishte shkoll\u00eb fillore e p\u00ebr t\u00eb mos mbetur i pashkoll\u00eb, prind\u00ebrit e regjistruan n\u00eb shkoll\u00ebn fillore t\u00eb fshatit Shtod\u00ebr (Sh\u00ebn Tod\u00ebr) nj\u00eb or\u00eb larg. Aty m\u00ebsimet kryheshin shqip dhe serbisht, prandaj ky f\u00ebmij\u00eb u detyrua t\u00eb m\u00ebsonte gjuh\u00ebn s\u00ebrbe. Kurse shkoll\u00ebn 8-vje\u00e7are ai e ndoqi n\u00eb fshatin Kat\u00ebrkoll, dy or\u00eb larg fshatit t\u00eb tij. N\u00eb k\u00ebt\u00eb shkoll\u00eb m\u00ebsimet kryehshin n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, kurse s\u00ebrbishtja ishte gjuh\u00eb e dyt\u00eb. Gjat\u00eb udh\u00ebtimeve n\u00eb k\u00ebmb\u00eb p\u00ebr t\u00eb shkuar e p\u00ebr t’u kthyer nga shkolla, ai me shok\u00ebt e tij, kur nuk binte shi, i lexonin e i m\u00ebsonin disa l\u00ebnd\u00eb n\u00eb ecje e sip\u00ebr.<\/p>\n

Shkoll\u00ebn e mesme e kreu te Seminari Katolik i Salezian\u00ebve n\u00eb Kroaci dhe Slloveni, ku mori disa njohuri dhe p\u00ebr anglishten. Kurse p\u00ebrvet\u00ebsimi i gjuh\u00ebs shqipe, e sidomos p\u00ebrvet\u00ebsimi i gjuh\u00ebs letrare t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt \u00ebsht\u00eb merit\u00eb e pun\u00ebs studimore autodidakte q\u00eb Franku e kreu n\u00eb vitet e pjekuris\u00eb, disa vjet mbas ardhjes n\u00eb SHBA.<\/p>\n

Viti 1969 ka qen\u00eb viti i kthes\u00ebs s\u00eb madhe p\u00ebr Frankun dhe gjith\u00eb familjen e tij. N\u00eb at\u00eb vit qeveria jugosllave, duke marr\u00eb shkas nga demostratat e organizuara n\u00eb Prishtin\u00eb nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, i shtoi p\u00ebrndjekjet e shqipta\u00ebve an\u00eb e mban\u00eb Jugosllavis\u00eb. Familjet mal\u00ebsore shqiptare t\u00eb Malit t\u00eb Zi, deri n\u00eb at\u00eb koh\u00eb nuk e njihnin largimin nga vendlindja as n\u00eb form\u00ebn e kurbetit dhe as si arratisje. Familja Shkreli e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga prind\u00ebrit, dy vajzat, Drania dhe Tereza dhe dy djemt\u00eb Franku dhe Toma, p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga k\u00ebto p\u00ebrndjekje, vendosi nd\u00ebr t\u00eb parat familje t\u00eb atyre an\u00ebve, t\u00eb arratisej n\u00eb Itali. Mbas disa p\u00ebrpjekjesh u realizua ky akt. Q\u00ebndrimi n\u00eb nj\u00eb kamp refugjat\u00ebsh politik\u00eb n\u00eb Itali zgjati nj\u00eb vit. Aty u b\u00eb njohja me punonj\u00ebsit e ambasad\u00ebs amerikan\u00eb dhe u mbush\u00ebn dokumentet. Kjo familje bashk\u00eb me disa refugjat\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, n\u00eb vitin 1970 u lejua t\u00eb shkonte n\u00eb SHBA, aty ku kishte k\u00ebrkuar.<\/p>\n

Familja Shkreli u vendos n\u00eb lagj\u00ebn Bronks t\u00eb shtetit New York, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb pran\u00eb kish\u00ebs katolike shqiptare \u201cZoja e Shkodr\u00ebs<\/em>\u201d. Franku 19-vje\u00e7ar filloi t\u00eb punonte q\u00eb jav\u00ebn e par\u00eb \u00e7do pun\u00eb q\u00eb mund t\u00eb gjente. M\u00eb tej ai u regjistrua n\u00eb nj\u00eb kurs mbr\u00ebmjeje p\u00ebr m\u00ebsimin e anglishtes, kurse dit\u00ebn vijonte t\u00eb punonte. M\u00eb tej ai u regjistrua n\u00eb disa kurse mbr\u00ebmjeje n\u00eb \u201cLehman College\u201d n\u00eb Bronx, ku u p\u00ebrqendrua n\u00eb disa kurse p\u00ebr shkencat politike dhe historike.<\/p>\n

N\u00eb ver\u00eb t\u00eb vitit 1974, i sapodiplomuar, Franku 24-vje\u00e7ar u largua prej familjes dhe u vendos n\u00eb Washington DC, ku filloi pun\u00ebn te \u201cRadio Vois of America\u201d (VOA) \/ \u201cZ\u00ebri i Amerik\u00ebs\u201d n\u00eb seksionin e gjuh\u00ebs shqipe. Largimi i Frankut nuk e tronditi familjen, pjes\u00ebtar\u00ebt e saj ishin m\u00ebsuar me qenien e tij larg q\u00eb n\u00eb vitet e shkoll\u00ebs s\u00eb mesme. N\u00eb kryeqytet Franku, edhe pse kryente nj\u00eb pun\u00eb q\u00eb e p\u00eblqente dhe merrte nj\u00eb pag\u00eb shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb, nuk i nd\u00ebrpreu p\u00ebrpjekjet p\u00ebr studime t\u00eb m\u00ebtejshme. Krahas pun\u00ebs me orar t\u00eb plot\u00eb si gazetar, ai u regjistrua n\u00eb \u201cGeorge Washington University\u201d dega Shkenca Politike.\u00a0\u00a0 Ai p\u00eblqeu t\u00eb sakrifikonte n\u00eb rini p\u00ebr kualifikimin e tij sa m\u00eb t\u00eb plot\u00eb, p\u00ebr t\u00eb punuar m\u00eb tej pa shum\u00eb mundime e sakrifica.<\/p>\n

N\u00eb Washington DC nuk kishte familje emigrant\u00ebsh shqiptar\u00eb me p\u00ebrjashtim t\u00eb disa punonj\u00ebsve shqiptar\u00eb t\u00eb \u201cRadios Z\u00ebri i Amerik\u00ebs\u201d<\/em>. K\u00ebta edhe pse ishin n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb madhe e afruan djaloshin dhe u b\u00ebn\u00eb si m\u00ebsues p\u00ebr p\u00ebrvet\u00ebsimin e shprehive radiofonike dhe p\u00ebr p\u00ebrshtatjen me jet\u00ebn amerikane t\u00eb kryeqytetit.<\/p>\n

\u201cXhevat Kallajxhiut, k\u00ebtij dekani t\u00eb gazetaris\u00eb shqiptare dhe Ilia Louis Priftit, Xho Paskalit, Ruzhdi Dac<\/em>\u00ebs, Talat Karagjozit e Gasp\u00ebr Ki\u00e7it,\u00a0 u jam mir\u00ebnjoh\u00ebs p\u00ebr jet\u00eb<\/em>\u201d, shprehet Franku, duke kujtuar miqt\u00eb q\u00eb e ndihmuan nga ana profesionale dhe shoq\u00ebrore gjat\u00eb viteve t\u00eb para t\u00eb pun\u00eb n\u00eb radio, dhe vijon:<\/p>\n

\u201cPrej tyre m\u00ebsova shum\u00eb holl\u00ebsira p\u00ebr jet\u00ebn e Mit’hat Frash\u00ebrit, dhe shum\u00eb mendime t\u00eb tij. Ata e kishin pasur djalin e Abdylit, baba shpirt\u00ebror dhe e kujtonin po thuaj \u00e7do dit\u00eb<\/em>\u201d.<\/p>\n

Gjat\u00eb viteve t\u00eb para t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb Washington DC, Franku shkonte disa her\u00eb n\u00eb vit n\u00eb fundjave tek prind\u00ebrit n\u00eb New York. N\u00eb nj\u00eb nga k\u00ebto vizita n\u00eb vitin 1976, ai mori pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb fest\u00eb q\u00eb organizoi kisha katolike shqiptare, ku u njoh me vajz\u00ebn simpatike Victoria, vajza e Pashk Markgjonajt (1925-2008) nga M\u00ebrturi q\u00eb kishte luftuar me \u00e7et\u00ebn e tij kund\u00ebr forcave komuniste gjat\u00eb viteve 1947-1950 n\u00eb zon\u00ebn e Puk\u00ebs dhe t\u00eb Nikaj – M\u00ebrturit. Zoti Pashk me bashk\u00ebshorten e tij (File Dedaj (1929 –) u arratis n\u00eb Itali n\u00eb vitin 1955. Victoria u lind m\u00eb 1956 pik\u00ebrisht n\u00eb Itali gjat\u00eb pritjes p\u00ebr t\u00eb ardhur n\u00eb Amerik\u00eb, ku mb\u00ebrriti dy vjet m\u00eb von\u00eb. Ajo u shkollua n\u00eb New York.<\/p>\n

Pas martes\u00ebs \u00e7ifti i ri u vendos n\u00eb Virginia jo larg Washingtonit. Victoria u pun\u00ebsua si llogaritare n\u00eb nj\u00eb bank\u00eb. Nga kjo martes\u00eb u lind\u00ebn tre f\u00ebmij\u00eb, nj\u00eb djal\u00eb Pjetri, dhe dy vajzat Kristina dhe Katrina. Prind\u00ebrit i rrit\u00ebn me p\u00ebrkushtim derisa mbaruan shkollat e larta.\u00a0 Sot si djali dhe vajzat jan\u00eb martuar dhe punojn\u00eb n\u00eb deg\u00ebt e tyre t\u00eb p\u00ebrzgjedhura. Si t\u00eb rinjt\u00eb amerikan\u00eb dhe ata jetojn\u00eb m\u00eb vete.<\/p>\n

Si i thon\u00eb fjal\u00ebs, Zoti (disa e quajn\u00eb Fati) ndihmon ata q\u00eb punojn\u00eb me ndershm\u00ebri e k\u00ebmb\u00ebngulje p\u00ebr t\u00eb arritur atje ku synojn\u00eb. K\u00ebshtu edhe Franku, krahas arritjeve n\u00eb krijimin dhe rritjen e familjes s\u00eb tij, ka pasur arritje t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme edhe n\u00eb karier\u00ebn gazetareske, pun\u00eb s\u00eb cil\u00ebs ai i kushtoi dhe vijon t’i kushtoj\u00eb energjit\u00eb kryesore t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb ai filloi s\u00eb pari si nj\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor diletant n\u00eb gazet\u00ebn e \u201cLehman College\u201d dhe si an\u00ebtar i k\u00ebshillit redaktues t\u00eb revist\u00ebs \u201cJeta Katolike<\/em>\u201d n\u00eb Nju York me kryeredaktorin Monsinjor Zef Oroshi. N\u00eb vitin 1974 ai u em\u00ebrua gazetar dhe redaktor n\u00eb \u201cRadio Z\u00ebri i Amerik\u00ebs\u201d (VOA), seksioni shqip, detyr\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e kreu deri n\u00eb vitin 1984.\u00a0 M\u00eb pas, po tek kjo radio, Shkreli ka sh\u00ebrbyer si shef i seksionit shqip (1984-1985).<\/p>\n

Pun\u00ebsimi i tij n\u00eb \u201cRadio Z\u00ebri i Amerik\u00ebs\u201d dhe jeta n\u00eb Washington, i dhan\u00eb atij mund\u00ebsi t\u00eb reja rritjeje dhe ndryshimesh t\u00eb m\u00ebdha: N\u00eb vitet 1985 – 1990 ai sh\u00ebrbeu si k\u00ebshilltar i lart\u00eb i programacionit n\u00eb Drejtorin\u00eb Europiane t\u00eb \u201cZ\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs\u201d, p\u00ebr programet n\u00eb18 gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme drejtuar vendeve komuniste t\u00eb Europ\u00ebs Lindore dhe Q\u00ebndrore. Kurse n\u00eb vitet 1990 – 1994 ai u em\u00ebrua Z\u00ebvend\u00ebs Drejtor n\u00eb k\u00ebt\u00eb radio p\u00ebr ish-Bashkimin Sovjetik, vend ky ku p\u00ebrfshiheshin p\u00ebrve\u00e7 rusishtes dhe gjuh\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb atij shteti, q\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb u shp\u00ebrb\u00eb. S\u00eb fundi, n\u00eb vitet 1994 –\u00a0 2003, Shkreli punoi me detyr\u00ebn Drejtor i Drejtoris\u00eb Europiane (m\u00eb von\u00eb Euro – Aziatike) t\u00eb \u201cZ\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs\u201d. Nga kjo drejtori varej dhe seksioni i gjuh\u00ebs shqipe krahas 18-gjuh\u00ebve t\u00eb ndryshme europiane.<\/p>\n

Theksojm\u00eb se puna gazetareske te \u201cZ\u00ebri i Amerik\u00ebs\u201d n\u00eb kushtet e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb ka qen\u00eb e ndryshme nga ajo e dit\u00ebve tona. N\u00eb ato vite menaxhimi i pun\u00ebs gazetareske dhe q\u00ebndrimi emocional i gazetarit duhej t\u00eb shprehej n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb t\u00eb maskuar, pra me nj\u00eb n\u00ebntekst t\u00eb n\u00ebnkuptuar. Gj\u00eb q\u00eb k\u00ebrkonte nj\u00eb v\u00ebzhgim intensiv t\u00eb gjith\u00eb atyre transmetimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare radiofonike dhe televizive p\u00ebrfshir\u00eb edhe internetin, pra pun\u00ebn q\u00eb kryhej prej qindra gazetar\u00ebve dhe korrespondent\u00ebve t\u00eb gjuh\u00ebve dhe kulturave t\u00eb ndryshme drejtuar bot\u00ebs komuniste. Kjo pun\u00eb vijoi edhe gjat\u00eb luft\u00ebrave n\u00eb territorin e ish-Jugosllavis\u00eb.<\/p>\n

N\u00eb postin e tij si K\u00ebshilltar Programacioni dhe Shef i Drejtoris\u00eb Europiane t\u00eb Radios \u201cZ\u00ebri i Amerik\u00ebs\u201d, Shkreli ka luajtur nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb zgjerimin e programeve gjat\u00eb viteve 80-t\u00eb dhe 90-t\u00eb t\u00eb shek. XX. Ai themeloi programe t\u00eb reja q\u00eb deri at\u00ebher\u00eb nuk ekzistonin n\u00eb at\u00eb radio, si gjuh\u00ebn boshnjake dhe maqedone, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00ebn drejtimin e tij, VOA u b\u00eb transmetuesi i par\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar edhe n\u00eb TV, duke transmetuar n\u00eb k\u00ebto programe dhe n\u00eb gjuh\u00ebn serbe dhe boshnjake gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb at\u00eb territor, p\u00ebrfshir\u00eb m\u00eb von\u00eb edhe programin shqip dhe gjuh\u00eb t\u00eb tjera europiane.\u00a0 N\u00ebn mbikqyrjen e tij, VOA u b\u00eb gjithashtu transmetuesi i par\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar q\u00eb krijoi nj\u00eb deg\u00eb \u201cmultimedia\u201d, brenda entit europian t\u00eb VOA-s.<\/p>\n

Gjat\u00eb viteve 1980 \u2013 1994, kulmi i Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb dhe i luft\u00ebrave n\u00eb ish-Jugosllavi, shef Shkreli mori pjes\u00eb pothuaj n\u00eb \u00e7do vendim q\u00eb lidhej me transmetimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb asaj kohe, drejtuar vendeve ish-komuniste t\u00eb Europ\u00ebs Lindore dhe Qend\u00ebrore, si dhe t\u00eb ish Bashkimit Sovjetik. Pik\u00ebsynimi kryesor ishte informimi sa m\u00eb i sakt\u00eb i popujve t\u00eb atij rajoni, me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb p\u00ebrshpejtohej sh\u00ebmbja e regjimeve komuniste dhe vendosja e liris\u00eb dhe demokracis\u00eb n\u00eb ato vende. K\u00ebt\u00eb detyr\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn, ne q\u00eb e d\u00ebgjonim at\u00ebhere \u201cZ\u00ebrin e Amerik\u00ebs\u201d, e kemi t\u00eb qart\u00eb sesa mir\u00eb u krye dhe sa shum\u00eb na ndihmoi p\u00ebr zgjimin ton\u00eb. Prandaj i jemi mir\u00ebnjoh\u00ebs k\u00ebsaj radioje dhe shefit dhe gazetar\u00ebve t\u00eb saj…<\/p>\n

Frank Shkreli ka qen\u00eb an\u00ebtar i delegacionit t\u00eb par\u00eb diplomatik amerikan n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb Mars – Prill t\u00eb vitit 1991, me \u00e7’ rast u hap p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb ambasada amerikane, pas pothuaj 50-vjet\u00ebsh, duke hedhur hapat e par\u00eb t\u00eb rivendosjes s\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike midis Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ai s\u00eb bashku me delegacionin diplomatik amerikan t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit, mori pjes\u00eb edhe si v\u00ebzhgues n\u00eb zgjedhjet e para pluraliste t\u00eb atij viti.<\/p>\n

\u201cGjat\u00eb vizit\u00ebs s\u00eb par\u00eb n\u00eb atdheun e \u00ebnd\u00ebrruar<\/em>, rr\u00ebfen Franku, p\u00ebrjetova g\u00ebzimin m<\/em>\u00eb t\u00eb madh gjat\u00eb udh\u00ebtimit p\u00ebr atje, por edhe hidh\u00ebrimin m\u00eb t\u00eb thell\u00eb gjat\u00eb vizit\u00ebs.<\/em> Shqip\u00ebria, e \u00ebnd\u00ebrruar aq shum\u00eb prej meje m\u00eb shg\u00ebnjeu. Ne shqiptar\u00ebt e Jugosllavis\u00eb ishim pjesa m\u00eb e varf\u00ebr e popujve t\u00eb atij shteti, por niveli i varf\u00ebris\u00eb s\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb atdheut m\u00ebm\u00eb m\u00eb tronditi. Popull i paushqyer, i veshur e i mbathur shum\u00eb keq, jetonte n\u00eb apartamente t\u00eb vogla t\u00eb pasuvatuara nga jasht\u00eb, t\u00eb mobiluara keq. Sht\u00ebpit\u00eb private po ashtu. Transporti me autobuza ku shtyheshin e shtypeshin njer\u00ebzit si sardele…<\/em>\u201d<\/p>\n

M\u00eb pastaj, ai ka vizituar shpesh Shqip\u00ebrin\u00eb dhe Kosov\u00ebn si pjes\u00eb e delegacioneve t\u00eb ndryshme diplomatike, politike, ekonomike dhe ushtarake t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara. Gjat\u00eb k\u00ebtyre vizitave ai ka par\u00eb dhe vler\u00ebsuar ndryshimet e kryera, q\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb pun\u00ebn e qeverive dhe vitalitetin e popullit shqiptar n\u00eb ekonomin\u00eb e tregut t\u00eb lir\u00eb. Pak\u00ebnaq\u00ebsia e tij kryesore p\u00ebr vitet e tranzicionit lidhet me enverizmin dhe nostalgjin\u00eb ndaj diktatorit prej s\u00eb cil\u00ebs vuajn\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e popullit dhe e qeveritar\u00ebve t\u00eb majt\u00eb, t\u00eb cilat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb penges\u00ebn kryesore p\u00ebr mosecjen e Shqip\u00ebris\u00eb me hapat e duhur drejt Bashkimit Europian.<\/p>\n

Pas daljes n\u00eb pension m\u00eb 2003 nga detyra qeveritare, pas 30 vjet sh\u00ebrbimi federal, Frank Shkreli me bashk\u00ebshorten u largua nga Washingtoni dhe u vendos me banim pran\u00eb familjeve n\u00eb New York. K\u00ebtu at\u00eb e zgjodh\u00ebn drejtor t\u00eb \u201cK\u00ebshillit Komb\u00ebtar Shqiptaro-Amerikan<\/em>\u201d (NAAC), nj\u00eb organizat\u00eb joqeveritare q\u00eb ka punuar p\u00ebr mbrojtjen e interesave t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, si dhe p\u00ebr promovimin e paqes dhe zhvillimit ekonomik e politik n\u00eb trojet shqiptare n\u00eb Ballkan. Kjo \u00ebsht\u00eb e vetmja organizat\u00eb shqiptare lobiste me prani n\u00eb Washington DC.<\/p>\n

Bashk\u00eb me shoq\u00ebrin\u00eb \u201cVatra\u201d, NAAC ka luajtur rol t\u00eb ndjesh\u00ebm p\u00ebr njohjen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs nga ana e Shteteve t\u00eb Bashkuara. Ishte kulmi i p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr t\u00eb bindur administrat\u00ebn e Presidentit George W. Bush dhe ndonj\u00eb skeptik n\u00eb Kongresin Amerikan se m\u00eb n\u00eb fund kishte ardhur koha q\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb njihnin pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs, p\u00ebrpjekje k\u00ebto q\u00eb m\u00eb n\u00eb fund u kuror\u00ebzuan me shpalljen e Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 2008.<\/p>\n

Gjat\u00eb karier\u00ebs s\u00eb tij, ky veprimtar i shquar ka marr\u00eb shp\u00ebrblime dhe mir\u00ebnjohje p\u00ebr pun\u00ebn e tij gjat\u00eb sh\u00ebrbimit n\u00eb detyra federale, disa prej tyre mjaft t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, si \u201cThomas Jefferson Fellowship Award<\/em><\/strong>\u201d, \u201cCareer Achievement Award\u201d<\/strong>, \u201cLifetime Achievement Award\u201d<\/strong> , \u201cSuperior Performance Award\u201d, <\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0por mbi t\u00eb gjitha dhe m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme jan\u00eb titujt : \u201cKalor\u00ebs i Urdh\u00ebrit t\u00eb Sk\u00ebnderbeut<\/em><\/strong>\u201d, dh\u00ebn\u00eb m\u00eb 15 shtator 2016 nga Presidenti i Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Shk\u00eblqesia e tij Z. Bujar Nishani dhe \u201cQytetar Nderi<\/em><\/strong>\u201d, i akorduar m\u00eb 2011 nga Komuna Shkrel e Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe.<\/p>\n

P\u00ebr m\u00eb se 50 vjet Frank Shkreli, si gjat\u00eb pun\u00ebs dhe tani n\u00eb pension, vijon t\u00eb jet\u00eb gjithnj\u00eb aktiv duke shkruar mbi \u00e7\u00ebshtje t\u00eb interesit komb\u00ebtar shqiptar dhe p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet amerikano-shqiptare, si dhe mbi subjekte t\u00eb politik\u00ebs amerikane, p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet rajonale t\u00eb Ballkanit, q\u00eb drejtp\u00ebrdrejt ose terthorazi, mund t\u00eb ndikojn\u00eb ose kan\u00eb interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr bot\u00ebn shqiptare. Shkrimet e tij botohen n\u00eb shum\u00eb gazeta dhe websites (uebsajtesh) an\u00eb e mban\u00eb trojeve shqiptare dhe n\u00eb Per\u00ebndim.<\/p>\n

 <\/p>\n

PJESA E DYT\u00cb<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Vep\u00ebr me vlera t\u00eb spikatura politike, kulturore e shkencore<\/strong><\/p>\n

Libri i Frank Gjeto Shkrelit \u201cDemokracia nuk pret<\/em>\u201d (BOTIMET MORAVA Tiran\u00eb, 2016, 476 f.), sponsorisuar nga gazeta Telegraf, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje me artikuj, ese, analiza, recensione veprash, p\u00ebrkujtim datash historike p\u00ebr ngjarje dhe personalitete, etj. Dalja e k\u00ebtij libri p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb hap p\u00ebrpara n\u00eb p\u00ebrpunimin e mendimit politik, shoq\u00ebror e shkencor shqiptar lidhur me t\u00eb djeshmen komuniste dhe t\u00eb sotmen tranzicionale p\u00ebr demokratizimin dhe ecurin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb Kosov\u00ebs drejt Bashkimit Europian. Shum\u00eb shkrime t\u00eb k\u00ebtij libri trajtojn\u00eb probleme q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me politik\u00ebn e brendshme dhe t\u00eb jashtme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb e t\u00eb Kosov\u00ebs dhe me politik\u00ebn e SHBA-ve dhe BE-s\u00eb ndaj vendeve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor. Nuk lihet jasht\u00eb v\u00ebmendjes as politika e jashtme e Rusis\u00eb dhe e Turqis\u00eb ndaj Ballkanit Per\u00ebndimor dhe as politika e brendshme e shteteve fqinj\u00eb q\u00eb vijojn\u00eb t’i shkelin t\u00eb drejtat e shqiptar\u00ebve q\u00eb jetojn\u00eb brenda tyre.<\/p>\n

Po ashtu ka dhe shum\u00eb shkrime t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb trajtojn\u00eb probleme t\u00eb ndryshme t\u00eb traditave kulturore, letrare e shkencore t\u00eb popullit shqiptar, si dhe me vler\u00ebsimin e figurave t\u00eb sotme t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb dhe t\u00eb shkenc\u00ebs shqiptare q\u00eb jetojn\u00eb e punojn\u00eb brenda ose jasht\u00eb atdheut.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Shpresa do ta mund\u00eb d\u00ebshp\u00ebrimin.<\/strong><\/p>\n

Udh\u00ebheqja e PPSH-s\u00eb n\u00eb vitin 1990-1991, ashtu si kishte pranuar Mikail Gorba\u00e7ovi m\u00eb 1989, pranoi dhe ajo d\u00ebshtimin e sistemit t\u00eb diktatur\u00ebs s\u00eb proletariatit. Mir\u00ebpo, ashtu si ustai i Mosk\u00ebs edhe kupola e PPSH-s\u00eb, u tregua djall\u00ebzore. P\u00ebr t\u00eb mos e humbur pushtetin p\u00ebrgjithmon\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb siguruar trash\u00ebgimin\u00eb e pasurive t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ajo hartoi nj\u00eb plan, zbatimi i t\u00eb cilit filloi me hapjen e \u201cvalvul\u00ebs s\u00eb shkarkimit\u201d. Ky plan parashikonte largimin nga Shqip\u00ebria t\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebve t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb politik\u00eb dhe t\u00eb t\u00eb pak\u00ebnaqurve, p\u00ebr t\u00eb mos i pasur n\u00ebp\u00ebr k\u00ebmb\u00eb gjat\u00eb viteve t\u00eb ardh\u00ebshme kur do t\u00eb pranohej e zbatohej pluralizmi politik. Me rrug\u00eb e forma t\u00eb ndryshme filloi nxitja p\u00ebr largimin nga Shqip\u00ebria t\u00eb shum\u00eb t\u00eb burgosurve dhe t\u00eb internuarve. Para se t\u00eb liroheshin, k\u00ebta u k\u00ebshilluan q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkonin largimin nga Shqip\u00ebria p\u00ebr t’u bashkuar me njer\u00ebzit e tyre q\u00eb ishin arratisur n\u00eb Europ\u00ebn Per\u00ebndimore dhe Amerik\u00eb. M\u00eb 2 korrik 1990 u hap\u00ebn portat e ambasadave n\u00eb Tiran\u00eb, kurse gjat\u00eb viteve 1991 e 1992 u organizuan eksode me vapor\u00eb p\u00ebr n\u00eb Itali dhe hapja e kufirit me Greqin\u00eb.<\/p>\n

Me an\u00eb t\u00eb agjent\u00ebve t\u00eb fsheht\u00eb u organizuan shum\u00eb shkat\u00ebrrime dhe pla\u00e7kitje t\u00eb pasuris\u00eb komb\u00ebtare. Krahas k\u00ebsaj pune t\u00eb mbrapsht\u00eb, p\u00ebr t’ua l\u00ebn\u00eb vendin \u201ctok\u00eb t\u00eb djegur<\/em>\u201d forcave demokratike q\u00eb po i sillte n\u00eb pushtet pak\u00ebnaq\u00ebsia dhe revolta popullore, kjo kupol\u00eb formuloi dhe propagandoi shprehjet \u201cShqip\u00ebria u shkat\u00ebrrua, Shqip\u00ebria s’ b\u00ebhet m\u00eb<\/em>\u201d. T\u00eb tilla shprehje filluan t’i p\u00ebrs\u00ebritnin edhe ata q\u00eb nuk ishin pjes\u00eb e kupol\u00ebs komuniste dhe as forca n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb saj, por njer\u00ebz pa formim t\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb. T\u00eb till\u00eb t\u00eb g\u00ebnjyer vijojn\u00eb t’ i riprodhojn\u00eb k\u00ebto shprehje edhe sot, kur jan\u00eb kryer shum\u00eb ndryshime gjat\u00eb k\u00ebtyre 26 vjet\u00ebve t\u00eb tranzicionit dhe Shqip\u00ebria e ndihmuar prej diaspor\u00ebs s\u00eb re, SHBA-ve dhe BE-s\u00eb, ka b\u00ebr\u00eb shum\u00eb ndryshime materiale, politike dhe ligjore.<\/p>\n

Frank Shkreli, gazetar i kualifikuar dhe i talentuar, me p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb gjat\u00eb pune, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politolog q\u00eb jep mendime kritike ndaj shkaqeve q\u00eb e pengojn\u00eb ecjen e Shqip\u00ebris\u00eb drejt Bashkimit Europian, por pa i munguar orientimi optimist p\u00ebr t\u00eb ardhmen. Duke u mb\u00ebshtetur dhe te gjeopolitika dashamir\u00ebse e SHBA-ve dhe BE-s\u00eb ndaj Shqip\u00ebris\u00eb, ai ka formuluar iden\u00eb pozitive \u201cshpresa do ta mund\u00eb d\u00ebshp\u00ebrimin<\/em>\u201d (\u201cDemokracia nuk pret<\/em>\u201d f. 30). Optimizmin e vet objektiv, Shkreli e lidh dhe me ngjarjet e m\u00ebdha q\u00eb kan\u00eb ndodhur n\u00eb k\u00ebto 27 vjet, si shk\u00ebrmoqja e diktatur\u00ebs komuniste n\u00eb Europ\u00eb dhe Shqip\u00ebri, \u00e7lirimi i Kosov\u00ebs nga zgjedha s\u00ebrbe dhe rritja e p\u00ebrpjekjeve t\u00eb shqiptar\u00ebve q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Maqedoni, Mal t\u00eb Zi dhe S\u00ebrbi p\u00ebr t\u00eb fituar m\u00eb shum\u00eb t\u00eb drejta politike dhe qytetare. Ai ka t\u00eb drejt\u00eb kur thekson: \u201cEsht\u00eb n\u00eb dor\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve si asnj\u00ebher\u00eb m\u00eb par\u00eb, q\u00eb Shqip\u00ebria dhe shqiptar\u00ebt ta ndjejn\u00eb sot veten mir\u00eb n\u00eb mbar\u00eb trojet e tyre autoktone<\/em>\u201d (f. 144).<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ku shkelet e drejta e shtypit, do t\u00eb shkelen dhe t\u00eb drejtat e tjera<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Tem\u00eb e p\u00eblqyer p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gazetar \u00ebsht\u00eb lufta p\u00ebr zbatimin e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut. Mb\u00ebshtetur n\u00eb artikullin 19 t\u00eb \u201cDeklarat\u00ebs Universale mbi t\u00eb Drejtat e Njeriut<\/em>\u201d, ku p\u00ebrcaktohet e drejta p\u00ebr lirin\u00eb e shprehjes s\u00eb opinionit, e marrjes dhe e dh\u00ebnies s\u00eb informacionit, Shkreli sulmon shkeljen e k\u00ebsaj t\u00eb drejte n\u00eb Republik\u00ebn e Turqis\u00eb dhe n\u00eb Republik\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb. P\u00ebr keq\u00ebsimin e gjendjes s\u00eb gazetar\u00ebve n\u00eb Turqi, ai sjell t\u00eb dh\u00ebnat e nj\u00eb takimi nd\u00ebrkomb\u00ebtar q\u00eb kryen n\u00ebnt\u00eb organizata bot\u00ebrore n\u00eb Stamboll disa dit\u00eb para se n\u00eb Shqip\u00ebri Ministri i Energjis\u00eb dhe Industris\u00eb, z. Damian Gjiknuri, t\u00eb kryente shkeljen e tij ndaj liris\u00eb s\u00eb shtypit shqiptar.<\/p>\n

Pasi sqaron sesi organizmat nd\u00ebrkomb\u00ebtare e kritikuan qeverin\u00eb turke p\u00ebr gjendjen e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb krijuar p\u00ebr gazetar\u00ebt e atij vendi, autori n\u00eb shkrimin \u201cShtypi n\u00ebn presion n\u00eb Turqi dhe n\u00eb Shqip\u00ebri<\/em>\u201d (f. 16-21), kalon te rasti konkret i sulmit q\u00eb z. Gjiknuri i b\u00ebri gazet\u00ebs s\u00eb pavarur \u201cTelegraf<\/em>\u201d t\u00eb Tiran\u00ebs. Kjo gazet\u00eb kishte kritikuar nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb par\u00eb Ministrin\u00eb q\u00eb ai drejton dhe ky Minist\u00ebr t\u00eb nes\u00ebrmen e paditi k\u00ebt\u00eb gazet\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme n\u00eb Gjykat\u00ebn e Rrethit Gjyq\u00ebsor Tiran\u00eb me akuz\u00ebn se ka c\u00ebnuar r\u00ebnd\u00eb nderin dhe personalitetin e tij dhe ka p\u00ebrhapur n\u00eb publik informacione t\u00eb pav\u00ebrteta. Ai i k\u00ebrkoi Gjykat\u00ebs q\u00eb ta detyroj\u00eb gazet\u00ebn \u201cTelegraf<\/em>\u201d t’i paguaj\u00eb atij si d\u00ebmshp\u00ebrblim shum\u00ebn prej 10 milion lek\u00ebsh ose 100 mij\u00eb dollar\u00ebsh. Mir\u00ebpo nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb pas, Komisioni i Lart\u00eb i Shtetit (KLSH) njoftoi padin\u00eb e vet n\u00eb Prokurori ndaj z. Gjiknuri p\u00ebr shp\u00ebrdorim detyre. Edhe t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb ndryshme t\u00eb analist\u00ebve shqiptar\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb se zyrtar\u00eb t\u00eb qeveris\u00eb dhe t\u00eb shtetit shqiptar ushtrojn\u00eb presion ndaj liris\u00eb s\u00eb medias duke hedhur n\u00eb gjyqe gazeta, televizione, website t\u00eb cilat guxojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb kritike ndaj pun\u00ebs s\u00eb tyre. M\u00eb tej ai citon pjes\u00eb nga fjalimi q\u00eb mbajti n\u00eb Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb liris\u00eb s\u00eb shtypit Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Kombeve t\u00eb Bashkuara, zoti Ban Ki Moon, ku ai theksoi nevoj\u00ebn e mbrojtjes s\u00eb gazetar\u00ebve nga presionet e qeveritar\u00ebve.<\/p>\n

Veprimi i z. Gjiknuri, sipas autorit, paralajm\u00ebron rrezikun se n\u00eb Shqip\u00ebri do t\u00eb ndodhin edhe shkelje t\u00eb tjera t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, ku demokracia \u00ebsht\u00eb e brisht\u00eb…<\/p>\n

Frank Shkreli, si bir i komunitetit t\u00eb krishter katolik shqiptar mbi t\u00eb cilin p\u00ebrndjekja e Kish\u00ebs dhe e klerit katolik gjat\u00eb regjimit komunist solli pasoja shkat\u00ebrrimtare, gjen rast her\u00eb pas here t\u00eb kujtoj\u00eb plag\u00ebn e shkaktuar gjat\u00eb diktatur\u00ebs komuniste n\u00eb fush\u00ebn e besimit fetar dhe pasoja t\u00eb saj. K\u00ebshtu ai v\u00eb re se edhe n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb pasdiktatoriale ka nj\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsim ndaj kolosit At’ Gjergj Fishta. Poema \u201cLahuta e Malsis\u00eb<\/em>\u201d e k\u00ebtij poeti, sqaron autori, midis shqiptar\u00ebve t\u00eb Jugosllavis\u00eb ka qen\u00eb k\u00ebnduar n\u00eb \u00e7do vat\u00ebr familjare gjat\u00eb gostive e festave familjare. Gjergj Fishta p\u00ebr mbar\u00eb shqiptar\u00ebt geg\u00eb, sidomos p\u00ebr pjes\u00ebn e popullit shqiptar q\u00eb jetonte n\u00eb Jugosllavi, ka luajtur rolin e \u201cPoetit Komb\u00ebtar\u201d, ashtu si Naim Frash\u00ebri p\u00ebr shqiptar\u00ebt tosk\u00eb. Prandaj l\u00ebnia e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Gjergj Fisht\u00ebs n\u00eb gjendje t\u00eb r\u00ebnuar edhe pas 25 vjet tranzicioni dhe mosp\u00ebrgjigja e Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs ndaj ofert\u00ebs s\u00eb zotit Sabri Maxhuni, biznesmenit nga Kosova, p\u00ebr t\u00eb riparuar e kthyer n\u00eb Muze sht\u00ebpin\u00eb e poetit me shpenzimet e veta, e revolton gazetarin Shkreli. N\u00eb fund t\u00eb shkrimit autori pasi i shpreh mir\u00ebnjohje z. Sabri Maxhuni, e mbyll shkrimin duke e vler\u00ebsuar dhe uruar: \u201cKjo \u00ebsht\u00eb atdhetari e v\u00ebrtet\u00eb! Qofsh gjithmon\u00eb me faqe t\u00eb bardh\u00eb<\/em>!\u201d, urim q\u00eb n\u00ebnkupton se Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs i mbetet mungesa e atdhedashuris\u00eb dhe turpi.<\/p>\n

Mbeturina t\u00eb mend\u00ebsis\u00eb komuniste sheh ky autor edhe n\u00eb vler\u00ebsimet e gabuar ndaj Ernest Koliqit, k\u00ebsaj figure shum\u00ebdimensionale q\u00eb u shqua si shkrimtar realist, Minist\u00ebr i Ar\u00ebsimit gjat\u00eb pushtimit italian kur ai hapi shkolla shqipe n\u00eb tokat shqiptare q\u00eb iu kthyen Shqip\u00ebris\u00eb m\u00eb 1941, botues i revist\u00ebs kulturore dhe shkencore \u201cShejzat<\/em>\u201d n\u00eb Itali, mbledh\u00ebs dhe studiues i traditave kulturore dhe folklorike t\u00eb popullit ton\u00eb, njeriu q\u00eb nuk u lig\u00ebshtua dhe nuk e humbi besimin p\u00ebr dit\u00eb m\u00eb t\u00eb mira, parashikues i rihapjes s\u00eb kishave dhe luft\u00ebtar p\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb lir\u00eb dhe t\u00eb virtutshme, etj. P\u00ebr vlerat e m\u00ebdha q\u00eb ka vepra e Ernest Koliqit, thekson ky autor, duhet studiuar sa m\u00eb par\u00eb dhe duhet b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e programeve m\u00ebsimore n\u00eb t\u00eb gjitha shkollat e mesme e t\u00eb larta t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb e Kosov\u00ebs dhe shkollat shqipe t\u00eb Maqedonis\u00eb (f. 107).<\/p>\n

Ajo q\u00eb e shqet\u00ebson edhe m\u00eb shum\u00eb analistin Shkreli \u00ebsht\u00eb mbajtja gjall\u00eb e nostalgjis\u00eb ndaj Enver Hoxh\u00ebs. Me rastin e festimit t\u00eb 5 majit 2014, u pan\u00eb tek vorrezat e d\u00ebshmor\u00ebve foto t\u00eb diktatorit n\u00eb prani t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb shkollave q\u00eb kishin shkuar atje. K\u00ebt\u00eb veprim autori e quan \u201ct\u00eb sh\u00ebmtuar dhe t\u00eb pafalsh\u00ebm<\/em>\u201d, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare e NATO-s dhe synon t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb Bashkimin Europian. Shqet\u00ebsimi i autorit ka lidhje me faktin se n\u00eb Shqip\u00ebri k\u00ebto veprime kan\u00eb lidhje me persona q\u00eb jan\u00eb n\u00eb pozita ky\u00e7e partiake dhe qeveritare, p\u00ebrfshir\u00eb dhe tempullin e popullit, Kuvendin e Shqip\u00ebris\u00eb. T\u00eb till\u00eb njer\u00ebz q\u00eb nderojn\u00eb fotografin\u00eb e diktatorit me grushtin lart d\u00ebshmon se: \u201cAta… jetojn\u00eb krejt jasht\u00eb realitetit shqiptar dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar… se jan\u00eb t\u00eb paaft\u00eb p\u00ebr t’i paraqitur popullit shqiptar ide t\u00eb reja p\u00ebr zgjidhjen e problemeve t\u00eb shumta me t\u00eb cilat ai p\u00ebrballet, se ata i than\u00eb bot\u00ebs se gjithnj\u00eb jan\u00eb krenar\u00eb q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb regjimi t\u00eb nj\u00eb historie t\u00eb humbur<\/em>\u201d (f. 459 – 460).<\/p>\n

Si zgjidhje ai sjell fjal\u00ebt e Presidentit amerikan Ronald Regan t\u00eb vitit 1983: \u201cT\u00eb keqen duhet ta kund\u00ebrshtojm\u00eb me \u00e7do mjet dhe me t\u00eb gjitha fuqit\u00eb tona… Krenaria e k\u00ebtij vendi \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia e tij p\u00ebr t\u00eb kap\u00ebrcyer t\u00eb k\u00ebqiat morale t\u00eb historis\u00eb s\u00eb vet, duke u shk\u00ebputur prej tyre dhe duke u zotuar se nuk do t\u00eb ndodhin kurr\u00eb m\u00eb<\/em>\u201d (f. 458 – 459).<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00eb hapen Dosjet!<\/strong><\/p>\n

Disa institucione dhe fondacione gjermane ndihmuan p\u00ebr t\u00eb hapur gjat\u00eb dhjetorit 2014 n\u00eb Tiran\u00eb dhe pastaj gjat\u00eb prillit 2015 n\u00eb Berat nj\u00eb ekspozit\u00eb kushtuar historis\u00eb s\u00eb Europ\u00ebs gjat\u00eb shekullit t\u00eb XX-t\u00eb p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb m\u00ebsime nga jeta q\u00eb kaluan popujt e k\u00ebtij kontinenti n\u00ebn diktaturat dhe si po jetojn\u00eb tani n\u00eb demokraci. Sh\u00ebmblli i popullit gjerman pas daljes nga diktaturat naziste e komuniste nuk u ndoq prej popullit shqiptar. N\u00eb Gjermanin\u00eb Per\u00ebndimore pas 9 majit 1945 u d\u00ebnuan krimet e nazizmit dhe kriminel\u00ebt nazist\u00eb, kurse n\u00eb pushtet erdh\u00ebn njer\u00ebz t\u00eb ndersh\u00ebm q\u00eb nuk kishin lidhje me nazizmin. Pas bashkimit t\u00eb dy Gjermanive mbas vitit 1990 populli i Gjermanis\u00eb Lindore n\u00ebp\u00ebrmjet hapjes s\u00eb dosjeve t\u00eb Sigurimit t\u00eb Shtetit duke u ballafaquar me t\u00eb kaluar\u00ebn e tmerrshme arriti t\u00eb siguronte paqen shoq\u00ebrore dhe sejcili t\u00eb gjente vendin q\u00eb i p\u00ebrkiste. K\u00ebshtu Gjermania e bashkuar (Republika Gjermane) nd\u00ebrtoi shpejt shtetin e p\u00ebrbashk\u00ebt demokratik, i cili eci shum\u00eb p\u00ebrpara si fuqi bot\u00ebrore politike dhe ekonomike.<\/p>\n

N\u00eb Shqip\u00ebri pas nd\u00ebrrimit t\u00eb sistemit nuk u vendos asnj\u00eb mas\u00eb q\u00eb t\u00eb m\u00ebnjanonte ish komunist\u00ebt dhe ish sigurimsat nga pjes\u00ebmarrja n\u00eb pushtet. Ish Partia Komuniste e quajtur Parti e Pun\u00ebs nuk u shp\u00ebrb\u00eb me shpalljen e pluralizmit, por nd\u00ebrroi vet\u00ebm emrin n\u00eb Parti Socialiste. Kjo parti me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebt deputet\u00eb q\u00eb trash\u00ebgoi prej Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebs vijoi t\u00eb ishte parti parlamentare n\u00eb sistemin pluralist dhe shum\u00eb shpejt rimori pushtetin politik e at\u00eb ekonomik. Esht\u00eb e kuptueshme se n\u00eb Shqip\u00ebri kuadrot ish komunist\u00eb dhe ish sigurimsa q\u00eb vijojn\u00eb t\u00eb sundojn\u00eb politik\u00ebn e vendit, nuk jan\u00eb t\u00eb interesuar t\u00eb hapet asnj\u00eb debat mbi krimet e koh\u00ebs s\u00eb diktatur\u00ebs komuniste. Mir\u00ebpo pik\u00ebrisht mosd\u00ebnimi i krimeve t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb diktatur\u00ebs p\u00ebrb\u00ebn ng\u00ebr\u00e7in e politik\u00ebs shqiptare.<\/p>\n

Ambasadori i Gjermanis\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb duke e kuptuar fatkeq\u00ebsin\u00eb ton\u00eb, pasi vizitoi ekspozit\u00ebn n\u00eb Berat, dha nj\u00eb k\u00ebshill\u00eb: \u201cka ardhur koha p\u00ebr t\u00eb hapur dosjet e ish Sigurimit t\u00eb Shtetit. Mendoj q\u00eb ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces i dobish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt dhe shpresoj shum\u00eb q\u00eb ky proces t\u00eb p\u00ebrmbyllet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb suksesshme<\/em>\u201d (f.148). Mir\u00ebpo autori i shkrimit, i cili e di se p\u00ebr 25 vjet \u00ebsht\u00eb folur e p\u00ebrfolur p\u00ebr k\u00ebt\u00eb problem, jan\u00eb krijuar komisione, jan\u00eb p\u00ebrpiluar edhe projektligje, shton se ky proces \u201cnuk ka gjas\u00eb t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb askund, ai do t\u00eb mbetet n\u00eb hava, as me sukses as pa sukses<\/em>\u201d (f. 148).<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ballkani Per\u00ebndimor, SHBA-t<\/strong>\u00eb Rusia dhe Turqia<\/strong><\/p>\n

Shqip\u00ebria dhe gjith\u00eb Ballkani Per\u00ebndimor jan\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes si t\u00eb SHBA-ve, t\u00eb Rusis\u00eb dhe t\u00eb Turqis\u00eb. SHBA-t\u00eb p\u00ebrpiqen q\u00eb popujt e k\u00ebtyre vendeve t\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsohen dhe t\u00eb ecin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur drejt demokracis\u00eb dhe t\u00eb vendosin vet\u00eb se n\u00eb cilat organizata do t\u00eb hyjn\u00eb. Kurse Rusia dhe Turqia me rrug\u00eb t\u00eb ndryshme jan\u00eb p\u00ebrpjekur q\u00eb t\u00eb ndalin procesin e demokratizimit t\u00eb k\u00ebtyre vendeve dhe t\u00eb ndalojn\u00eb hyrjen e tyre n\u00eb organizatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare si NATO dhe BE. Rusia dhe Turqia p\u00ebrpiqen q\u00eb t\u00eb shtrijn\u00eb influenc\u00ebn e tyre n\u00eb k\u00ebto vende duke \u00ebnd\u00ebrruar rikrijimin e perandorive t\u00eb vjetra n\u00eb forma t\u00eb reja si perandori ekonomike me pushtet autokratik.<\/p>\n

N\u00eb fund t\u00eb prillit 2015 u mbajt seanca e N\u00ebnkomisionit t\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme t\u00eb Kongresit Amerikan q\u00eb merret me Europ\u00ebn dhe Azin\u00eb. Midis tjer\u00ebve atje ishte ftuar dhe Z\u00ebvend\u00ebs Ndihm\u00ebs Sekretari i Shtetit, z. Hoyt Yee (Huajt Ji) p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor. Gazetari Shkreli pasqyron mendimet kryesore q\u00eb tha ky diplomat i lart\u00eb dhe i mb\u00ebshtet ato. Duke karakterizuar situat\u00ebn gjeopolitike t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor ai theksoi se misioni amerikan p\u00ebr krijimin e nj\u00eb Europe t\u00eb t\u00ebr\u00eb t\u00eb lir\u00eb dhe n\u00eb paqe, \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuar m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb mbas agresionit t\u00eb Rusis\u00eb ndaj Ukrain\u00ebs dhe terrorit q\u00eb po ushtrojn\u00eb forcat e ISIS n\u00eb Siri dhe Irak. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, vijoi ai, puna jon\u00eb p\u00ebr krijimin e Ballkanit Per\u00ebndimor si nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb lir\u00eb, me treg\u00ebti t\u00eb lir\u00eb dhe pa korrupsion, duhet forcuar \u201cp\u00ebr t\u00eb ndihmuar k\u00ebto shtete q\u00eb t\u00eb marrin vet\u00eb vendimin e pavarur p\u00ebr t\u00eb ardhmen e tyre Euro-Atlantike… e deri tek p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb \u00e7rr\u00ebnjosur kancerin e korrupsionit q\u00eb \u00ebsht\u00eb duke brejtur nga brenda k\u00ebto shoq\u00ebri<\/em>\u201d (f.135). Shqip\u00ebria, vijoi ai, ka b\u00ebr\u00eb shum\u00eb p\u00ebrparime, prandaj iu dha statusi i vendit kandidat p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb BE, por ende duhet t\u00eb p\u00ebrballet me sfida t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb zbatimin e reformave q\u00eb jan\u00eb t\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u00eb filluar bisedimet p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE. Shqip\u00ebris\u00eb i duhet t\u00eb intensifikoj\u00eb p\u00ebrpjekjet drejt p\u00ebrforcimit t\u00eb institucioneve demokratike dhe zbutjes s<\/em>\u00eb politik\u00ebs konfliktuale midis partive, t\u00eb b\u00ebj\u00eb reformat n\u00eb drejt\u00ebsi dhe t\u00eb luftoj\u00eb korrupsionin dhe krimin e organizuar<\/em>\u201d (f. 136).<\/p>\n

Po ashtu ky diplomat i lart\u00eb theksoi se Kosova duhet t\u00eb krijoj\u00eb Gjykat\u00ebn Speciale. M\u00eb tej ai u ndal te problemet e Malit t\u00eb Zi, ku qeveria duhet t\u00eb luftoj\u00eb korrupsionin, i cili ka lidhje me pushtetar\u00ebt dhe t\u00eb siguroj\u00eb t\u00eb drejtat e gazetar\u00ebve. Kurse p\u00ebr Maqedonin\u00eb theksoi nevoj\u00ebn p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e mar\u00ebdh\u00ebnieve pozit\u00eb \u2013 opozit\u00eb dhe mar\u00ebdh\u00ebniet midis shumic\u00ebs maqedone dhe pakic\u00ebs shqiptare.<\/p>\n

N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb till\u00eb, pik\u00ebrisht n\u00eb prill 2015, kur bota po p\u00ebrkujtonte me keqardhje 100-vjetorin e genocidit turk ndaj popullsis\u00eb armene, agjentura turke n\u00eb Maqedoni arriti t\u00eb nxiste shum\u00eb shqiptar\u00eb mysliman\u00eb dhe pakic\u00ebn turke e at\u00eb bosnjake q\u00eb t\u00eb delnin n\u00eb nj\u00eb demonstrat\u00eb n\u00eb Shkup para xhamis\u00eb s\u00eb Murat Pash\u00ebs p\u00ebr ta kund\u00ebrshtuar t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn historike, vrasjen e nj\u00ebmilion armen\u00ebve q\u00eb k\u00ebrkuan bashkimin me shtetin am\u00eb. Shkreli revoltohet nga ky fakt dhe pasi e kritikon, sjell dhe fakte t\u00eb tjera si k\u00ebrkesa p\u00ebr rishikimin dhe ndryshimin e historis\u00eb s\u00eb popullit shqiptar q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb qeveritar\u00ebt turq, grek\u00eb dhe s\u00ebrb\u00eb, me synim q\u00eb t\u00eb ndryshohet dhe s\u00eb fundi t\u00eb zhduket identiteti shqiptar n\u00eb trojet ku populli shqiptar ka qen\u00eb gjithnj\u00eb autokton. E k\u00ebtu autori i shkrimit ngul k\u00ebmb\u00eb se fajtor\u00eb kryesor\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb problem jan\u00eb qeveritar\u00ebt shqiptar\u00eb q\u00eb nuk kund\u00ebrshtojn\u00eb hapur, por iu n\u00ebnshtrohen k\u00ebtyre k\u00ebrkesave absurde antikomb\u00ebtare. Kjo heshtje e shtyn Shkrelin t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb citat t\u00eb Faik Konic\u00ebs: \u201carmiku m\u00eb i madh i shqip\u00ebrve kan\u00eb qen\u00eb dhe jan\u00eb vet\u00eb shqip\u00ebtar\u00ebt<\/em>\u201d (f.146).<\/p>\n

Politika e jashtme e shtetit grek kritikohet r\u00ebnd\u00eb te shkrimi \u201cPapulias dhe shqiptar\u00ebt<\/em>\u201d, ku vihet theksi tek kontrasti midis politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb shtetit shqiptar dhe atij grek. Shqip\u00ebria b\u00ebn \u00e7mos q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie moderne dypal\u00ebshe dhe rajonale, t\u00eb denja p\u00ebr shekullin e XXI-t\u00eb, kurse shtetet fqinj\u00eb nuk druhen t\u00eb shprehin ndjenjat e tyre antishqiptare. K\u00ebshtu ai sjell rastin e Presidentit t\u00eb Greqis\u00eb, z. Karolios Papulias, i cili pas takimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb Zvicr\u00ebn asnjan\u00ebse, gjat\u00eb intervist\u00ebs p\u00ebr shtyp, kur u pyet p\u00ebr Kosov\u00ebn, tha: \u201cAthina nuk e njeh Kosov\u00ebn, sepse vepron duke u bazuar n\u00eb interesat e saj komb\u00ebtare…<\/em> pa u ndikuar nga askush\u201d<\/em> (f. 462). Analisti Shkreli ironizon me k\u00ebt\u00eb gjoja pavar\u00ebsi t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb shtetit grek: \u201cn\u00eb qoft\u00eb se q\u00ebndrimi i zotit Papulias ndaj Kosov\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb me BE-n\u00eb, NATO-n dhe SHBA-t\u00eb, duket se \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje t\u00eb plot\u00eb me q\u00ebndrimin e S\u00ebrbis\u00eb dhe t\u00eb Rusis\u00eb, dy vende historikisht aleat\u00eb t\u00eb Greqis\u00eb, kund\u00ebr t\u00eb drejtave t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb rajon n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe ndaj Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb ve\u00e7anti<\/em>\u201d (f. 463). Dhe kur presidenti grek p\u00ebr ta paraqitur Greqin\u00eb si shtet q\u00eb ndihmon rajonin p\u00ebr paqe, tha: \u201cGreqia strehon mbi nj\u00eb milion pun\u00ebtor\u00eb shqiptar\u00eb<\/em>\u201d, Shkreli sqaron se shifra \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e zmadhuar dhe se marr\u00ebdh\u00ebniet midis emigrant\u00ebve shqiptar\u00eb dhe Greqis\u00eb jan\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie pune: \u201cata kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr pun\u00eb dhe Greqia ka nevoj\u00eb p\u00ebr ta, ashtu si ndodh n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb Europ\u00ebs<\/em>\u201d (f. 465).<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Vler\u00ebsim veprash shkencore<\/strong><\/p>\n

Frank Shkreli e njeh mir\u00eb historin\u00eb e popullit shqiptar, prandaj ai di t\u00eb vler\u00ebsoj\u00eb si duhet vepra shkencore me tem\u00eb historike. K\u00ebshtu ai ndalet dhe analizon vepr\u00ebn e Kol Bib Mirakajt \u201cVet\u00ebvrasja e nj\u00eb kombi<\/em>\u201d, ku jep fakte t\u00eb jetuara p\u00ebr jet\u00ebn politike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb vitet 1939 \u2013 1950. Parath\u00ebnien e librit e ka shkruar Fritz Radovani i cili, pasi tregon se familja Mirakaj ka kaluar 950 vjet burg gjat\u00eb diktatur\u00ebs komuniste, e vler\u00ebson librin si material dokumentar t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb par\u00eb p\u00ebr historian\u00ebt tan\u00eb.<\/p>\n

Kol Bib Mirakaj nuk mohon q\u00eb ka qen\u00eb n\u00eb funksione shtet\u00ebrore gjat\u00eb pushtimit fashist, por p\u00ebrmes faktesh ai tregon se forcat e Ballit Komb\u00ebtar dhe ato t\u00eb Legalitetit, si dhe intelektual\u00ebt e pavarur me formim Per\u00ebndimor, kan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb kryesore p\u00ebr kalimin e pushtetit n\u00eb duart e Partis\u00eb Komuniste n\u00eb n\u00ebntor 1944. Sipas tij forcat e djathta n\u00eb Shqip\u00ebri b\u00ebn\u00eb gabim q\u00eb bashk\u00ebpunuan me forcat komuniste gjat\u00eb viteve 1942 – 1943 (Konferenca e Pez\u00ebs dhe Mbledhja e Mukjes, f. 158). Sipas tij edhe vet\u00eb Aleat\u00ebt Per\u00ebndimor\u00eb nuk e vler\u00ebsuan l\u00ebvizjen komuniste ashtu si ishte ajo n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, \u201cl\u00ebvizje e imperializmit pansllav<\/em> (f.157) dhe k\u00ebshtu ajo u rrit e fitoi terren n\u00eb Europ\u00ebn Qendrore dhe Jug-Lindore.<\/p>\n

Vep\u00ebr tjet\u00ebr q\u00eb vler\u00ebsohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr \u00ebsht\u00eb \u201cLuigj Gurakuqi n\u00eb nj\u00eb optik\u00eb t\u00eb re<\/em>\u201d i Kolec \u00c7ef\u00ebs, botuar me rastin e 90-vjetorit t\u00eb vrasjes s\u00eb Gurakuqit, atdhetarit q\u00eb e mbrojti popullin dhe Shqip\u00ebrin\u00eb me men\u00e7uri, energji dhe dinjitet, i cili, thekson studiuesi \u00c7efa \u201cishte kund\u00ebr politik\u00ebs orientale nga brenda dhe kund\u00ebr politik\u00ebs kolonizuese nga jasht\u00eb<\/em>\u201d (f. 59). ai e ngre z\u00ebrin p\u00ebr nj\u00eb vler\u00ebsim m\u00eb dinjitoz t\u00eb k\u00ebsaj figure komb\u00ebtare, q\u00eb duket sikur po harrohej me rastin e 90-vjetorit t\u00eb vrasjes. Edhe autori i recensionit z. Shkreli ngul k\u00ebmb\u00eb n\u00eb domosdoshm\u00ebrin\u00eb e p\u00ebrkujtimit t\u00eb jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb Luigj Gurakuqit, sepse mosp\u00ebrmendja e tyre shpie n\u00eb varf\u00ebrimin e vlerave tona komb\u00ebtare, intelektuale dhe shpirt\u00ebrore, kurse p\u00ebrkujtimi \u00ebsht\u00eb n\u00eb dobi t\u00eb interesave tona t\u00eb brendshme dhe t\u00eb jashtme (f. 60).<\/p>\n

\u201cKrijimi i Kosov\u00ebs<\/em>\u201d, vep\u00ebr e studiuesit t\u00eb ri Prof. Elton Skendaj pedagog i Shkencave Politike n\u00eb \u201cMiami University\u201d Shkreli ia p\u00ebrmend kualifikimin dhe faktin se ky autor ka botuar shum\u00eb artikuj prestigjoz\u00eb politik\u00eb n\u00eb shtypin amerikan, se ai e p\u00ebrgatiti k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr pas 10 muajsh pune n\u00eb Kosov\u00eb dhe se kjo vep\u00ebr \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar prej disa studiuesve amerikan\u00eb.<\/p>\n

Me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr historin\u00eb dhe kultur\u00ebn komb\u00ebtare shqiptare \u00ebsht\u00eb dhe vepra e re e Ndi\u00e7im Kull\u00ebs \u201cEnciklopedi Antologjike e Mendimit Shqiptar, 1807 \u2013 1957 vol. 1-3<\/em>\u201d. Kjo vep\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebrfshin pjes\u00eb nga shkrime t\u00eb 75 intelektual\u00ebve shqipta\u00eb t\u00eb atyre viteve. Mendimet e tyre i p\u00ebrkasin bot\u00ebkuptimit t\u00eb djatht\u00eb. Duke qen\u00eb t\u00eb spikatura, Shkreli i vler\u00ebson duke b\u00ebr\u00eb nj\u00eb pyetje retorike: \u201cSi do t\u00eb ishte sot Shqip\u00ebria dhe shqiptar\u00ebt n\u00ebse n\u00eb shekullin e kaluar do t\u00eb kishin fituar pik\u00ebpamjet e tyre proper\u00ebndimore?<\/em>\u201d (f. 409). Si studiues dhe sociolog optimist q\u00eb \u00ebsht\u00eb, Frank Shkreli sqaron se idet\u00eb demokratike t\u00eb intelektual\u00ebve t\u00eb shquar, t\u00eb cil\u00ebt u mund\u00ebn prej Partis\u00eb Komuniste, humb\u00ebn nj\u00eb betej\u00eb por jo vlerat e ideve dhe t\u00eb ideologjis\u00eb s\u00eb tyre.<\/p>\n

Ai sjell mendimin e Ernest Koliqit t\u00eb cilin e takoi n\u00eb Rom\u00eb m\u00eb 1968 n\u00eb festimet e 500-vjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb Gjergj Kastrioti Sk\u00ebnderbeut. Mendimtari Koliqi i pati th\u00ebn\u00eb djaloshit Frank se Shqip\u00ebria pas vdekjes s\u00eb Heroit Komb\u00ebtar u pushtua prej osman\u00ebve, por drita e vepr\u00ebs s\u00eb tij e ringjalli kombin ton\u00eb dhe e drejtoi drejt liris\u00eb. Duke qen\u00eb se Frank Shkreli beson n\u00eb forc\u00ebn e ideve p\u00ebrparimtare, \u00ebsht\u00eb i nj\u00eb mendjeje me z. Ndri\u00e7im Kulla, autorin e k\u00ebsaj enciklopedie, se edhe mendimet e ndritura t\u00eb intelektual\u00ebve shqiptar\u00eb proper\u00ebndimor\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb XX-t\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt e humb\u00ebn luft\u00ebn, do ta ndihmojn\u00eb popullin ton\u00eb t\u00eb gjej\u00eb rrug\u00ebn e vet t\u00eb rigjenerimit dhe \u201cdo t\u00eb ec\u00eb drejt krijimit t\u00eb nj\u00eb Shqip\u00ebrie tjet\u00ebr… t\u00eb dijes e t\u00eb p\u00ebrparimit<\/em>\u201d (f. 410).<\/p>\n

Me interes \u00ebsht\u00eb dhe recensioni i librit anglisht t\u00eb Albert Lulushit \u201cOperacion Valuable Fiend<\/em>\u201d (\u201cOperacioni, kund\u00ebrshtar i dobish\u00ebm<\/em>\u201d, ku sqarohen n\u00ebn nj\u00eb interpretim t\u00eb ri sakrificat dhe d\u00ebshtimi i aksioneve t\u00eb diversant\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb cil\u00ebt n\u00ebn drejtimin e CIA-s amerikane u hodh\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri gjat\u00eb viteve 1948 \u20131953 me synimin q\u00ebllimmir\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbysur regjimin brutal komunist t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs. Deri sot \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb se shkaktar n\u00eb d\u00ebshtimin e k\u00ebtij operacioni, ka qen\u00eb agjenti i dyfisht\u00eb Kim Filbi.\u00a0 Albert Lulushi e pranon k\u00ebt\u00eb fakt, por ai b\u00ebn shkaktar t\u00eb d\u00ebshtimit edhe grupet politike shqiptare q\u00eb vepronin n\u00eb emigracion. K\u00ebto grupe i bashkonte urrejtja ndaj regjimit komunist, por i p\u00ebr\u00e7ante politika e tyre e ndryshme dhe lakmia p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb sejcili forca kryesore me q\u00ebllim q\u00eb nes\u00ebr t\u00eb qeveriste Shqip\u00ebrin\u00eb. Kjo p\u00eb\u00e7arje e grupeve politike reflektohej edhe te vet\u00eb diversant\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt shpesh her\u00eb grindeshin midis tyre, gj\u00eb q\u00eb ndikoi negativisht n\u00eb zbatimin e operacionit edhe mbas largimit t\u00eb Kim Filbit nga detyra n\u00eb vitet 1951 – 1953…<\/p>\n

Shum\u00eb t\u00eb dashur jan\u00eb p\u00ebr Frank Shkrelin edhe veprimtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb kultur\u00ebs dhe historis\u00eb shqiptare, si At’ Shtjef\u00ebn Gje\u00e7ovi mbledh\u00ebs dhe studiues i Kanunit t\u00eb Lek Duakgjinit; Ded\u00eb GjoLuli nj\u00eb nga kryetrimat e luftrave p\u00ebr liri nga zgjedha osmane; Luigj Gurakuqi krahu i djatht\u00eb i Ismail Qemalit; Isa Boletini luft\u00ebtari i pashok i Kosov\u00ebs; trim\u00ebresha Tringa Ismajli dhe t\u00eb dijshmit Fan Noli, Mit’hat Frash\u00ebri; Baba Rexhebi, Dom Simon Filipaj p\u00ebrkthyes i \u201cBibl\u00ebs\u201d shqip, etj. P\u00ebr sejcilin prej tyre ai jep ngjarje pak t\u00eb njohura dhe vler\u00ebsime origjinale.<\/p>\n

Si njoh\u00ebs i mir\u00eb i veprimtaris\u00eb atdhetare t\u00eb diaspor\u00ebs shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb, ky autor vler\u00ebson me artikuj p\u00ebrkujtimor\u00eb, ose me recensione veprash figura t\u00eb shquara si Xhevat Kallajxhiun, t\u00eb cilin e quan dekan i gazetaris\u00eb shqiptare demokratike, Profesor\u00ebt Arshi Pipa shkrimtar, studiues, kritik letrar dhe pedagog i Let\u00ebrsis\u00eb Italiane n\u00eb Universitetin e Minesot\u00ebs; Sami Repishti nj\u00eb nga krer\u00ebt e intelektual\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb diaspor\u00ebs son\u00eb n\u00eb SHBA si veprimtar i shquar i t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut; Dr. Elez Biberaj shef i departamentit t\u00eb Euro \u2013 Azis\u00eb n\u00eb Radio Z\u00ebri i Amerik\u00ebs dhe autor i librave \u201cShqiptar\u00ebt dhe sfidat e tranzicionit<\/em>\u201d dhe \u201cShqip\u00ebria dhe shqiptar\u00ebt n\u00eb udh\u00ebn e rim\u00ebk\u00ebmbjes\u201d<\/em>\u00a0 p\u00ebrmbledhje me artikuj t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm; Idriz Lamaj gazetar n\u00eb Z\u00ebri i Amerik\u00ebs dhe autor i shum\u00eb studimeve dhe i vepr\u00ebs \u201cVatra dhe vatran\u00ebt<\/em>\u201d, etj.<\/p>\n

Guximi dhe qart\u00ebsia e shprehjes s\u00eb mendimeve si tipar dallues i k\u00ebtij gazetari bie n\u00eb sy n\u00eb t\u00eb gjitha shkrimet e tij edhe n\u00eb ato q\u00eb po shkruan sot. Ai ka kritikuar veprimet jo demokratike t\u00eb shtetar\u00ebve t\u00eb Ballkanit, por edhe t\u00eb SHBA-ve. I till\u00eb \u00ebsht\u00eb rasti i k\u00ebtyre dit\u00ebve, kur ai u bashkua me ata senator\u00eb e kongresmen\u00eb q\u00eb kritikuan presidentin Donald Trump p\u00ebr urimin q\u00eb i b\u00ebri me telefon Vladimir Putinit p\u00ebr zgjedhjen e tij shef i Kremlinit. Edhe Frank Shkreli e kritikoi k\u00ebt\u00eb veprim si nj\u00eb urim i panevojsh\u00ebm p\u00ebr zgjedhje jo demokratike.<\/p>\n

* * *<\/p>\n

Si p\u00ebrfundim mund t\u00eb themi se Ministria e Kultur\u00ebs dhe ajo e Ar\u00ebsimit e Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe ministirt\u00eb korresponduese t\u00eb Kosov\u00ebs duhet t\u00eb p\u00ebrgatisin t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb v\u00ebllim me shkrime t\u00eb zgjedhura t\u00eb k\u00ebtij gazetari dhe ta botojn\u00eb n\u00eb shum\u00eb kopje, sepse leximi i t\u00eb till\u00eb shkrimeve ndihmon n\u00eb formimin e masave t\u00eb gjera me nj\u00eb bot\u00ebkuptim demokratik t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Kurse student\u00ebt e deg\u00ebs gazetari pran\u00eb universiteteve shqiptare do t\u00eb ndihmoheshin dhe n\u00eb plan praktik p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsuar modele shkrimesh me ide t\u00eb guximshme, me gjuh\u00eb t\u00eb matur e t\u00eb argumentuar, larg sharjeve e fyerjeve, q\u00eb hasen n\u00eb gazetarin\u00eb shqiptare q\u00eb prodhohet n\u00eb Shqip\u00ebri e Kosov\u00eb.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>
Mrika dhe Gjeto Shkreli, prind\u00ebrit e Frank Shkrelit<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

NGA THANAS L. GJIKA \u00a0 TRASH\u00cbGIMIA DHE NOSTALGJIA ENVERISTE \u2013 PENGESA KRYESORE P\u00cbR ECJEN E NGADALSHME T\u00cb SHQIP\u00cbRIS\u00cb (Portret biografi kushtuar gazetarit Frank Shkreli)   Radio Z\u00ebri i Amerik\u00ebs, n\u00eb vitet kur Shqip\u00ebria nuk kishte marr\u00ebdh\u00ebnie diplomatike me SHBA-t\u00eb, luante rolin e ambasad\u00ebs amerikane p\u00ebr t\u00eb ndihmuar popullin shqiptar duke transmetuar lajme, komente dhe artikuj […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18422,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,5,15],"tags":[51],"class_list":["post-18420","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-diaspora","category-portrete","tag-frank-shkreli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18420","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18420"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18420\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18424,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18420\/revisions\/18424"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}