{"id":18197,"date":"2018-03-09T11:57:10","date_gmt":"2018-03-09T10:57:10","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=18197"},"modified":"2018-03-08T18:58:54","modified_gmt":"2018-03-08T17:58:54","slug":"diversiteti-fetar-vlere-qytetarie-ne-boten-shqiptare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=18197","title":{"rendered":"DIVERSITETI FETAR  VLER\u00cb QYTETARIE N\u00cb BOT\u00cbN SHQIPTARE"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0<a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Nail-draga-peticioni.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-14017 \" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Nail-draga-peticioni.jpg\" alt=\"\" width=\"534\" height=\"473\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Nail-draga-peticioni.jpg 475w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Nail-draga-peticioni-300x266.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 534px) 100vw, 534px\" \/><\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Autor t\u00eb huaj jan\u00eb fascinuar me realitetin shqiptar q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me diversitetin fetar si asnj\u00eb popull tjet\u00ebr n\u00eb Europ\u00eb.Ndon\u00ebse nj\u00eb konstatim i till\u00eb na b\u00ebn t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb duke shprehur n\u00eb praktik\u00eb toleranc\u00ebn fetare, nj\u00eb\u00a0 diversitet i till\u00eb \u00ebsht\u00eb i pakonceptuesh\u00ebm p\u00ebr popuj t\u00eb tjer\u00eb, sidomos t\u00eb fqinj\u00ebt tan\u00eb grek\u00eb dhe sllav\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebsuar me konfesionin e tyre ortodoks. Diversiteti fetar nd\u00ebr shqiptar\u00eb mbetet\u00a0 model p\u00ebr popujt e tjer\u00eb t\u00eb cil\u00ebt vuajn\u00eb nga komplekset teokratike.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Dr.Nail Draga<\/strong><\/p>\n<p><em>Studiues\u00a0 profileve t\u00eb ndryshme shkencore t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb marr\u00eb me raport\u00ebt e ndryshme shoq\u00ebrore t\u00eb shqiptar\u00ebve, kan\u00eb spikatur nj\u00eb dukuri e cila \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb tek kombi yn\u00eb.Fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr\u00a0 toleranc\u00ebn fetare, qe lidhet me besimin. Pra, kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb bashk\u00ebjetes\u00eb pa armiq\u00ebsi e konflikte t\u00eb besimtar\u00ebve me fe t\u00eb ndryshme. Dihet historikisht se besimi tek shqiptar\u00ebt fillon me Ilir\u00ebt, ku nga paganizmi p\u00ebrmes romak\u00ebve pranuan krisht\u00ebrimin n\u00eb shek.IV, nd\u00ebrsa m\u00eb pas me ndarj\u00ebn e Krisht\u00ebrimit n\u00eb vitin 1054, shqiptar\u00ebt i p\u00ebrkasin Bizantit, p\u00ebrkat\u00ebsisht ortodoksizmit, nd\u00ebrsa nga shek.XV, e m\u00eb pas me paraqitjen e Perandoris\u00eb Osmane n\u00eb Siujdhes\u00ebn Ilirike, pjesa m\u00eb e madhe e shqiptar\u00ebve kaluan n\u00eb islamiz\u00ebm. Ishin k\u00ebto periudha t\u00eb ve\u00e7anta, me plot intriga, presione\u00a0 dhe kusht\u00ebzime t\u00eb ndryshme, ku p\u00ebr t\u00eb mbijetuar shqiptar\u00ebt ishin t\u00eb detyruar t iu p\u00ebrshtat\u00ebn rrethanave t\u00eb koh\u00ebs. Andaj, edhe dukurin\u00eb e konvertimit n\u00eb fe t\u00eb koh\u00ebs duhet kuptuar n\u00eb kontekstin kohor, p\u00ebr arsy politike e etnike. Pik\u00ebrisht n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje kemi raste t\u00eb shumta nga klasa politike e koh\u00ebs. Tashm\u00eb dihet se Balshajt n\u00eb vitin 1369 nga ortodoks kaluan n\u00eb katolik, pastaj ngjajsh\u00ebm vepruan edhe Skurajt, Muzak\u00ebt e Zahariajt. Nd\u00ebrsa sipas rrethanave politike Gjon Kastrioti, i\u00a0 ati i Sk\u00ebnderbeut, ishte katolik si aleat i Venedikut m\u00eb 1407, ortodoks si aleat i Stefan Llazareviqit m\u00eb 1419-1426, mysliman si aleat i Muratit II m\u00eb 1430-1438 dhe vdiq si katolik m\u00eb 1443. Rastet e tilla te asaj kohe por edhe m\u00eb pas jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb kuptuar toleranc\u00ebn fetare e cila vazhdimisht ka qen\u00eb dhe mbetet preokupim i studiuesve t\u00eb profileve t\u00eb ndryshme shkencore.<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb\u00a0 vit kur sh\u00ebnojm\u00eb 550-vjetorin e vdekj\u00ebs s\u00eb Heroit Komb\u00ebtar Gjergj Kastrioti- Sk\u00ebnderbeu \u00a0si dhe\u00a0 140-vjetorin e Lidhj\u00ebs Shqiptare t\u00eb Prizrenit\u00a0 e t\u00ebr\u00eb bota shqiptare n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e saj\u00a0 etnogjeografike si dhe n\u00eb diaspor\u00eb m\u00eb krenari kujton k\u00ebto \u00a0ngjarje t\u00eb lavdishme t\u00eb historis\u00eb son\u00eb komb\u00ebtare. Sepse kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me koh\u00ebn e mbijetes\u00ebs komb\u00ebtare duke marr\u00eb parasysh se shqiptar\u00ebt p\u00ebrjetuan \u00a0dhun\u00eb, shp\u00ebrngulje, asimilim dhe luft\u00ebra t\u00eb ndryshme, por mbijetuan dhe sfiduan rrethanat e koh\u00ebs dhe politikat ekspansioniste t\u00eb fqinj\u00ebve tan\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Diversiteti fetar pasuri kulturore e komb\u00ebtare<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Ndon\u00ebse populli shqiptar trash\u00ebgon nj\u00eb divesistet t\u00eb theksuar fetar, bashk\u00ebekzistenca, harmonia dhe toleranca fetare e kan\u00eb ve\u00e7uar t\u00eb kaluar\u00ebn dhe t\u00eb tashm\u00ebn e shqiptar\u00ebve. Esht\u00eb kjo nj\u00eb vler\u00eb e \u00e7muar historike q\u00eb rrall\u00eb kush e ka nga popujt e tjer\u00eb n\u00eb bot\u00eb, andaj ne m\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi iu ofrojm\u00eb popujve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb bot\u00ebs n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr intoleranc\u00ebs, fanatizmit dhe ekstremizmit fetar.<\/p>\n<p>Toleranca fetare, nuk \u00ebsht\u00eb dukuri e re e as e panjohur p\u00ebr shqiptar\u00ebt, sepse ajo gjat\u00eb shekujve u b\u00eb vyrtyt specifik i popullit ton\u00eb. Nga Mesjeta\u00a0 kur shqiptar\u00ebt n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e tyre etnogjeografike, u p\u00ebrhap islamizmi u ruajt toleranca fetare, sepse vazhduan t\u00eb nj\u00ebjtet faktor\u00eb si territori i p\u00ebrbashk\u00ebt, gjuha, tradita dhe marr\u00ebdh\u00ebniet shpirt\u00ebrore.<\/p>\n<p>N\u00eb saj\u00eb te t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb disponojm\u00eb del se ekzistimi i tre konfesioneve fetare t\u00eb shqiptar\u00ebt: katolicizmi, ortodoksizmi dhe islamizmi, iu ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebrshtypje edhe personaliteteve t\u00eb huaja t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb vizituar viset shqiptare n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn.<\/p>\n<p>Vazhdimisht ka ekzistuar bashk\u00ebpunimi reciprok n\u00eb mes komuniteteve t\u00eb\u00a0 tre besimeve t\u00eb ndryshme, n\u00eb rrethana t\u00eb ndryshme shoq\u00ebrore.Botimet e ndryshme t\u00eb k\u00ebsaj natyre jan\u00eb d\u00ebshmi e nj\u00eb konstatimi t\u00eb till\u00eb praktik, si t\u00eb asnj\u00eb popull tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Shqiptar\u00ebt model p\u00ebr popujt e tjer\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00ebse analizojm\u00eb faktor\u00ebt q\u00eb pat\u00ebn ndikim t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm n\u00eb kultivimin e toleranc\u00ebs fetare t\u00eb shqiptar\u00ebt nuk ka dilem\u00eb se rolin dominant e kan\u00eb pasur ideolog\u00ebt e Rindj\u00ebs Komb\u00ebtare Shqiptare. Ata ndikuan q\u00eb politika e p\u00ebr\u00e7arj\u00ebs fetare t\u00eb d\u00ebshtoj, sepse ata me veprat e tyre kultivuan atdhedashurin\u00eb, se me vetdije vuan p\u00ebrpara kombin e m\u00eb pas besimin. Ishte ky nj\u00eb veprim larg\u00ebpam\u00ebs, q\u00eb dalloheshin nga fqinj\u00ebt tan\u00eb t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb par\u00eb vendosnin besimin e m\u00eb pas kombin. Ka mbetur nga ajo koh\u00eb th\u00ebnia emblematike e Pashko Vas\u00ebs \u201c<em>feja e shqiptarit \u00ebsht\u00eb shqiptaria\u201d.<\/em> Ishte ky nj\u00eb kushtrim p\u00ebr koh\u00ebn por si i till\u00eb vjen deri n\u00eb dit\u00ebt tona,\u00a0 plot emocion dhe idealiz\u00ebm. Dhe k\u00ebshtu t\u00eb bashkuar me idealiz\u00ebm, me rastin e shpallj\u00ebs s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb m\u00eb 28 n\u00ebntort 1912, toleranca fetare d\u00ebshmohet n\u00eb praktik\u00eb nga p\u00ebrb\u00ebrja e Qeveris\u00eb s\u00eb par\u00eb shqiptare e cila p\u00ebrb\u00ebh\u00ebj nga p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e te tre konfesioneve fetare.<\/p>\n<p>Kujtojm\u00eb m\u00eb ket\u00eb rast priftin katolik at\u00eb Luigj Bum\u00e7i i cili n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 1919 shkoj t\u00eb Papa n\u00eb Vatikan, p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar mbeshtetje p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen shqiptare. Ai n\u00eb mes tjerash \u00a0i d\u00ebshmoj Pap\u00ebs s\u00eb ndonse\u00a0 shumica e shqiptar\u00ebve jan\u00eb t\u00eb besimit islam, ata e kishin zgjedhur p\u00ebr kryetar t\u00eb delegacionit t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebmbuj q\u00eb mburremi me to<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa n\u00eb takimin n\u00eb Gjenev\u00eb me 17.12.1920 n\u00eb Lidhjen e Kombeve, ku diskutohej p\u00ebr pranimin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb ket\u00eb organiz\u00ebm, Shqip\u00ebria p\u00ebrfaq\u00ebsohej nga Fan S.Noli.<\/p>\n<p>Po ashtu edhe Mbreti i shqiptar\u00ebve Zogu I, n\u00eb dit\u00ebn q\u00eb u inaugurua p\u00ebr mbret me 1 shtator 1928 e b\u00ebri betimin me njer\u00ebn dor\u00eb n\u00eb Kuran dhe tjetr\u00ebn n\u00eb Bibel, duke simbolizuar k\u00ebshtu unitetin komb\u00ebtar. Kjo \u00e7\u00ebshtje pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, me instalimin e diktatur\u00ebs komuniste n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn shqiptare, mbeti e margjinalizuar n\u00eb \u00e7do aspekt, sepse \u00e7\u00ebshtja e besimit trajtohej si e rrezikshme e madje edhe e denushme. Ishte koha kur qasja ideologjike e partis\u00eb shtet eliminonte \u00e7do\u00a0 trajtim tjet\u00ebr t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve shoq\u00ebrore, duke anashkaluar edhe p\u00ebrvoj\u00ebn pozitive\u00a0 nga e kaluara, nga \u00e7\u00ebshtja\u00a0 e besimit.Vet\u00ebm pas d\u00ebshtimit t\u00eb monizmit dhe miratimit t\u00eb pluralizmit ndryshuan rrethanat t\u00eb cilat jan\u00eb n\u00eb favor t\u00eb diversitetit t\u00eb besimit dhe vlerave morale t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Ndihma reciproke dhe bashk\u00ebpunimi i \u00a0pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb komuniteteve fetare t\u00eb popullit shqiptar edhe sot vazhdon n\u00eb forma t\u00eb ndryshme. Ne ket\u00eb aspekt kemi shembuj\u00a0 qe jan\u00eb p\u00ebr admirim dhe ne mburremi me to. Si e till\u00eb harmonia dhe bashk\u00ebjetesa\u00a0 fetare e shqiptar\u00ebve \u00ebsht\u00eb rast unik n\u00eb bot\u00eb dhe sh\u00ebmbull p\u00ebr popujt e tjer\u00eb. Nuk ka dilem\u00eb se ket\u00eb vler\u00eb duhet mbrojtur dhe avancuar, sepse \u00ebsht\u00eb vler\u00eb civilizuese.<\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt si nj\u00eb nder popujt m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb Evrop\u00ebs do t\u00eb vazhdojn\u00eb m\u00eb ket\u00eb filozofi t\u00eb veprimit, nd\u00ebrsa kontributin e tyre do ta japim te gjith\u00eb aty ku jetojm\u00eb e veprojm\u00eb, sepse \u00ebsht\u00eb obligim moral, profesional e komb\u00ebtar. Andaj duhet t\u00eb jemi t\u00eb kujdessh\u00ebm n\u00eb realizimin e aspiratave tona n\u00eb \u00a0shek.XXI i cili cil\u00ebsohet si shekulli i shqiptar\u00ebve, sepse shum\u00eb \u00e7ka varet nga ne se si do ti\u00a0 koordinojm\u00eb veprimet brenda vet\u00ebs dhe me aleat\u00ebt tan\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb qe t\u00eb realizojm\u00eb aspiratat tona komb\u00ebtare.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><em>(Mars 2018)<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 Autor t\u00eb huaj jan\u00eb fascinuar me realitetin shqiptar q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me diversitetin fetar si asnj\u00eb popull tjet\u00ebr n\u00eb Europ\u00eb.Ndon\u00ebse nj\u00eb konstatim i till\u00eb na b\u00ebn t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb duke shprehur n\u00eb praktik\u00eb toleranc\u00ebn fetare, nj\u00eb\u00a0 diversitet i till\u00eb \u00ebsht\u00eb i pakonceptuesh\u00ebm p\u00ebr popuj t\u00eb tjer\u00eb, sidomos t\u00eb fqinj\u00ebt tan\u00eb grek\u00eb dhe sllav\u00eb, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14017,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[384],"class_list":["post-18197","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-nail-draga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18197","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18197"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18197\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18198,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18197\/revisions\/18198"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}