{"id":1544,"date":"2015-01-26T13:12:44","date_gmt":"2015-01-26T12:12:44","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=1544"},"modified":"2015-01-26T13:13:28","modified_gmt":"2015-01-26T12:13:28","slug":"virusi-i-gripit-agjenti-i-fshehte-e-shkaterrimtar-i-pervitshem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=1544","title":{"rendered":"VIRUSI I GRIPIT \u2013 AGJENTI I FSHEHT\u00cb E SHKAT\u00cbRRIMTAR I P\u00cbRVITSH\u00cbM"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Virusi-gripit.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-medium wp-image-1545 alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Virusi-gripit-300x163.jpg\" alt=\"Virusi-gripit\" width=\"300\" height=\"163\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Virusi-gripit-300x163.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Virusi-gripit.jpg 368w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><strong>Nga Dr Arg\u00ebzon Sulejmani<\/strong><\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr mua, frika \u00ebsht\u00eb ngacmuese.\u201d<br \/>\n&#8211; Senna A.<\/p>\n<p>GRIPI N\u00cb NUMRA<\/p>\n<p>Pandemia e shkaktuar nga Gripi Spanjoll ka \u00e7uar drejt vdekjes rreth 5milion njer\u00ebz n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn(1918-1919), q\u00eb i bie rreth pes\u00ebfish m\u00eb shum\u00eb se humbja n\u00eb njer\u00ebz gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb I Bot\u00ebrore.<br \/>\nPandemia e Gripit Azian(1957-1958) ka marr\u00eb jet\u00ebn e gati 2milion banor\u00ebve t\u00eb globit.<br \/>\nPandemia nga Grip i Derrit (H1N1)-2009. rezulton t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb fatal p\u00ebr 150.000-500.000 njer\u00ebz. Ve\u00e7 kesaj, OBSh ende sot p\u00ebrpunon t\u00eb dh\u00ebnat, marr\u00eb parasysh edhe t\u00eb tjera fatalitete nga periudha post-pandemike.<\/p>\n<p>LET\u00cbRNJOFTIMI I VIRUSIT T\u00cb GRIPIT<\/p>\n<p>I takon familjes Orthomyxoviridae(i a.q. \u201cgodit\u00ebs i mukozave\u201d). Tipet e virusit q\u00eb shkaktojn\u00eb gripin n\u00eb njer\u00ebz njihen si Virus Influenzae:<br \/>\n&#8211; tip A(q\u00eb ve\u00e7 njeriut sulmon edhe kafsh\u00ebt e shpez\u00ebt),<br \/>\n&#8211; tip B(q\u00eb nuk shkakton pandemi) dhe<br \/>\n&#8211; tip C(q\u00eb kryesisht lokalizohet)<br \/>\nme n\u00ebntipet e tyre shkatht\u00ebsisht t\u00eb modifikuesh\u00ebm.<\/p>\n<p>DEFINIMI<\/p>\n<p>Gripi(Influenca) \u00ebsht\u00eb s\u00ebmundje koh\u00ebshkurte virale e rrug\u00ebve t\u00eb fym\u00ebmarrjes e shkaktuar nga Virusi i Influenc\u00ebs. Periudha e inkubacionit llogaritet t\u00eb jet\u00eb rreth 2dit\u00eb. P\u00ebrhapja e tij b\u00ebhet p\u00ebrmes:<br \/>\n-sp\u00ebrklave(psh, gjat\u00eb teshtim\u00ebs, koll\u00ebs),<br \/>\n-kontaktit fizik(psh, p\u00ebrmes duarve) dhe<br \/>\n-materjaleve p\u00ebrcjell\u00ebse t\u00eb t\u00eb s\u00ebmurit(psh, facoleta, peshqire, etj).<br \/>\nKoh\u00ebzgjatja, n\u00eb m\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve shtrihet n\u00eb nj\u00eb jav\u00eb.<\/p>\n<p>MANIFESTIMI<\/p>\n<p>-temperatur\u00eb mbinormale trupore(deri ne 40C)<br \/>\n-gryk\u00ebdhembje,<br \/>\n-l\u00ebng\u00ebzim prej hund\u00ebsh(sekret nazal),<br \/>\n-skuqje dhe lotim t\u00eb syve,<br \/>\n-koll\u00eb t\u00eb that\u00eb e ngacmuese,<br \/>\n-dh\u00ebmbje dhe tendosje koke,<br \/>\n-plog\u00ebshti t\u00eb p\u00ebrgjithshme,<br \/>\n-dhimbje muskulare,<br \/>\n-apetit t\u00eb pak\u00ebsuar,<br \/>\n-kurse n\u00eb m\u00eb pak t\u00eb tjera raste edhe mundim, vjell\u00eb e barkqitje.<br \/>\nVe\u00e7anarisht, tek f\u00ebmij\u00ebt e mosh\u00ebs 5-12 vje\u00e7, deri ne 90% t\u00eb rasteve, kombinimi i temperatur\u00ebs s\u00eb lart\u00eb trupore dhe koll\u00ebs s\u00eb that\u00eb ngacmuese e plog\u00ebshtis\u00eb s\u00eb gjeneralizuar jep nj\u00eb pasqyr\u00eb dramatike n\u00eb pamje t\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>KOMPLIKIMET<\/p>\n<p>Jan\u00eb t\u00eb mundshme. Vet virusi mund t\u00eb zbres\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00eb terrenin respirator deri n\u00eb mushk\u00ebri dhe t\u00eb shkaktoj\u00eb t\u00eb a.q. \u2018\u2019kallje t\u00eb mushk\u00ebrive\u2019\u2019 ose pneumoni. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, si pasoj\u00eb e nj\u00eb organizmi q\u00eb plog\u00ebshtohet, shum\u00eb t\u00eb mundshme jan\u00eb mbiinfeksionet nga bakterjet apo agjent\u00ebt e tjer\u00eb patogjen.<br \/>\nSidomos tek f\u00ebmij\u00ebt e vegj\u00ebl, shpesh-her\u00eb shoq\u00ebrohet edhe me:<br \/>\n-inflamim t\u00eb veshit(otite),<br \/>\n-korridoreve sinusoide(sinusite),<br \/>\n-bronheve(bronkite),<br \/>\n-mushk\u00ebrive(pneumoni), etj.<\/p>\n<p>GRUPET E RREZIKUARA<\/p>\n<p>Jan\u00eb: t\u00eb moshuarit, f\u00ebmij\u00ebt, personat me s\u00ebmundje kronike.<\/p>\n<p>TRAJTIMI<\/p>\n<p>P\u00ebrballimi p\u00ebrmes antiviraleve ende \u00ebsht\u00eb n\u00eb fazat joinkurajuese (Oseltamivir-Tamiflu, Zanamivir-Relenza, Amantadin-PK Merz, Rimantadin-Remavir).<br \/>\nOBSh ende sot p\u00ebrpunon planet, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb t\u00eb cil\u00ebve do t\u00eb vihet deri tek protokolet m\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr trajtimin e Gripit me kund\u00ebrviral\u00eb. Mendohet q\u00eb, p\u00ebrdorimi i tyre 48h pas shfaqjes s\u00eb simptomeve \u00ebsht\u00eb inefektiv.<br \/>\nTretmani simptomatik duket t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i favorsh\u00ebm, q\u00eb n\u00ebnkupton:<br \/>\n-regjim shtrati,<br \/>\n-hidrim oral,<br \/>\n-analgjetik\u00eb dhe<br \/>\n-antipirretik\u00eb sipas rastit.<\/p>\n<p>KUJDESI<\/p>\n<p>-evitimi i hap\u00ebsirave t\u00eb mbyllura,<br \/>\n-evitimi i kolektiveve,<br \/>\n-kujdesi i shtuar mbi higjien\u00ebn e duarve dhe materjaleve p\u00ebrdoruese ditore,<br \/>\n-shtimi i doz\u00ebs s\u00eb l\u00ebngjeve,<br \/>\n-racioneve \u2018me lug\u00eb\u2019,<br \/>\n-pem\u00ebve dhe perimeve,<br \/>\njan\u00eb k\u00ebto disa nga m\u00ebnyrat q\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb raport me virusin e \u00e7do dimri.<\/p>\n<p>KOSTOJA<\/p>\n<p>Domosdo, si\u00e7 \u00e7do pandemi tjet\u00ebr, edhe ajo e gripit shkakton mjegullnaj\u00eb sociale. Pushime mjek\u00ebsore, mosndjekje t\u00eb pro\u00e7esit m\u00ebsimor, kolektive t\u00eb pun\u00ebs me personel t\u00eb cunguar, etj. jan\u00eb disa nga amullit\u00eb q\u00eb vine fal\u00eb tij.<br \/>\nT\u00eb gjitha k\u00ebto p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb kosto t\u00eb larta, q\u00eb i paguan shtrenjt\u00eb \u00e7do buxhet komb\u00ebtar, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7do dit\u00eb punohet n\u00eb gjetjen e risive q\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb leht\u00ebsonin barr\u00ebn q\u00eb l\u00eb pas virusi stinor dim\u00ebror.<br \/>\nLlogaritet q\u00eb s\u00ebmundshm\u00ebria p\u00ebrhapet p\u00ebrvitsh\u00ebm n\u00eb rreth 5milion njer\u00ebz n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, ku nj\u00eb e dhjeta e tyre p\u00ebrfundon me fatalitet.<br \/>\nArkat shtet\u00ebrore llogarisin, var\u00ebsisht prej vendit, shkarkime financiare nga 10-100dollar\u00eb p\u00ebr \u00e7do trajtim t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm t\u00eb nj\u00eb personi q\u00eb manifeston gripin sezonal.<\/p>\n<p>VAKCINA<\/p>\n<p>Grupet e rrezikuara preferohet t\u00eb imunizohen. Secili formacion shtet\u00ebror nxjerr programin e vet p\u00ebr vakcinimin e popullsis\u00eb. P\u00ebrfshirja e t\u00eb gjith\u00eb popullat\u00ebs \u00ebsht\u00eb e pamundshme.<br \/>\nVakcina e p\u00ebrvitshme \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt split-vakcin\u00eb e \u00e7aktivuar e cila p\u00ebrmban\u00eb n\u00eb vetvete n\u00ebntipet e caktuara t\u00eb Virusit t\u00eb Influenc\u00ebs. P\u00ebrb\u00ebrjen e saj e p\u00ebrcakton n\u00eb \u00e7do vit ekipi i ekspert\u00ebve t\u00eb OBSh.<br \/>\nM\u00eb p\u00ebrpara marrjes s\u00eb vakcin\u00ebs preferohet kontrolli rutinor i mjekut t\u00eb zgjedhur si dhe marrja parasysh e historis\u00eb tuaj jet\u00ebsore me reaksionet alergjike dhe s\u00ebmundjet kronike.<\/p>\n<p>ANTIBIOTIK\u00cbT vs GRIPI<\/p>\n<p>Antibiotik\u00ebt nuk ndikojn\u00eb n\u00eb shkaktarin e Gripit. Sipas statistikave, vet\u00ebm 1 n\u00eb 100 pacient\u00eb gripoz meriton mjekimin me antibakterjal\u00eb. Ky p\u00ebrcaktim kaq i thukt\u00eb b\u00ebhet edhe me q\u00ebllim t\u00eb zhveshjes s\u00eb \u00e7do arsyetimi t\u00eb mundsh\u00ebm se k\u00ebta t\u00eb fundit jan\u00eb t\u00eb indikuar n\u00eb rastet virale.<br \/>\nGjithsesi, komplikimet e mundshme q\u00eb e shoq\u00ebrojne Gripin, jan\u00eb histori m\u00eb vete dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gjithnj\u00eb preferohet konsulta e detajuar mjek\u00ebsore.<\/p>\n<p>*artikulli ka karakter informativ, pas izolimit t\u00eb tipeve t\u00eb par\u00eb t\u00eb Virusit t\u00eb Gripit(A dhe B) n\u00eb dimrin e 2015-s n\u00eb hap\u00ebsirat tona lokale.<br \/>\n**bazuar n\u00eb literatur\u00eb profesionale dhe statistika t\u00eb v\u00ebna n\u00eb dispozicion nga grupet punuese t\u00eb OBSh-s\u00eb(Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Dr Arg\u00ebzon Sulejmani \u201cP\u00ebr mua, frika \u00ebsht\u00eb ngacmuese.\u201d &#8211; Senna A. GRIPI N\u00cb NUMRA Pandemia e shkaktuar nga Gripi Spanjoll ka \u00e7uar drejt vdekjes rreth 5milion njer\u00ebz n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn(1918-1919), q\u00eb i bie rreth pes\u00ebfish m\u00eb shum\u00eb se humbja n\u00eb njer\u00ebz gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb I Bot\u00ebrore. Pandemia e Gripit Azian(1957-1958) ka marr\u00eb jet\u00ebn e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1545,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-1544","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sociale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1544","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1544"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1544\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1547,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1544\/revisions\/1547"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}