{"id":16001,"date":"2017-10-03T15:54:56","date_gmt":"2017-10-03T13:54:56","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=16001"},"modified":"2017-10-03T15:56:02","modified_gmt":"2017-10-03T13:56:02","slug":"lufta-per-tivarin-sipas-s-gopceviqit-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=16001","title":{"rendered":"LUFTA P\u00cbR TIVARIN SIPAS S.GOP\u00c7EVIQIT (I)"},"content":{"rendered":"<figure id=\"attachment_16002\" aria-describedby=\"caption-attachment-16002\" style=\"width: 348px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/spiridon-gopceviq.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-16002\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/spiridon-gopceviq.jpg\" alt=\"\" width=\"348\" height=\"418\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-16002\" class=\"wp-caption-text\">Spiridon Gop\u00e7eviqi (1855-1937)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Shkruan Dr. Nail\u00a0 Draga*<\/strong><\/p>\n<p><strong>Hyrje<\/strong><\/p>\n<p><em>N\u00eb lidhje mbi ngjarjet e zhvilluara n\u00eb periudh\u00ebn kohore t\u00eb Kriz\u00ebs Lindore(1875\/78) deri me tash jan\u00eb publikuar studime t\u00eb\u00a0 ndryshme nga autor vendas dhe t\u00eb huaj. \u00cbsht\u00eb e njohur se n\u00eb saj\u00eb t\u00eb kontekstit gjeopolitik t\u00eb koh\u00ebs Principata e Malit t\u00eb Zi par\u00ebsore kishte projektin e pavar\u00ebsis\u00eb se vendit nga Perandoria Osmane,\u00a0 por nj\u00ebherit edhe t\u00eb zgjerimit territorial, me synim daljen n\u00eb det, ku aspiratat pushtuese\u00a0 ishin edhe ndaj viseve shqiptare n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb Vilajetit t\u00eb Shkodr\u00ebs. <\/em><\/p>\n<p><em>N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt Tivari dhe rrethina e tij paraqet ekzemplar t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr hulumtim dhe analiza ushtarake e gjeopolitike p\u00ebr koh\u00ebn. Duke qen\u00eb qyteti m\u00eb per\u00ebndimor i Vilajetit ai ishte arena e nj\u00eb lufte t\u00eb p\u00ebrgjakshme, duke u b\u00ebr\u00eb simbol i vandalizmit dhe shkat\u00ebrrimit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm gjat\u00eb dy muajve t\u00eb bombardimit\u00a0 si asnj\u00eb qytet tjet\u00ebr deri n\u00eb at\u00eb koh\u00eb.<\/em><\/p>\n<p><em>Pas zhvillimit t\u00eb operacioneve ushtarake dhe pushtimit t\u00eb disa territoreve n\u00eb lidhje me perfitimet dhe me zgjerimin territorial t\u00eb Malit t\u00eb Zi me mbeshtetje kryesisht nga Rusia u diskutu edhe\u00a0 n\u00eb Konferenc\u00ebn e Sh\u00ebn Stefanit(3 mars 1878) dhe n\u00eb Kongresin e Berlinit(13 qershor 1878). Ishin pik\u00ebrisht vendimet e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha t\u00eb cil\u00ebt vendosen sipas interesave t\u00eb tyre gjeopolitike duke legjitimuar\u00a0 fillimin e\u00a0 dekompozimit t\u00eb Perandoris\u00eb Osmane n\u00eb Ballkan n\u00eb aspektin territorial,\u00a0 duke anashkaluar parimin etnik n\u00eb territoret p\u00ebrkat\u00ebse, ku shqiptar\u00ebt e p\u00ebsuan m\u00eb s\u00eb shumti.<\/em><\/p>\n<p><em>Deri m\u00eb tash ngjarjet p\u00ebr Tivarin p\u00ebr\u00a0 vit\u00ebt 1877\/78 jan\u00eb\u00a0 trajtuar nga autor t\u00eb ndrysh\u00ebm\u00a0 duke ofruar t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb cilat mund t\u00eb trajtohen n\u00eb \u00a0shum\u00eb aspekte var\u00ebsisht nga qasja e tyre profesionale. Por n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb tem\u00eb ekziston nj\u00eb autor i cili pothuaj ka mbetur i panjohur p\u00ebr opinion e gjer\u00eb, dhe si i till\u00eb\u00a0 nuk citohet fare nga studiues t\u00eb ndrysh\u00ebm, sidomos t\u00eb ata sllav, q\u00eb \u00ebsht\u00eb rast p\u00ebr hulumtim, duke marr\u00eb parasysh se libri i tij mund t\u00eb konsiderohet si baz\u00eb p\u00ebr trajtimin e k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtje ne k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb kohore. <\/em><\/p>\n<p><em>Fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr autorin\u00a0 Spiridon Gop\u00e7eviq (<\/em>1855-1937)<em> i cili k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje e ka trajtuar me shum\u00eb kompetenc\u00eb n\u00eb librin <strong>Crnogorski turski rat 1876-1878<\/strong>,botuar n\u00eb Beograd t\u00eb\u00a0 p\u00ebrkthyer n\u00eb gjuh\u00ebn serbe n\u00eb vitin 1963 nga sht\u00ebpia botuese Vojno dello. Libri ofron t\u00eb dh\u00ebna me interes nga vet fakti se autori ka qen\u00eb d\u00ebshmitar okular i ngjarjeve, q\u00eb \u00ebsht\u00eb rast i rrall\u00eb p\u00ebr koh\u00ebn duke ofruar t\u00eb dh\u00ebna autentike, n\u00eb aspektin ushtarak por edhe ate gjeopolitik n\u00eb k\u00ebt\u00eb regjion. Qasja e tij p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ngjarje historike mbetet burim\u00a0 kryesor p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata t\u00eb cil\u00ebt d\u00ebshirojn\u00eb ta trajtojn\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje pa subjektiviz\u00ebm e improvizime, por n\u00eb realittein e rrethanave t\u00eb koh\u00ebs. <\/em><\/p>\n<p>_________________<\/p>\n<p><em>*Qendra Kulturore-Ulqin<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Kush \u00ebsht\u00eb Spiridon Gop\u00e7eviqi<\/em><\/strong> \u00ad?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ka\u00a0 lindur ne Trieste ne vitin 1855 nga familja me origjin\u00eb nga Boka e Kotorit. Familja e tij \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me tregti. N\u00eb\u00a0 vendlindje ka kryer shkoll\u00ebn fillore nd\u00ebrsa t\u00eb mesmen dhe fakultetin n\u00eb Vien.\u00a0 N\u00eb Vien ka studiuar shkencat historike, gjeografike, ushtarake dhe t\u00eb detaris\u00eb. Po ashtu \u00ebsht\u00eb marr\u00eb edhe me studime filologjike. Ai ishte poliglot ku\u00a0 sipas\u00a0 disa t\u00eb dh\u00ebnave ka ditur ti flas\u00eb dhe ti shkraj 13 gjuh\u00eb! Pas vdekj\u00ebs s\u00eb t\u00eb em\u00ebs ka nd\u00ebrprer\u00eb shkollimin dhe ka filluar karier\u00ebn si gazetar, duke raportuar vendet ku luftohej.<\/p>\n<p>N\u00eb vitet 70- ta t\u00eb shek.XIX ka qendruar n\u00eb Mal t\u00eb Zi, dhe ka punuar planin e par\u00eb urbanistik t\u00eb Cetin\u00ebs. Ka qen\u00eb vullnetar n\u00eb kryengritj\u00ebn e Bosne-Hercegovin\u00ebs(1875) dhe n\u00eb luft\u00ebn malezezo-turke(1876). Raportet nga lufta i ka publikuar n\u00eb gjuh\u00ebn gjermane n\u00eb pjes\u00ebn e ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr Malin e Zi.Nga nj\u00eb pun\u00eb e till\u00eb disavje\u00e7are boton librin <em>Lufta e Malit t\u00eb Zi kund\u00ebr Port\u00ebs 1876-1878(Wien 1879)<\/em>.\u00a0 Po ashtu gjat\u00eb vitit 1878 ka botuar edhe broshur\u00ebn <em>Turqit dhe miqt\u00eb e tyre<\/em>.\u00a0 Si korespondent i <em>Wiener Allgemeine Zeitung<\/em> ka p\u00ebrcjellur pun\u00ebn e Lidhj\u00ebs Shqiptare t\u00eb Prizrenit dhe kund\u00ebrshtimin e saj vendimeve t\u00eb Kongresit t\u00eb Berlinit. Si rezultat i k\u00ebtyre shkrimeve ka shkruar vepr\u00ebn\u00a0 <em>Shqip\u00ebria e Veriut dhe liga e saj<\/em>(Lajpcig 1881). N\u00eb vitin 1882 raporton p\u00ebr kryengritjen n\u00eb Bok\u00eb t\u00eb Kotorit e Hercegovin\u00eb dhe kriz\u00ebn n\u00eb Egjipt.Si reporter i <em>Berliner Tagblatt-it<\/em>\u00a0 ka informuar p\u00ebr luft\u00ebn serbo-bullgare n\u00eb vitin 1885, duke shkruar edhe librin <em>Bullgaria dhe Rumelija lindore<\/em> (Lajpcig 1886-1889). Duke mbajtur qendrim pro Serbis\u00eb, ata e em\u00ebrojn\u00eb atashe\u00a0 i p\u00ebrfaq\u00ebsis\u00eb s\u00eb Serbis\u00eb n\u00eb Berlin(1886) e m\u00eb pas n\u00eb Vjen\u00eb(1887-1890). Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe shkruan librin <em>Serbija dhe serb\u00ebt<\/em>. Me rekomandim t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb serbe udhton n\u00eb\u00a0 Bullgari e Maqedoni n\u00eb vitin 1888 ku m\u00eb pas shkruan shkruan librin <em>Serbija e vjet\u00ebr dhe Maqedonia<\/em> dhe ka punuar <em>Hart\u00ebn etnografike t\u00eb Maqedonis\u00eb dhe t\u00eb Serbis\u00eb Jugore.<\/em>N\u00eb vitin 1889 e l\u00ebshon Serbin\u00eb ku me pas mban an\u00ebn e Austro-Hungaris\u00eb.<\/p>\n<p>Ka bashk\u00ebpunuar me 60 revista dhe 86 gazeta ditore. N\u00eb Vien\u00eb ka botuar revist\u00ebn<em> Die Velt(1889) <\/em>dhe<em> Wiener Tagespot. <\/em>Gazetarin\u00eb e ka l\u00ebshuar n\u00eb vitin 1893.Nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr ka qen\u00eb n\u00eb burg p\u00ebr shkak t\u00eb shkrimeve kund\u00ebr pushtetit. Nga Viena shkon n\u00eb Mali Loshinj dhe \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me astronomi. K\u00ebtu n\u00eb vitin 1893 themeloi observatorin <em>Manora <\/em>. Ky observator u em\u00ebrua me emrin e gruas s\u00eb tij, nj\u00eb grua fisnike austriake e pasur. N\u00eb k\u00ebt\u00eb observator ai p\u00ebrdori teleskop\u00ebt e tij p\u00ebr t\u00eb v\u00ebzhguar Hen\u00ebn, Marsin, Saturnin, Vener\u00ebn\u00a0 e planet\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. P\u00ebr shkak t\u00eb problemeve financiare e mbylli ate n\u00eb n\u00eb vitin 1909. Nga viti 1899-1909 u dhe themeluesi i <em>Astronomische Rundschau<\/em>\u00a0 nj\u00eb gazet\u00eb shkencore e njohur asokohe\u00a0 n\u00eb gjuh\u00ebn gjermane. M\u00eb von\u00eb ai kaloi disa vite n\u00eb Amerik\u00eb, ku ka shkruar dy opera. U kthy p\u00ebrseri n\u00eb Vien\u00eb(1914) dhe iu kushtua politik\u00ebs dhe publicistik\u00ebs. Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb\u00a0\u00a0 Par\u00eb Bot\u00ebrore ka qendruar n\u00eb Vien\u00eb, duke pasur\u00a0 qendrimin austrofil ku ka theksuar se sllavet e jugut duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00ebn Austro-Hungarin\u00eb. Pas luft\u00ebs ka jetuar i t\u00ebrhequr n\u00eb Berlin. Rrethanat e vdekj\u00ebs s\u00eb tij(1937) jan\u00eb akoma t\u00eb paqarta, por arsyeja duket se ka qen\u00eb vetmia, varf\u00ebria e stresi.<\/p>\n<p><strong>T\u00eb dh\u00ebna me interes p\u00ebr shqiptar\u00ebt<\/strong><\/p>\n<p>Edhe pse n\u00eb artikujt dhe studimet e tia mund ti b\u00ebh\u00ebt verejtje p\u00ebr qasje subjektive e ca her\u00eb edhe jo shkencore, libri <em>Lufta malazezo-turke 1876-1878<\/em>, ofron t\u00eb dh\u00ebna me interes p\u00ebr ne shqiptar\u00ebt, sidomos p\u00ebr viset shqiptare n\u00eb Vilajetin e Shkodr\u00ebs, para dhe pas Kongresit t\u00eb Berlinit. Ishte pik\u00ebrisht kjo periudh\u00eb kohore e cila n\u00eb saj\u00eb t\u00eb pazarlleqeve t\u00eb Fuqive t\u00eb M\u00ebdha, filloj n\u00eb praktik\u00eb rrudhosja territoriale e hap\u00ebsir\u00ebs etnogjeografike shqiptare dhe zvoglimi\u00a0 demografik i shqiptar\u00ebve n\u00eb viset p\u00ebrkat\u00ebse, t\u00eb cilat iu dhan\u00eb Malit t\u00eb Zi n\u00eb saj\u00eb t\u00eb vendimeve t\u00eb Kongresit t\u00eb Berlinit. Ishte kjo koha e fillimit t\u00eb shp\u00ebrngulj\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve dhe popullsis\u00eb tjet\u00ebr me p\u00ebrkat\u00ebsi konfesionale islame sllavofone, duke u vendosur kryesisht n\u00eb Shkod\u00ebr, por edhe n\u00eb mjedise t\u00eb tjera t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Hap\u00ebsira etnogjeografike shqiptare<\/strong><\/p>\n<p>Duke lexuar librin e Gop\u00e7eviqit del qart\u00eb se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb ve\u00e7anta, sidomos kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr hap\u00ebsir\u00ebn etnogjeografike shqiptare. \u00c7\u00ebshtja ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me ate se territoret e banuara me popullsi shqiptare i quan jo Perandoria Osmane por Shqip\u00ebri, dhe pse n\u00eb at\u00eb koh\u00eb\u00a0 Shqip\u00ebria nuk ishte shtet i pavarur, por ekzistonte me em\u00ebr t\u00eb till\u00eb.\u00a0 N\u00eb aspektin territorial Gop\u00e7eviqi hap\u00ebsir\u00ebn etnogjeografike shqiptare e ka ndar\u00eb n\u00eb tre nj\u00ebsi p\u00ebrkat\u00ebsisht regjione, apo nahije sikurse e cek\u00ebn n\u00eb lib\u00ebr, duke qen\u00eb autori i vet\u00ebm n\u00eb koh\u00eb dhe me pas me nj\u00eb p\u00ebrkufizim t\u00eb till\u00eb\u00a0 gjeografik.\u00a0 K\u00ebshtu kemi <em>Nahija e Shkodr\u00ebs<\/em>, me 376 <sup>km2<\/sup> ku si qytet i p\u00ebrkiste Tivari m\u00eb 8000 banor\u00eb, pastaj <em>Nahija\u00a0 Shqiptare<\/em>\u00a0 me sip\u00ebrfaqe prej 379 km2 ku qytet kryesor\u00a0 ishte Podgorica\u00a0 me 6000 banor\u00eb\u00a0 dhe <em>Nahija e Plav\u00ebs<\/em>, me 958 km2 me qytet Plav\u00ebn me 14000 banor\u00eb(f.360).Po ashtu na ofron edhe t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb konfesionale.K\u00ebshtu p\u00ebr <em>Nahin\u00eb\u00a0 shqiptare<\/em>\u00a0 cek\u00ebn se prej 22.000 banor\u00ebve sa jan\u00eb gjithsej\u00a0 8000 jan\u00eb musliman\u00eb t\u00eb cil\u00ebt e urrejn\u00eb malazezet&#8230;. (361). Nga k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna hap\u00ebsinore del qart\u00eb se hap\u00ebsira etnogjeografike shqiptare p\u00ebrfshinte sip\u00ebrfaqen prej 1713 km<sup>2.<\/sup><\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa duke analizuar\u00a0 vendimet e Kongresit t\u00eb Berlinit Gop\u00e7eviqi me plot\u00eb t\u00eb drejt\u00eb \u00a0thot se <em>\u201cdhe ma keq \u00ebsht\u00eb dhurata e danajve Nahis\u00eb s\u00eb Plav\u00ebs ku nga 14000 banor\u00eb as ma pak e as ma shumn\u00eb por 10000 jan\u00eb musliman\u00eb t\u00eb cil\u00ebt llogartit\u00ebn armiqt\u00eb me t\u00eb medh\u00ebnj t\u00eb malazezve\u201d(f.361), <\/em>duke konstatuar se <em>\u201cMalit t\u00eb Zi i jepen ato vise q\u00eb popullata i urren malazez\u00ebt dhe me t\u00eb gjitha forcat mbrohet nga aneksimi\u201d(f.362).<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan Dr. Nail\u00a0 Draga* Hyrje N\u00eb lidhje mbi ngjarjet e zhvilluara n\u00eb periudh\u00ebn kohore t\u00eb Kriz\u00ebs Lindore(1875\/78) deri me tash jan\u00eb publikuar studime t\u00eb\u00a0 ndryshme nga autor vendas dhe t\u00eb huaj. \u00cbsht\u00eb e njohur se n\u00eb saj\u00eb t\u00eb kontekstit gjeopolitik t\u00eb koh\u00ebs Principata e Malit t\u00eb Zi par\u00ebsore kishte projektin e pavar\u00ebsis\u00eb se vendit nga [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16002,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,18],"tags":[1254,384,1253,1255],"class_list":["post-16001","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-histori","tag-lufta-per-tivarin","tag-nail-draga","tag-spiridon-gopceviq","tag-tivari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16001","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16001"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16001\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16004,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16001\/revisions\/16004"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16001"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16001"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16001"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}