{"id":15561,"date":"2017-08-26T16:49:05","date_gmt":"2017-08-26T14:49:05","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=15561"},"modified":"2017-08-26T16:49:15","modified_gmt":"2017-08-26T14:49:15","slug":"religjioni-dhe-politika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=15561","title":{"rendered":"RELIGJIONI DHE POLITIKA"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/nike-gashaj-malesia.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-14722 size-medium\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/nike-gashaj-malesia-208x300.jpg\" alt=\"\" width=\"208\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/nike-gashaj-malesia-208x300.jpg 208w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/nike-gashaj-malesia.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 208px) 100vw, 208px\" \/><\/a><strong>Shkruan Nik\u00eb Gashaj<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Shteti bashk\u00ebkohor duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb pik\u00ebpamje t\u00eb religjionit neutral. Ai u takon t\u00eb gjith\u00ebve, nd\u00ebrsa bashk\u00ebsia e religjionit jo. Bindjet e besimit fetar t\u00eb njer\u00ebve nuk\u00a0 mund t\u2019u imponohet t\u00eb gjith\u00ebve. Shteti nuk duhet t\u00eb kujdeset p\u00ebr shp\u00ebtimin e shpirtit ( J. Lock ).<\/p>\n<p>Natyrisht, ndarja e bashk\u00ebsive fetare dhe shtetit nuk n\u00ebnkupton nj\u00eb kundershtim t\u00eb ndersjell\u00ebt, por ajo ka t\u00eb b\u00ebj me dallimin e l\u00ebmis\u00eb politike dhe asaj religjioze. Andaj, normat religjioze nuk mund t\u00eb sh\u00ebnderrohen n\u00eb norma politike. Bashk\u00ebsia europiane nuk e ka mbart n\u00eb nivelin e vet \u00e7\u00ebshtjen e rregullimit t\u00eb raportit t\u00eb shtetit dhe Bashk\u00ebsive fetare, por ajo \u00ebsht\u00eb n\u00eb kompetenc\u00ebn e \u00e7do shteti dhe t\u00eb Bashk\u00ebsive fetare gjegj\u00ebse. Mir\u00ebpo, K\u00ebshilli europian e ka k\u00ebrkua nga t\u00eb gjitha shtetet p\u00ebr t\u2019ua mund\u00ebsua t\u00eb gjitha Bashk\u00ebsive fetare q\u00eb t\u00eb zhvillohen n\u00eb kushte t\u00eb nj\u00ebjta.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bashk\u00ebsit\u00eb fetare dhe politika jan\u00eb dy realiteti t\u00eb ndryshme. Prandaj, pushteti ndahet n\u00eb at\u00eb shpirt\u00ebror dhe laik, dhe secili \u00ebsht\u00eb, ose duhet t\u00eb jet\u00eb\u00a0 me kompetenc\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e vet.<\/p>\n<p>N\u00eb qoft\u00eb se ndonj\u00ebra prej Bashk\u00ebsive fetare u p\u00ebrkulet tendencave t\u00eb ndryshme politike, respektivisht nuk \u00ebsht\u00eb neutrale, por ka t\u00eb b\u00ebj me instrumentalizimin e p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb religjionit e politik\u00ebs, at\u00ebher\u00eb ajo nuk prodhon kurrgj\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb drejtim t\u00eb liris\u00eb dhe barazis\u00eb njer\u00ebzore.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ndonj\u00ebra prej Bashk\u00ebsive fetare shpeshher\u00eb e thekson se ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb japi gjykime mbi orijentimet, p\u00ebrcaktimet dhe rrjedhat politike, sepse sipas saj nuk jan\u00eb n\u00eb pajtim me t\u00eb mirat e p\u00ebrgjithme njer\u00ebzore. N\u00eb lidhje me at\u00eb shtrohet pyetja: se i cili do t\u00eb ishte kontributi i Bashk\u00ebsis\u00eb fetare n\u00eb zhvillimin shoq\u00ebror dhe material, n\u00ebse ajo ky\u00e7et n\u00eb politik publike, meqen\u00ebse, Bashk\u00ebsit\u00eb fetare kryesisht nga vet\u00eb natyra e tyre jan\u00eb konservatore dhe nj\u00eb p\u00ebrcaktim i till\u00eb nuk korrespodon me nevojat aktuale dhe me ardh\u00ebm\u00ebrin\u00eb e qytetar\u00ebve. \u00c7ka do t\u00eb thot\u00eb ajo, n\u00ebse Bash\u00ebsit\u00eb fetare nuk e kalojn\u00eb oborrin e vet\u00eb dhe jasht\u00eb parmak\u00ebve t\u00eb tyre nuk u intereson kurrgj\u00eb tjet\u00ebr, ndersa m\u00eb s\u00eb paku u intereson Europa bashk\u00ebkohore dhe globalizmi si proces bot\u00ebror dhe vlerat e tyre. Prandaj, Bashk\u00ebsit\u00eb fetare nuk duhet t\u00eb p\u00ebrzihen n\u00eb vendimet ligjore, gjyq\u00ebsore dhe politike, n\u00eb qoft\u00eb se ato nuk prekin n\u00eb t\u00eb drejta t\u00eb besimit fetar, ose p\u00ebr ato vendime, nuk i fton pushteti laik shtet\u00ebror p\u00ebr konsultime.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bashk\u00ebsit\u00eb fetare n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e ish \u2013Jugosllavis\u00eb jan\u00eb p\u00ebrpjekur q\u00eb nga viti 1990 t\u00eb arrijn\u00eb q\u00eb politika t\u00eb zhvillohet mbi themele fetare, n\u00eb ve\u00e7anti n\u00eb at\u00eb drejtim ka veprua Kisha ortodokse serbe. Pik\u00ebnisja e tyre ka qen\u00eb se religjioni \u00ebsht\u00eb baza e shoq\u00ebris\u00eb dhe burimi i t\u00ebra t\u00eb mirave, andaj dhe t\u00eb politik\u00ebs. Mir\u00ebpo, njohjet nga sociologjia e religjionit tregojn\u00eb se tezat e tilla fetare n\u00eb pik\u00ebpamje shkencore jan\u00eb t\u00eb pa qendrueshme, ndersa politikisht t\u00eb pa pranueshme. Jan\u00eb t\u00eb pranishme dukurit\u00eb e tilla, q\u00eb ithtar\u00ebt e koncepcionit t\u00eb politik\u00ebs mbi baza t\u00eb religjionit, n\u00eb rrethana t\u00eb caktuara, n\u00eb religjione t\u00eb tjera shohin vet\u00ebm armiq\u00eb. Per\u00a0 shembull, ajo ka ndoll\u00eb n\u00eb luft\u00ebn 1991-1995 n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb. Bashk\u00ebsit\u00eb fetare n\u00eb at\u00eb luft\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb politizuara. Ka pas\u00eb dhe ithtar\u00eb q\u00eb parimet fetare i kan\u00eb inkorporuar n\u00eb \u201cfush\u00ebn politike\u201d, por ka pas\u00eb dhe asish\u00eb q\u00eb parimet politike i kan\u00eb mbart n\u00eb \u201cfush\u00ebn e religjionit\u201d. N\u00eb at\u00eb rast\u00eb interesi i religjionit \u00ebsht\u00eb b\u00eb i dor\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb, ndersa n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr ka mbisynuar interesi politik. Prandaj, Bashk\u00ebsit\u00eb fetare nuk kan\u00eb mund ta refuzojn\u00eb apo t\u00eb kundershtojn\u00eb sfid\u00ebn e manipulimit me besim fetar dhe me Bashk\u00ebsit\u00eb fetare p\u00ebr qellime politike.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, p\u00ebrdorimi apo keq\u00ebperdorimi i besimit dhe i ndjenjave fetare ka qen\u00eb i pranish\u00ebm p\u00ebr qellim t\u00eb arritjes t\u00eb mobilizimit t\u00eb masave p\u00ebr luft\u00eb. \u201cNuk ka kurrfar\u00eb dyshimi\u201d, shkruajn\u00eb autor\u00ebt e Raportit p\u00ebr Ballkan, se politicient\u00eb nacionalist\u00eb e kan\u00eb keq\u00ebperdor\u00eb Kish\u00ebn dhe simbolet fetare, si dhe nj\u00eb pjes\u00eb e klerik\u00ebve p\u00ebr qellime t\u00eb luft\u00ebs.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gjithsesi, nd\u00ebr t\u00eb tjerat\u00a0 dhe njohjet e tilla t\u00ebrheqin vemendjen se Bash\u00ebsit\u00eb fetare nuk do t\u00eb guxoshin me u marr me politik\u00eb, por me religjion. Andaj, \u00ebsht\u00eb e logjikshme q\u00eb me politik\u00eb t\u00eb merren, para s\u00eb gjithash, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e popullit t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb legjimitet juridiko-politik\u00eb, si dhe ekspert\u00ebt p\u00ebr politik\u00eb, si disciplin\u00eb akademike.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrfundim<\/strong>: edhe religjoziteti i politik\u00ebs, dhe politizimi i religjionit do t\u00eb shkoj n\u00eb d\u00ebm t\u00eb besimit fetar. Politizimi i religjionit shpeshher\u00eb din\u00eb t\u00eb kaloj\u00eb n\u00eb \u201ckuazireligjion\u201d sikurse dhe nacionalizmi. N\u00eb qoft\u00eb se ndonj\u00eb \u00a0Bash\u00ebsi fetare, ndonj\u00ebher\u00eb i mb\u00ebshtetet politik\u00ebs, apo ky\u00e7et n\u00eb politik\u00eb direkt apo indirekt p\u00ebr qellim t\u00eb privilegjave t\u00eb ndryshme, at\u00ebher\u00eb parashtrohet pyetja: sa \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb, meqen\u00ebse n\u00eb politik\u00eb m\u00eb pak apo m\u00eb shum\u00eb \u00ebsht\u00eb i pranish\u00ebm korrupsioni, si dhe dukuri tjera negative. Me lidhjen e tyre n\u00eb projekte t\u00eb ndryshme politike Bashk\u00ebsit\u00eb fetare braktisin tradit\u00ebn e shenjt\u00eb e cila me at\u00eb b\u00ebhet e harruar, apo dhe e tradhtuar. N\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb till\u00eb \u00ebsht\u00eb i mundsh\u00ebm modeli: angazhimi politik mbi baza t\u00eb\u00a0 religjionit,\u00a0 i cili mund t\u00eb paraqes rrezik p\u00ebr vet\u00eb\u00a0 besimin fetar, d.m.th. t\u00eb sh\u00ebnderrohet n\u00eb nj\u00eb ideologji politike.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0( Autori \u00ebsht\u00eb politolog dhe K\u00ebshilltar i Avokatit t\u00eb Popullit t\u00eb Malit t\u00eb Zi)<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan Nik\u00eb Gashaj &nbsp; Shteti bashk\u00ebkohor duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb pik\u00ebpamje t\u00eb religjionit neutral. Ai u takon t\u00eb gjith\u00ebve, nd\u00ebrsa bashk\u00ebsia e religjionit jo. Bindjet e besimit fetar t\u00eb njer\u00ebve nuk\u00a0 mund t\u2019u imponohet t\u00eb gjith\u00ebve. Shteti nuk duhet t\u00eb kujdeset p\u00ebr shp\u00ebtimin e shpirtit ( J. Lock ). Natyrisht, ndarja e bashk\u00ebsive fetare dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14722,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-15561","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15561"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15563,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15561\/revisions\/15563"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}