{"id":16216,"date":"2017-10-21T22:14:28","date_gmt":"2017-10-21T20:14:28","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=16216"},"modified":"2017-10-21T22:15:17","modified_gmt":"2017-10-21T20:15:17","slug":"partite-politike-dhe-fraksionet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=16216","title":{"rendered":"PARTIT\u00cb POLITIKE DHE FRAKSIONET"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-13730 size-full\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani.jpg\" alt=\"\" width=\"448\" height=\"441\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani.jpg 448w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani-300x295.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Shkruan Qani\u00a0 Osmani<\/strong><\/p>\n<p>Fraksionet jan\u00eb rezultat i veprimit praktik t\u00eb partive politike dhe pasoj\u00eb e interesave t\u00eb caktuara t\u00eb individ\u00ebve dhe grupacioneve q\u00eb formohen rreth tyre. Qysh n\u00eb fillim duhet t\u00eb p\u00ebrmendet se \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb me p\u00ebrpikshm\u00ebri t\u00eb zbulohen shkaqet, motivet dhe faktor\u00ebt q\u00eb ndikojn\u00eb q\u00eb t\u00eb vij\u00eb deri te paraqitja e fraksioneve brenda nj\u00eb partie politike. Shpeshher\u00eb bart\u00ebsit e tendencave frasioniste q\u00ebllimet e v\u00ebrteta (q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb edhe t\u00eb karakterit personal), i fshehin me mjeshtri nga shkaku se ashtu m\u00eb leht\u00eb mund t\u00eb gjejn\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb fuqishme nga bashk\u00ebmendimtar\u00ebt tjer\u00eb t\u00eb partis\u00eb.<\/p>\n<p>Termi <strong><em>\u201cfraksion\u201d<\/em><\/strong> e ka prejardhjen nga fjala latine <strong><em>\u201cfrangere\u201d<\/em><\/strong> q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb cop\u00ebtoj. N\u00eb kontekstin e partive politike duhet kuptuar<strong><em> \u201cgrup t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb ndonj\u00eb partie politike q\u00eb ndahet nga ajo (ose \u00ebsht\u00eb ndar\u00eb) p\u00ebr shkak t\u00eb dallimeve n\u00eb q\u00ebndrime, por t\u00eb mos ket\u00eb formuar parti t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb politike\u201d. <\/em><\/strong>Duke u bazuar n\u00eb p\u00ebrkufizimet e shum\u00eb socilog\u00ebve me termin fraksion n\u00ebnkuptojm\u00eb edhe<strong><em> \u201cgrupe t\u00eb strukturuara t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb partis\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt tentojn t\u00eb udh\u00ebheqin me partin\u00eb\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Nga vet\u00eb definimi i fraksioneve partiake mund t\u00eb n\u00ebnvizojm\u00eb se b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr grupe q\u00eb veprojn\u00eb brenda partive politike. Ata veprojn\u00eb si t\u00eb tilla me vet\u00ebdije. Thuajse nuk ekziston n\u00eb bot\u00eb parti politike, ku nuk veprojn\u00eb fraksionet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb hapur ose t\u00eb mbyllur, t\u00eb lejuar ose t\u00eb ndaluar, ose s\u00eb paku ku nuk v\u00ebrehen tendenca t\u00eb cilat \u00e7ojn\u00eb drejt fraksionizmit. Hulumtuesit e partive politike fraksionet i kan\u00eb em\u00ebruar me emra t\u00eb ndrysh\u00ebm, por \u00e7doher\u00eb b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb njejt\u00ebn dukuri. K\u00ebshtu autor\u00ebt italian flasin p\u00ebr rryma (correnti), ata gjerman p\u00ebr tendenca (Richtung ose Fligel), nd\u00ebrsa autor\u00ebt amerikan p\u00ebr fraksione (fractions).<\/p>\n<p>Fraksioni si dukuri e vet\u00eb ekzistimit ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me tendencat e grupeve q\u00eb t\u00eb marrin pozit\u00eb udh\u00ebheq\u00ebse n\u00eb parti dhe n\u00eb qoft\u00eb se kjo nuk \u00ebsht\u00eb e mundshme, at\u00ebher\u00eb s\u00eb paku t\u00eb krijojn\u00eb pozicione q\u00eb t\u00eb ken\u00eb ndikim n\u00eb udh\u00ebheqjen me partin\u00eb. Fraksionet dhe lufta politike midis tyre her\u00eb ka form\u00eb t\u00eb hapur e her\u00eb t\u00eb fshehur, her\u00eb ka intezitet m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt e her\u00eb m\u00eb t\u00eb shprehur, por n\u00eb raste t\u00eb caktuara ajo e arrin kulmin e acarueshm\u00ebris\u00eb q\u00eb zakonisht rezulton me formimin e partis\u00eb s\u00eb re nga ana e grupit i cili supozon se \u00ebsht\u00eb mjaft\u00eb i fuqish\u00ebm. Nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb progresive ose reaksionare var\u00ebsisht nga kushtet dhe rrethanat konkrete. Por edhe nga q\u00ebllimet e fundit t\u00eb grupit q\u00eb formon parti t\u00eb re.<\/p>\n<p>Partit\u00eb politike nuk kan\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb ose identik ndaj ekzistimit dhe veprimit t\u00eb fraksioneve partiake. Q\u00ebndrimet e tyre mund t\u00eb ndahen n\u00eb tre grupe. N\u00eb grupin e par\u00eb b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb ato parti politike q\u00eb kan\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb skajsh\u00ebm negativ dhe me \u00e7do kusht\u00eb tentojn\u00eb q\u00eb t\u00eb pamund\u00ebsojn\u00eb ndarjet e brendshme. N\u00eb grupin e dyt\u00eb b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb partit\u00eb politike q\u00eb nuk e shohin me sy t\u00eb mir\u00eb organizimin e grupeve brenda partive, megjithat\u00eb, p\u00ebrs\u00ebri lejojn\u00eb dhe tolerojn\u00eb nj\u00ebfar\u00eb lloj ndarjeje partiake. Dhe n\u00eb grupin e tret\u00eb b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb ato parti politike q\u00eb e lejojn\u00eb dhe e p\u00ebrkrahin ose stimulojn\u00eb ekzistimin dhe veprimin e fraksioneve.<\/p>\n<p>N\u00eb paraqitjen, mobilizimin dhe aktivizimin e fraksioneve partiake n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb stimuluese ndikojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb faktor\u00eb dhe rrethana. Vlen\u00eb t\u00eb ve\u00e7ohen krizat q\u00eb i p\u00ebrjeton partia n\u00eb kushte kur ajo nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u2019i respektoj\u00eb premtimet dhe platform\u00ebn politike, edhe pse ajo participon n\u00eb qeveri opo n\u00eb pushtet vendor, kur idet\u00eb partiake gjenden n\u00eb kriz\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb mosmarrjes s\u00eb besimit nga zgjedh\u00ebsit ose mosvler\u00ebsimeve t\u00eb drejta p\u00ebr pjes\u00ebmarrje ose mospjes\u00ebmarje n\u00eb qeveri apo pushtet vendor.<\/p>\n<p>Rrethan\u00eb tjet\u00ebr stimuluese q\u00eb t\u00eb formohen fraksione partiake jan\u00eb edhe <strong><em>\u201czgjedhjet brendapartiake\u201d, <\/em><\/strong>prej organeve m\u00eb t\u00eb ulta deri te ato qendrore dhe zgjedhjet elektorale, qofshin vendore ose t\u00eb p\u00ebrgjithshme, sidomos gjat\u00eb periudh\u00ebs kur b\u00ebhet evidentimi dhe propozimi i kandidat\u00ebve t\u00eb mundsh\u00ebm p\u00ebr funksione t\u00eb ndryshme me \u00e7\u2019rast g\u00ebrshetohen dhe bien ndesh interesa t\u00eb ndryshme individuale dhe grupore.<\/p>\n<p>Lufta nd\u00ebrmjet fraksioneve t\u00eb po t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs parti n\u00eb raste t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr partit\u00eb politike \u00ebsht\u00eb m\u00eb e rrezikshme se lufta nd\u00ebrmjet vet\u00eb partive politike, nga shkaku se kulmimi i kund\u00ebrth\u00ebnjeve frasioniste, ashtu si\u00e7 u theksua edhe m\u00eb par\u00eb, \u00e7on drejt\u00eb dob\u00ebsimit, p\u00ebr\u00e7arjeve dhe n\u00eb raste, ekstreme shkat\u00ebrrimin e partis\u00eb politike. Se \u00e7far\u00eb p\u00ebrmasash mund t\u00eb marrin tendencat dhe ambiciet frasioniste, shum\u00eb\u00e7ka ofron p\u00ebrvoja e disa partive politike n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>Kur jan\u00eb n\u00eb pyetje <strong><em>\u201cpartit\u00eb politike shqiptare\u201d<\/em><\/strong> n\u00eb Mal t\u00eb Zi, duhet t\u00eb kemi parasysh dy momente. Si moment i par\u00eb, n\u00eb dokumentet dhe aktet partiake nuk \u00ebsht\u00eb i lejuar formimi dhe veprimi i fraksioneve, dhe si moment dyt\u00eb, s\u00eb paku aq sa kemi pasur mind\u00ebsi t\u00eb futemi n\u00eb intim\u00ebn e tyre, nuk mund t\u00eb b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr fraksione n\u00eb kuptimin e plot\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs, por vet\u00ebm p\u00ebr tentativa fraksioniste, ase p\u00ebr fraksione n\u00eb form\u00ebn e tyre embrionale, dometh\u00ebn\u00eb fraksione t\u00eb parrumbullakuara.<\/p>\n<p>Em\u00ebrues i p\u00ebrbashk\u00ebt i t\u00eb gjitha tentativave fraksioniste brenda partive politike shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi \u00ebsht\u00eb ai se fraksionet nuk e arrijn\u00eb pjekurin\u00eb e tyre. Ato n\u00eb pamund\u00ebsi q\u00eb ta krijojn\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e duh\u00ebr manovruese brenda partis\u00eb q\u00eb i takojn\u00eb, s\u00eb paku deri tash e kan\u00eb zgjedhur rrug\u00ebn e rezistenc\u00ebs m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl, q\u00eb n\u00ebnkupton formimin e grupeve t\u00eb pak\u00ebnaqura me politik\u00ebn e partis\u00eb t\u00eb cilat rrug\u00ebdaljen e vetme e shohin n\u00eb diferencimin nga partit\u00eb ekzistuese dhe formimin e partive t\u00eb reja si subjekte t\u00eb m\u00ebvet\u00ebsishme. \u00cbsht\u00eb interesante se ato si subjekte n\u00eb vete edhe pse deklarativisht shprehin nj\u00eb armiq\u00ebsi t\u00eb skajshme, p\u00ebrs\u00ebri l\u00ebn\u00eb shtigje p\u00ebr bashk\u00ebpunim dhe bashk\u00ebveprim n\u00eb raste t\u00eb <strong><em>\u201cjasht\u00ebzakonshme\u201d <\/em><\/strong>me partit\u00eb nga t\u00eb cilat jan\u00eb vet\u00ebdistancuar.<\/p>\n<p>L\u00ebvizje fraksioniste mjaft t\u00eb fuqishme q\u00eb kulmuan me ndarje dhe p\u00ebr\u00e7arje n\u00eb k\u00ebto nj\u00ebzeteshtat\u00eb vjet t\u00eb pluralizmit partiak p\u00ebrjetoi Lidhja Demokratike n\u00eb Mal t\u00eb Zi e cila n\u00eb fillim i kishte t\u00eb gjitha karakteristikat e nj\u00eb l\u00ebvizjeje komb\u00ebtare dhe n\u00eb vitet e para t\u00eb veprimit politik e tronditi opinionin e brendsh\u00ebm por edhe m\u00eb gj\u00ebr\u00eb. LD n\u00eb MZ-i n\u00eb momentet m\u00eb kritike t\u00eb veprimit t\u00eb saj politik, kur ende nuk ishin t\u00eb profiluara qart\u00eb kahet e angazhimit politik t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb organizuara brenda k\u00ebsaj partie, kur ishte n\u00eb mod\u00eb ndarja n\u00eb <strong><em>\u201ckomb\u00ebtar\u00eb\u201d<\/em><\/strong> dhe <strong><em>\u201ctrathtar\u00eb\u201d,<\/em><\/strong> nuk pati fuqi mobilizuese, e aq m\u00eb pak sens politik t\u00eb krijoj\u00eb kushte p\u00ebr krijimin dhe funsionimin legal t\u00eb fraksioneve brenda k\u00ebsaj partie, q\u00eb me siguri p\u00ebr momentin e dh\u00ebn\u00eb do t\u00eb kishte qen\u00eb shum\u00eb e dobishme sesa ndarja q\u00eb ndodhi kur rryma e fort\u00eb pas shum akuzave dhe peripetive e formoi partin\u00eb me emrin Unioni Demokratik Shqiptar n\u00eb Mal t\u00eb Zi. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst duhet th\u00ebn\u00eb se f\u00ebrkime t\u00eb ashpra q\u00eb rezultuan me p\u00ebr\u00e7arje me pasoja shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr t\u00eb gjitha grupacionet ndodhen m\u00eb von\u00eb edhe brenda UDSH-s\u00eb q\u00eb m\u00eb von\u00eb rrezultuan me formimin e partis\u00eb t\u00eb em\u00ebruar si Forca e Re Demokratike dhe s\u00eb fundi formimi i partis\u00eb m\u00eb t\u00eb re Partis\u00eb Demokratike n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>N\u00eb fund vlen edhe nj\u00eb her\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb taksative t\u00eb theksohet fakti se deri te krijimi i fraksioneve partiake zakonisht vjen at\u00ebher\u00eb kur partia politike nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje ose nuk ka gatishm\u00ebri t\u00eb b\u00ebj\u00eb balancimin e mendimeve, q\u00ebndrimeve dhe interesave t\u00eb kund\u00ebrta dhe orientimin e atyre drejt q\u00ebllimeve m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb arsyeshme dhe t\u00eb kapshme p\u00ebr pjes\u00ebn d\u00ebrmuese t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsis\u00eb. N\u00eb raste t\u00eb tilla duhet t\u00eb vijn\u00eb n\u00eb shprehje standardet demokratike brenda partis\u00eb, t\u00eb vihen n\u00eb l\u00ebvizje mekanizmat partiak\u00eb, t\u00eb respektohen procedurat dhe t\u00eb ngrihet niveli i mir\u00ebkuptimit dhe toleranc\u00ebs. N\u00eb rrethana t\u00eb tilla, rol mjaft t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm mund t\u00eb luaj\u00eb lideri i partis\u00eb me autoritetin dhe kompetencat statutare q\u00eb i ka n\u00eb disponim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan Qani\u00a0 Osmani Fraksionet jan\u00eb rezultat i veprimit praktik t\u00eb partive politike dhe pasoj\u00eb e interesave t\u00eb caktuara t\u00eb individ\u00ebve dhe grupacioneve q\u00eb formohen rreth tyre. Qysh n\u00eb fillim duhet t\u00eb p\u00ebrmendet se \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb me p\u00ebrpikshm\u00ebri t\u00eb zbulohen shkaqet, motivet dhe faktor\u00ebt q\u00eb ndikojn\u00eb q\u00eb t\u00eb vij\u00eb deri te paraqitja e fraksioneve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13730,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[492],"class_list":["post-16216","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-qani-ormani"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16216"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16216\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16218,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16216\/revisions\/16218"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13730"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}