{"id":16115,"date":"2017-10-11T22:27:51","date_gmt":"2017-10-11T20:27:51","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=16115"},"modified":"2017-10-11T22:45:03","modified_gmt":"2017-10-11T20:45:03","slug":"ulqini-arkeologjik-kujtesa-e-shekujve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=16115","title":{"rendered":"Ulqini arkeologjik, kujtesa e shekujve"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Moikom-Zqeo-TEUTA-2017.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-14728 \" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Moikom-Zqeo-TEUTA-2017.jpg\" alt=\"\" width=\"396\" height=\"425\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Moikom-Zqeo-TEUTA-2017.jpg 350w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Moikom-Zqeo-TEUTA-2017-279x300.jpg 279w\" sizes=\"auto, (max-width: 396px) 100vw, 396px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Nga Moikom Zeqo<\/strong><\/p>\n<p>Ulqini meriton nj\u00eb sag\u00eb dashurie t\u00eb p\u00ebrhershme, t\u00eb pafundme.<\/p>\n<p>Por p\u00ebr shqiptar\u00ebt e Ulqinit ende arkeologjia nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7el\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb hapur portat e mbyllura t\u00eb kujtes\u00ebs. Shqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb vonuar, por kjo nuk \u00ebsht\u00eb fatale.<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb lidhjes time shum\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb me Ulqinin kam par\u00eb me syrin e arkeologut monumentet e tij.<\/p>\n<p>Ulqini \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qytet arkeologjik i klasit t\u00eb par\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb struktur\u00eb urbane iliro \u2013 shqiptare buz\u00eb Adriatikut, me nj\u00eb histori sinkretike qytet\u00ebrimesh t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p>K\u00ebtu jan\u00eb g\u00ebrshetuar qytet\u00ebrimet l\u00ebviz\u00ebse t\u00eb grek\u00ebrve t\u00eb vjet\u00ebr, romak\u00ebve, bizantin\u00ebve, venedikasve, osman\u00ebve, sllav\u00ebve, duke mbijetuar Ulqini shqiptar sot dhe n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n<p>K\u00ebtu kulturat shpirt\u00ebzuese t\u00eb mitologjive jan\u00eb p\u00ebrzjer\u00eb dhe nd\u00ebrthurur gati n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb surreale.<\/p>\n<p>Mitet homerike t\u00eb argonaut\u00ebve, t\u00eb kolkid\u00ebve dhe Medeas, t\u00eb Artemisit dhe t\u00eb Bindit, mitet e krisht\u00ebrimit t\u00eb hersh\u00ebm, t\u00eb katolicizmit europer\u00ebndimor italik, dalmatin, t\u00eb ortodoksizmit bizantin dhe sllav, islamizmi kuranik, sektet mistike t\u00eb dervish\u00ebve etj.<\/p>\n<p>M\u00eb posht\u00eb po flas p\u00ebr disa hulumtime t\u00eb mia p\u00ebr monumentet arkeologjike t\u00eb panjohura t\u00eb Ulqinit.<\/p>\n<p>N\u00eb akropolin e k\u00ebshtjell\u00ebs pran\u00eb stern\u00ebs monumentale bizantine gjeta p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nj\u00eb kapitel t\u00eb stilit jonik t\u00eb shekullit IV p.e.s., q\u00eb d\u00ebshmon p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e dikurshme t\u00eb nj\u00eb tempulli pagan jonik, ndoshta kushtuar kultit t\u00eb Artemisit, kult shum\u00eb i fuqish\u00ebm n\u00eb Durr\u00ebs, Apoloni gjat\u00eb shekujve VI-III p.e.s.<\/p>\n<p>Ky kapitel me mermer t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb importuar, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb p\u00ebrmasave dhe t\u00eb modulit p\u00ebrcakton qart\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e kolon\u00ebs mbi t\u00eb cil\u00ebn ka qen\u00eb dhe rikonstruktimin hipotetik t\u00eb monumentit.<\/p>\n<p>Duke e par\u00eb me v\u00ebmendje profesionale altarin e Artemisit, t\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb (koinonit) t\u00eb gurgdhend\u00ebsve t\u00eb Ulqinit, vura re se n\u00eb pjes\u00ebn e sip\u00ebrme \u00ebsht\u00eb sakt\u00ebsisht nj\u00eb vrim\u00eb me kllap\u00eb plumbi, q\u00eb tregon se mbi t\u00eb ka qen\u00eb vendosur dikur statuja e Artemisit Elafovoles, kult ky i \u00e7uditsh\u00ebm, sepse e paraqet k\u00ebt\u00eb hyjnesh\u00eb me brir\u00eb dreri (nj\u00eb rifigurim i nj\u00ebjt\u00eb i hyjnesh\u00ebs s\u00eb k\u00ebtij kulti \u00ebsht\u00eb zbuluar n\u00eb Apoloni).<\/p>\n<p>N\u00eb materialet arkeologjike t\u00eb ekspozuara n\u00eb Kala, ku jan\u00eb v\u00ebn\u00eb edhe objektet e kultur\u00ebs s\u00eb hershme arb\u00ebrore t\u00eb Shasit, \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb fragment p\u00eblhure m\u00ebndafshi me motive floreale, nj\u00eb tekstil bizantin, d\u00ebshmi unike deri m\u00eb sot e nxjerr\u00eb nga varret arb\u00ebrore t\u00eb Shasit. \u00cbsht\u00eb zbulim sensacional.<\/p>\n<p>Plastika paleokristiane e shekujve V \u2013 VI brenda territorit t\u00eb k\u00ebshtjell\u00ebs, ende e pastudiuar dhe e pabotuar, flet p\u00ebr kultur\u00eb nd\u00ebrtimore dhe artistike t\u00eb krisht\u00ebrimit vendas t\u00eb nivelit shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb, ku koncepti bizantin \u00ebsht\u00eb i stilit dalmatik t\u00eb lidhur q\u00eb heret me elemente t\u00eb krisht\u00ebrimit per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Relievet skulpturore t\u00eb shekujve XII \u2013 XIV, po t\u00eb monumenteve t\u00eb kultit t\u00eb krishter\u00eb t\u00eb stilit pre-romanik, romanik, t\u00eb gotikut t\u00eb hersh\u00ebm si dhe t\u00eb rilindjes dalmatinase flasin p\u00ebr nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb dyt\u00eb, vijuese, q\u00eb lart\u00ebsohet n\u00eb kultur\u00ebn mesjetare shqiptare n\u00eb sintoni e simbioz\u00eb me kultur\u00ebn venedikase.<\/p>\n<p>Ulqini si qytet \u2013 k\u00ebshtjell\u00eb shqiptaro \u2013 venedikase \u00ebsht\u00eb kapitull kryesor me nivel shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb mesjet\u00ebs dhe rilindjes dalmatine.<\/p>\n<p>Qeramika majolike e pikturuar bizantine dhe venedikase me figura zoomorfe dhe antropomorfe n\u00eb Ulqin p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb koleksion t\u00eb pasur (shekujt XII \u2013 XV) e denj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb album cil\u00ebsor t\u00eb historis\u00eb s\u00eb artit miniaturist dhe utilitar t\u00eb p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb s\u00eb jet\u00ebs njer\u00ebzore.<\/p>\n<p>Mbishkrimi n\u00eb latinisht n\u00eb nj\u00eb monument t\u00eb cop\u00ebtuar n\u00eb kat\u00ebr fragmente murosur n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb gati 3 metra majtas n\u00eb struktur\u00ebn pas Port\u00ebs veriore t\u00eb K\u00ebshtjell\u00ebs t\u00eb personazhit historikt Delfino \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dokument epigrafik i pabotuar dhe i pap\u00ebrkthyer n\u00eb shqip.<\/p>\n<p>N\u00eb hamamin e Ulqinit, nj\u00eb monument me atraktivitet t\u00eb madh turistik, ka gjurm\u00eb t\u00eb nj\u00eb terme m\u00eb t\u00eb hershme.<\/p>\n<p>N\u00eb murin e xhamis\u00eb pran\u00eb jan\u00eb dy monumente: nj\u00eb mbishkrim n\u00eb italishten venedikase dhe nj\u00eb friz me mermer kristalik t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb Parosit ku \u00ebsht\u00eb skalitur nj\u00eb rozet\u00eb me cil\u00ebsi artistike, q\u00eb i takon periudh\u00ebs helenistike (shek. III p.e.s.).<\/p>\n<p>Kroi i Gjeranave. Struktura nd\u00ebrtimore i takon nj\u00eb nd\u00ebrtimi monumental t\u00eb shekullit XV.<\/p>\n<p>Aty \u00ebsht\u00eb nj\u00eb stem\u00eb heraldike q\u00eb ka t\u00eb skalitur nj\u00eb skud, ku \u00ebsht\u00eb figura e qenit molos ose epiroto \u2013 ilir, simbol i besnik\u00ebris\u00eb dhe q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo stem\u00eb heraldike i ka takuar nj\u00eb familjeje patricore t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb Ulqin, vendase.<\/p>\n<p>Kjo stem\u00eb duhet mbrojtur, p\u00ebr t\u00eb mos u vjedhur dhe shkat\u00ebrruar, duhet vendosur domosdoshm\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb mjedis t\u00eb mbyllur muzeor, kurse nj\u00eb kopje e stem\u00ebs origjinale mund t\u00eb vendoset te platforma e kroit.<\/p>\n<p>Mbas platform\u00ebs vura re tunelin e gdhendur n\u00eb shk\u00ebmb, nj\u00eb nd\u00ebrtim inxhinierik hidrik i shk\u00eblqyer.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00ebr\u00ebsi kjo fontan\u00eb me stem\u00eb \u00ebsht\u00eb monument urban q\u00eb parakupton nj\u00eb shesh dhe nj\u00eb rrug\u00eb p\u00ebrpara vetes.<\/p>\n<p>Nj\u00eb g\u00ebrmim arkeologjik pa dyshim i zbulon k\u00ebto elemente nd\u00ebrtimore t\u00eb lidhur me fontan\u00ebn.<\/p>\n<p>M\u00eb 7 shtator 2010 s\u00eb bashku me Ismet Kallab\u00ebn, Gazmend Kova\u00e7in dhe Anton Lulgjurajn e vum\u00eb n\u00eb jet\u00eb nj\u00eb ide t\u00eb vjet\u00ebr, p\u00ebr t\u00eb zbuluar enigm\u00ebn e relievit mbi murin ballor t\u00eb k\u00ebshtjell\u00ebs pran\u00eb molit.<\/p>\n<p>Relievi n\u00eb gur t\u00eb verdh\u00eb shtufor, i vendosur n\u00eb lart\u00ebsi af\u00ebr 12 metra nga niveli i bregut, ka nj\u00eb figur\u00eb t\u00eb gdhendur t\u00eb paidentifikuar deri m\u00eb sot.<\/p>\n<p>P\u00ebr \u00e7udi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb reliev jan\u00eb botuar shkrime duke supozuar se relievi \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i vjet\u00ebr dhe p\u00ebrfaq\u00ebson figur\u00ebn e hyut ilir t\u00eb uj\u00ebrave, Bindit etj.<\/p>\n<p>Me ndihm\u00ebn e nj\u00eb shkalle zjarrfik\u00ebsish u ngjita dhe e pash\u00eb shum\u00eb af\u00ebr relievin.<\/p>\n<p>Pash\u00eb qart\u00eb figur\u00ebn e shqiponj\u00ebs me krah\u00ebt e hapura, me kok\u00ebn dhe sqepin djathtas.<\/p>\n<p>Figura e shqiponj\u00ebs \u00ebsht\u00eb d\u00ebmtuar nga erozioni.<\/p>\n<p>P\u00ebr mua qe e qart\u00eb m\u00eb n\u00eb fund se shqiponja e relievit \u00ebsht\u00eb sipas standardit ikonografik t\u00eb simbolit heraldik t\u00eb Bizantit, t\u00eb epok\u00ebs s\u00eb Justinianit t\u00eb Madh (shek. VI).<\/p>\n<p>Simboli perandorak i shqiponj\u00ebs s\u00eb Bizantit n\u00eb form\u00ebn e tij m\u00eb t\u00eb hershme me nj\u00eb kok\u00eb me sqepin djathtas, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zbulim dhe sqarim p\u00ebrfundimtar i enigm\u00ebs s\u00eb relievit kaq shum\u00eb t\u00eb diskutuar.<\/p>\n<p>I fal\u00ebnderoj miqt\u00eb e mi, ulqinak\u00eb, q\u00eb s\u00eb bashku e b\u00ebm\u00eb \u201cekspedit\u00ebn\u201d e vog\u00ebl t\u00eb verifikimit okular, in situ t\u00eb figur\u00ebs heraldike.<\/p>\n<p>Kjo shqiponj\u00eb n\u00eb gur ka qen\u00eb pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e nj\u00eb monumenti brenda Kalas\u00eb, \u00ebsht\u00eb rip\u00ebrdorur m\u00eb von\u00eb gjat\u00eb rind\u00ebrtimit dhe restaurimit t\u00eb k\u00ebshtjell\u00ebs venedikase t\u00eb Ulqinit n\u00eb shekullin XV.<\/p>\n<p>V\u00ebzhgimet e mia t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme jan\u00eb subjekte shkencore q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb thellim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Po e p\u00ebrfundoj k\u00ebt\u00eb shkrim duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje se duhet pasur kujdes n\u00eb rrafshin arkeologjik.<\/p>\n<p>Muri mesjetar, n\u00eb hyrje t\u00eb molit, pjes\u00eb fortifikimi duhet shpallur monument kulture n\u00ebn mbrojtjen e shtetit, g\u00ebrmimi i dherave duke b\u00ebr\u00eb t\u00eb dalin themelet e k\u00ebshtjell\u00ebs duke krijuar rrezik t\u00eb madh, duhet t\u00eb jet\u00eb shqet\u00ebsim shkencor dhe i pushtetit komunal, kurse, n\u00eb fund mendoj se \u00ebsht\u00eb kriminale q\u00eb nuk i \u00ebsht\u00eb kushtuar kujdes shpell\u00ebs n\u00ebn shk\u00ebmbin e k\u00ebshtjell\u00ebs, sepse shpella \u00ebsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb mjedis q\u00eb grish turizmin kulturor n\u00eb qytetin e Ulqinit. \/gazetadita\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Nga Moikom Zeqo Ulqini meriton nj\u00eb sag\u00eb dashurie t\u00eb p\u00ebrhershme, t\u00eb pafundme. Por p\u00ebr shqiptar\u00ebt e Ulqinit ende arkeologjia nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7el\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb hapur portat e mbyllura t\u00eb kujtes\u00ebs. Shqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb vonuar, por kjo nuk \u00ebsht\u00eb fatale. P\u00ebr shkak t\u00eb lidhjes time shum\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb me Ulqinin kam par\u00eb me syrin e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14728,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,18],"tags":[838,1286],"class_list":["post-16115","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-histori","tag-moikom-zeqo","tag-ulqini-arkeologjik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16115"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16115\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16117,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16115\/revisions\/16117"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16115"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}