{"id":16929,"date":"2017-12-13T23:16:14","date_gmt":"2017-12-13T22:16:14","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=16929"},"modified":"2017-12-13T23:17:22","modified_gmt":"2017-12-13T22:17:22","slug":"femra-ne-politike-jo-per-dekor-dhe-statistike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=16929","title":{"rendered":"Femra n\u00eb politik\u00eb,  jo p\u00ebr dekor dhe statistik\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/albina-osmani-markasheviq.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-11940 \" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/albina-osmani-markasheviq.jpg\" alt=\"\" width=\"604\" height=\"390\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/albina-osmani-markasheviq.jpg 400w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/albina-osmani-markasheviq-300x194.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Shkruan Albina Osmani Markasheviq<\/strong><\/p>\n<p>Barazia gjinore n\u00eb pjes\u00ebmarrjen politike \u00ebsht\u00eb aspekt fondamental i qeverisjes demokratike moderne. Sipas standardeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, meshkujt dhe femrat duhet t\u00eb ken\u00eb t\u00eb drejta dhe mund\u00ebsi t\u00eb barabarta p\u00ebr pjes\u00ebmarrje t\u00eb plot\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha aspektet dhe nivelet e proceseve politike. Megjithat\u00eb, n\u00eb praktik\u00ebn ton\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb sfiduese p\u00ebr femrat q\u00eb t\u2019i g\u00ebzojn\u00eb dhe t\u2019i ushtrojn\u00eb k\u00ebto t\u00eb drejta. Shkalla e pjes\u00ebmarrjes s\u00eb femrave n\u00eb politik\u00eb si dhe qasja e tyre n\u00eb vendimmarrje mund t\u00eb merren parasysh si treguesit kryesor\u00eb t\u00eb barazis\u00eb gjinore n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri. Pjes\u00ebmarrja aktive e femrave n\u00eb politik\u00eb \u00ebsht\u00eb sa nj\u00eb e drejt\u00eb aq edhe nj\u00eb domosdoshm\u00ebri p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb. Femrat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb potencial t\u00eb madh jo vet\u00ebm numerik por edhe profesional e intelektual.\u00a0 Barazia gjinore n\u00eb vendimmarrje duhet t\u00eb shikohet n\u00eb kontekstin se a jan\u00eb femrat n\u00eb gjendje q\u00eb t\u00eb marrin apo t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb vendimet publike nj\u00ebjt\u00eb sikurse meshkujt. Edhe pse femrat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb gjysm\u00ebn e popullat\u00ebs n\u00eb shoq\u00ebri, \u00ebsht\u00eb e paimagjinueshme pjesmarrja e tyre e ul\u00ebt n\u00eb politik dhe n\u00eb jet\u00ebn publike. Normalisht n\u00eb nj\u00eb vend ku gati 50% e popullsis\u00eb p\u00ebrb\u00ebhet nga gjinia fem\u00ebrore, pjes\u00ebmarrja n\u00eb pozicionet vendimmarr\u00ebse t\u00eb gjinive do t\u00eb duhej t\u00eb ishte n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat kuota.<\/p>\n<p>N\u00eb shtetin e Malit t\u00eb Zi jan\u00eb nxjerr\u00eb nj\u00eb varg ligjesh dhe politika t\u00eb cilat kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim arritjen e barazis\u00eb s\u00eb femrave dhe meshkujve n\u00eb shoq\u00ebri dhe menjanimin e pabarazis\u00eb gjinore ekzistuese n\u00eb nivele udh\u00ebheq\u00ebse dhe vendimmarrje. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim Ligji zgjedhor partit\u00eb politike i detyron q\u00eb 30% t\u00eb kandidat\u00ebve t\u00eb jen\u00eb t\u00eb gjinis\u00eb femrore n\u00eb listat e kandidat\u00ebve t\u00eb partive politike. Megjithat\u00eb me gjith\u00eb ekzistimin e baz\u00ebs ligjore, kuotave gjinore t\u00eb cilat garantojn\u00eb pjes\u00ebmarjen e femrave n\u00eb t\u00eb gjitha proceset vendimmar\u00ebse, ky\u00e7ja e tyre reale \u00ebsht\u00eb ende e kufizuar.<\/p>\n<p>Femrat jan\u00eb t\u00eb tejkaluara nga meshkujt thuajse n\u00eb t\u00eb gjitha fushat e jet\u00ebs shoq\u00ebrore dhe politike. Nj\u00eb nd\u00ebr arsyet kryesore kontribuese n\u00eb marigjinalizmin e femrave n\u00eb sken\u00ebn politike \u00ebsht\u00eb mungesa e vullnetit politik t\u00eb lidershipit partiak n\u00eb listat e tyre. Kuota e 30% n\u00eb vet\u00ebvete nuk \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb siguruar pjes\u00ebmarjen e barabart t\u00eb femrave. Partit\u00eb politike jan\u00eb duke p\u00ebrdorur m\u00ebnyr\u00ebn p\u00ebr t\u00eb anashkaluar k\u00ebt\u00eb detyrim n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb 30% e kandidat\u00ebve femra t\u2019i v\u00ebn\u00eb n\u00eb fund t\u00eb listave ose n\u00eb r\u00ebnditjet q\u00eb nuk kan\u00eb kalueshm\u00ebri, t\u00eb cilat n\u00eb p\u00ebrzgjedhjet p\u00ebrfundimtare t\u00eb mandateve t\u00eb fituara t\u00eb kandidat\u00ebve, redukton ndjesh\u00ebm numrin e deputet\u00ebve dhe k\u00ebshilltar\u00ebve.<\/p>\n<p>Partit\u00eb politike jan\u00eb \u00e7el\u00ebsi p\u00ebr avancimin e pjes\u00ebmarrjes s\u00eb plot\u00eb t\u00eb femrave n\u00eb procesin politik. Themelimi i forumeve t\u00eb grave brenda k\u00ebtyre partive ose r\u00ebnditja e tyre n\u00eb fund t\u00eb listave t\u00eb tyre partiake nuk mjafton. Partit\u00eb politike duhet t\u00eb zhvillojn\u00eb mund\u00ebsi reale q\u00eb femrat t\u00eb marrin role udh\u00ebheq\u00ebse dhe vendimmar\u00ebse. Praktika d\u00ebshmon se shpeshher\u00eb ndodh q\u00eb inkuadrimi i femrave n\u00eb partit\u00eb politike t\u00eb vendit t\u00eb b\u00ebhet vet\u00ebm p\u00ebr ngjyrim dhe dekor gjinor, dhe shum\u00eb rall\u00eb ndodh q\u00eb ato t\u00eb kandidojn\u00eb p\u00ebr poste t\u00eb larta. K\u00ebto dhe q\u00ebndrime t\u00eb ngjajshme jasht\u00ebzakonisht kontribojn\u00eb n\u00eb gjendjen aktuale ku femrat n\u00eb Mal t\u00eb Zi e p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shumic\u00ebn e popullat\u00ebs me 50,6% dhe me sukses t\u00eb kryerjeve t\u00eb fakulteteve 60,5% n\u00eb krahasim me meshkujt (39,5%).<\/p>\n<p>Kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr pozit\u00ebn e femr\u00ebs n\u00eb vendimmarje n\u00eb komun\u00ebn e Ulqinit shikuar historikisht kemi disa ndryshime pozitive. Dhe se k\u00ebto ndryshime kan\u00eb arritur fal\u00eb angazhimit t\u00eb palodhur t\u00eb vet femrave, por duhet pranuar se tek ne mungon gatishm\u00ebria e shoq\u00ebris\u00eb p\u00ebr ta emancipuar femr\u00ebn n\u00eb vendimmarje si n\u00eb pushtetin politik ashtu edhe n\u00eb pushtetin ekzekutiv. Pjes\u00ebmarja e femrave n\u00eb pushtetin lokal, n\u00eb pozitat vendimmar\u00ebse, n\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsin e partive politike n\u00eb p\u00ebrgjithsi e ve\u00e7mas shqiptare \u00ebsht\u00eb minimale. T\u00eb dh\u00ebnat dhe analizat tregojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb pozit\u00eb jo t\u00eb favorshme t\u00eb femr\u00ebs, femra n\u00eb komun\u00ebn ton\u00eb \u00ebsht\u00eb e margjinalizuar, dhe se shum\u00eb pak u ofrohen shanset p\u00ebr ekuilib\u00ebr gjinor, nd\u00ebrsa p\u00ebr barazi gjinore nuk b\u00ebhet fjal\u00eb. Fakti se listat e zgjedhjeve t\u00eb fundit kan\u00eb p\u00ebrmbajt\u00eb 30% femra k\u00ebto femra pas zgjedhjeve u zhduk\u00ebn nga skena politike?! Pra femrat p\u00ebrdoren si <strong><em>\u201cdekor\u201d <\/em><\/strong>n\u00eb listat zgjedhore nga ku merret nj\u00eb num\u00ebr i madh i votave. Brenda organeve t\u00eb Vet\u00ebqeverisjes lokale diskriminimi gjinor \u00ebsht\u00eb i t\u00ebr\u00ebsish\u00ebm. Numrat dhe faktet tregojn\u00eb se ky \u00ebsht\u00eb pushtet i plot\u00eb i meshkujve dhe k\u00ebtu p\u00ebr femr\u00ebn, aft\u00ebsit\u00eb dhe profesionalizmi saj nuk ka vend. \u00cbsht\u00eb m\u00eb se e qart\u00eb se meshkujt zgjedhin nj\u00ebri- tjetrin dhe se n\u00eb vet\u00ebqeverisjen lokale femrave u takon nj\u00eb p\u00ebrqindje edhe m\u00eb e ul\u00ebt se 15% ku nga 16 vendeve udh\u00ebheq\u00ebse vet\u00ebm 2 vende u takojn\u00eb femrave.<\/p>\n<p>Shteti i Malit t\u00eb Zi ka implementuar ligje, konventa t\u00eb ndryshme nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr avancimin e rolit t\u00eb femr\u00ebs si dhe ngritjen e p\u00ebrfaqsueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb femrave n\u00eb politik\u00eb. Mali i Zi ka nj\u00eb struktur\u00eb ligjore mjaft\u00eb t\u00eb avancuar p\u00ebr barazin\u00eb gjinore, duke u nisur nga Ligji p\u00ebr Barazi Gjinore, Ligji kund\u00ebr Diskriminimit si dhe Plani Komb\u00ebtar\u00eb i Veprimit p\u00ebr Barazi Gjinore si dokument m\u00eb i rand\u00ebsish\u00ebm n\u00eb ket\u00eb fush\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb miratuar 2014, ku si rregull i ri q\u00eb obligon partit politike p\u00ebrve\u00e7 30% t\u00eb kandidat\u00ebve, \u00e7do i kat\u00ebrti person, n\u00eb renditjen e list\u00ebs s\u00eb partis\u00eb, duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb person i gjinis\u00eb femrore. Megjithat\u00eb, ajo \u00e7ka shihet n\u00eb let\u00ebr, nuk \u00ebsht\u00eb gjithmon e nj\u00ebjt\u00eb n\u00eb praktik\u00eb. Me gjith\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr fuqizimin e femr\u00ebs n\u00eb vendimmarje, kjo ende mbetet nd\u00ebr sfidat kryesore me t\u00eb cilat ballafaqohet shoq\u00ebria n\u00eb Mal t\u00eb Zi. \u00a0Femrave n\u00eb sken\u00ebn politike ende nuk iu besohen poste t\u00eb larta udh\u00ebheq\u00ebse, dhe fajtor kryesor p\u00ebr k\u00ebt\u00eb jan\u00eb vet\u00eb partit\u00eb politike t\u00eb cilat t\u00eb shtyra nga stereotipet dhe mendimi regresiv se zgjedhjet fitohen bindsh\u00ebm vet\u00ebm nga meshkujt, i margjinalizojn\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e tyre t\u00eb partis\u00eb t\u00eb gjinis\u00eb femrore \u00a0duke i\u2019u zbehur mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb shtyr\u00eb procese t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebrpara dhe p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme.<\/p>\n<p>P\u00ebrfundimisht, jam m\u00eb se e sigurt\u00eb se femrat n\u00eb pushtet nuk mund ta krijojn\u00eb nj\u00eb situat\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb se sa q\u00eb kemi tani. Margaret Thatcher, ish kryeministre e Britanis\u00eb s\u00eb Madhe e p\u00ebrmbledh bukur k\u00ebt\u00eb argument duke shtuar se \u201c n\u00eb politik\u00eb, n\u00ebse k\u00ebrkoni fjal\u00eb pyetni meshkujt, n\u00ebse k\u00ebrkoni pun\u00eb, pyetni femrat\u201d. Populli \u00ebsht\u00eb lodhur me fjal\u00eb, k\u00ebrkon pun\u00eb dhe vepra konkrete!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 Shkruan Albina Osmani Markasheviq Barazia gjinore n\u00eb pjes\u00ebmarrjen politike \u00ebsht\u00eb aspekt fondamental i qeverisjes demokratike moderne. Sipas standardeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, meshkujt dhe femrat duhet t\u00eb ken\u00eb t\u00eb drejta dhe mund\u00ebsi t\u00eb barabarta p\u00ebr pjes\u00ebmarrje t\u00eb plot\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha aspektet dhe nivelet e proceseve politike. Megjithat\u00eb, n\u00eb praktik\u00ebn ton\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb sfiduese p\u00ebr femrat q\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11940,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[499,1504],"class_list":["post-16929","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-albina-osmani-markasheviq","tag-femra-ne-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16929"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16929\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16931,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16929\/revisions\/16931"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11940"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}