{"id":15288,"date":"2017-08-08T11:56:57","date_gmt":"2017-08-08T09:56:57","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=15288"},"modified":"2017-08-08T11:56:57","modified_gmt":"2017-08-08T09:56:57","slug":"gjon-ujka-i-trieshit-kristofer-kolombo-i-malesise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=15288","title":{"rendered":"GJON UJKA I TRIESHIT-KRISTOFER KOLOMBO I MAL\u00cbSIS\u00cb"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/GJON-UJKA-TRIESHIT.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-15289 size-full\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/GJON-UJKA-TRIESHIT.jpg\" alt=\"\" width=\"450\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/GJON-UJKA-TRIESHIT.jpg 450w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/GJON-UJKA-TRIESHIT-225x300.jpg 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>(Me rastin e 110 vjetorit t\u00eb nisjes s\u00eb tij p\u00ebr Amerik\u00eb)<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Gjek Gjonlekaj\/New York<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u00eb diel\u00ebn me 13 gusht n\u00eb Triesh do t\u00eb p\u00ebrkujtohet Gjon Ujka Gjurashaj. Ky perkujtim b\u00ebhet n\u00eb kuadrin e 110-vjetorit t\u00eb nisjes s\u00eb tij p\u00ebr n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs dhe 110-vjetorin e Luft\u00ebs s\u00eb Lemaj\u00ebs. K\u00ebt\u00eb burr\u00eb mal\u00ebsor t\u00eb Trieshit e kisha njohur qysh n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri. Ograja e tij e madhe &#8220;Lujzet e Gjon Ujk\u00ebs&#8221; ishte pran\u00eb ograj\u00ebs son\u00eb. Gjoni vinte atje \u00e7do dit\u00eb p\u00ebr t\u00eb punuar dhe p\u00ebr t&#8217;u kujdesur p\u00ebr livadhet e tij t\u00eb bukura. Gjon Ujka ishte nj\u00eb burr\u00eb i madh dhe mbante n\u00eb kok\u00eb nj\u00eb shall t\u00eb bardh\u00eb-tarabullus, ashtu si\u00e7 e mbanin disa burra t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb Rugov\u00ebs. Ai punonte gjith\u00eb dit\u00ebn dhe nuk pushonte kurr\u00eb. Ndalej vet\u00ebm n\u00ebse ndokush shkonte p\u00ebr t\u00eb biseduar me t\u00eb. Ishte serioz dhe i ashp\u00ebr ndaj moskujdesit ton\u00eb karshi pron\u00ebs s\u00eb tij. Me k\u00ebt\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb njohur kishim lidhje familjare, sepse nj\u00eb bij\u00eb e jona ishte e martuar me axh\u00ebn e tij, Nishk Prel\u00ebn. Kjo miq\u00ebsi e b\u00ebnte Gjonin edhe m\u00eb te dashur me familjen ton\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb lidhje t\u00eb dyt\u00eb me k\u00ebt\u00eb familje e krijova n\u00eb shkoll\u00ebn tet\u00ebvje\u00e7are t\u00eb v\u00ebndlindjes n\u00eb Triesh. N\u00eb k\u00ebt\u00eb shkoll\u00eb isha shok klase e te birin e tij Nikoll\u00eb Gjonin Gjurashaj. Nikolla ishte nx\u00ebn\u00ebs i dalluar, shum\u00eb i sjellsh\u00ebm dhe elegant. Pasi mbaruam shkoll\u00ebn n\u00eb Triesh, shkuam n\u00eb Kosov\u00eb. S\u00eb bashku shkuam n\u00eb Gjakov\u00eb dhe atje u regjistruam n\u00eb Gjimnazin e atij qyteti. Drejtoria e k\u00ebtij gjimnazi na priti mir\u00eb. Ata ishin shum\u00eb t\u00eb kujdesh\u00ebm pr nx\u00ebn\u00ebsit shqiptar\u00eb nga Mali i Zi. Edhe sot e kujtoj nj\u00eb or\u00eb m\u00ebsimi n\u00eb m\u00ebngjez. Ishte fundi i muajit n\u00ebntor, kur hyri n\u00eb klas\u00eb papritmas sekretari i gjimnazit me nj\u00eb telegram \u00eb dor\u00eb dhe iu drejua Nikoll\u00ebs me k\u00ebto fjal\u00eb:&#8221;Nikll\u00eb!. Ky telegram \u00ebsht\u00eb p\u00ebr ty. Telegrami thot\u00eb se t\u00eb ka vdekur babai. Familja k\u00ebrkon q\u00eb t\u00eb shkosh sa m\u00eb par\u00eb n\u00eb Mal\u00ebsi p\u00ebr varrimin e tij. Nikolla u shtang\u00eb, i nderroi fytyra nga pik\u00ebllimi. T\u00eb gjith\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit e klas\u00ebs e shikuam me dhimbje dhe i shpreh\u00ebm ngushllimet m\u00eb t\u00eb sinqerta. U largua nga klasa shum\u00eb i d\u00ebshp\u00ebruar dhe u nis p\u00ebr Mal\u00ebsi. U kthye pas nj\u00eb jave dhe vazhdoi m\u00ebsimet si nx\u00ebn\u00ebs i mir\u00eb q\u00eb ishte. P\u00ebr shkak t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsive ekonomike nuk i vazhdoi studimet e larta . Duke mos par\u00eb ndonj\u00eb perspektiv\u00eb n\u00eb vendlindje Nikolla si djal i ri q\u00eb ishte u nis p\u00ebr n\u00eb Shtetet e Bashkuara ashtu si\u00e7 ishte nisur 60 vjet p\u00ebrpara tij, babai tij Gjon Ujka. Kush mund ta imagjinonte n\u00eb at\u00eb koh\u00eb se 6 dekada m\u00eb von\u00eb udh\u00ebn e ij t\u00eb gjat\u00eb do ta vazhdonte djali tij Nikoll\u00eb Gjoni Gjurashaj. N\u00eb filim Nikolla u vendos n\u00eb Detroit dhe pas nja dy dekadash shkoi n\u00eb Florida ku jeton sot e k\u00ebsaj dite. Shumica e pasardh\u00ebs\u00ebve t\u00eb Gjon Ujk\u00ebs jetojn\u00eb n\u00eb Shtetet e Bashkuara: n\u00eb Detroit, n\u00eb New York, n\u00eb Florida dhe n\u00eb Kaliforni. Disa nga pasardh\u00ebsit e tij jetojn\u00eb edhe n\u00eb Mal\u00ebsi.<\/p>\n<p>Kjo familje e madhe, ruan respekt e dashuri t\u00eb madhe p\u00ebr vendlindjen dhe paraardh\u00ebsit e tyre sidmos p\u00ebr babain dhe p\u00ebr n\u00ebn\u00ebn q\u00eb prehen n\u00eb vendlindje. Ata sivjet nd\u00ebrtuan n\u00eb Triesh nj\u00eb pllak\u00eb p\u00ebrkujtimore p\u00ebr babain dhe gjyshin e tyre Gjon Ujk\u00ebn, p\u00ebrndryshe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej trevave m\u00eb legjendare t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe. N\u00eb Nikmarash jan\u00eb b\u00ebr\u00eb luft\u00ebra t\u00eb m\u00ebdha kund\u00ebr pushtues\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm. Por luft\u00ebrat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha jan\u00eb b\u00ebr\u00eb kund\u00ebr pushtimeve s\u00ebrbo-malazeze, n\u00eb koh\u00ebn e Lidhjes Shqiptare t\u00eb Prizrenit. Trimat e Nikmarashit u shquan edhe n\u00eb Luft\u00ebn e Lemaj\u00ebs n\u00eb tetor t\u00eb vitit 1907. Shum\u00eb familje t\u00eb k\u00ebtij fshati kishin prona n\u00eb Lemaj\u00eb dhe n\u00eb Cem t\u00eb Trieshit. Ushtar\u00ebt turq\u00eb n\u00eb Lemaj\u00eb dhe n\u00eb Grabom shkaktonin incidente dhe d\u00ebm\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme. Trieshi p\u00ebr t\u00eb ndalaur agresionin e ushtar\u00ebve turq\u00eb nuk kishte rrug\u00eb tjet\u00ebr vetem nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb armatosur.<\/p>\n<p>Gjon Ujka ishyte shquar n\u00eb k\u00ebt\u00eb luft\u00eb, ashtu si\u00e7 ishin shquar disa trima tjer\u00eb t\u00eb k\u00ebtij fshati. Bile tregojn\u00eb familjar\u00ebt e tij se pas pushtimit te kalas\u00eb s\u00eb turkut n\u00eb Lemaj\u00eb Gjoni dhe disa bashk\u00ebluft\u00ebtar\u00eb t\u00eb tij ishin futur n\u00eb kull\u00ebn turke ku kishin gjetur shum\u00eb armatime dhe gj\u00ebra tjera me vler\u00eb. Turqit e kishin braktisur kull\u00ebn e tyre. Gjoni kishte gjetur atje nj\u00eb revole tep\u00ebr t\u00eb shtrejt\u00eb q\u00ebmund t\u00eb kishte q\u00ebn\u00eb arma e ndonj\u00eb pashai t\u00eb atij garnizonit turk. Pasi ishte kthyer n\u00eb Triesh e kishte shitur dhe me k\u00ebto para ishte nisur p\u00ebr Itali. Destinacioni tij ishte Amerika. N\u00eb fund t\u00eb vitit 1907 Gjon Ujka i tha lamtumir\u00eb Trieshit dhe u nis\u00eb p\u00ebr rrug\u00ebn e tij p\u00ebr n\u00eb Shtetet e Bashkuara. Pas nj\u00eb q\u00ebndrese t\u00eb shkurt\u00ebr n\u00eb Itali,shkoi n\u00eb Gjermani ku q\u00ebndroi m\u00eb shum\u00eb dhe prej andej u nis p\u00ebr Amerik\u00eb. Ndalesa e tij e par\u00eb ishte New Yorku. Kaloi n\u00ebp\u00ebr kontrollin e zakonsh\u00ebm t\u00eb Zyr\u00ebs s\u00eb Emigracionit n\u00eb Ellis Island. Koh\u00eb m\u00eb par\u00eb nipat dhe mesat e tij t\u00eb lindur n\u00eb Amerik\u00eb kishin k\u00ebrkuar em\u00ebrin e tij n\u00eb arkivat e k\u00ebsaj zyre historike n\u00eb New York. Ata kishin zbuluar atje em\u00ebrin, mbiem\u00ebrin dhe disa t\u00eb dh\u00ebna tjera biografike. Ishte nj\u00eb kuriozitet i madh. Pas nj\u00eb kohe Gjoni ishte vendosur n\u00eb qytetin Chicago, ku kishte punuar disa vjet. M\u00eb von\u00eb ai kishte d\u00ebgjuar se n\u00eb shtetin Oregon pran\u00eb Oqeanit Paq\u00ebsor pun\u00ebt ishin m\u00eb t\u00eb mira. Atje q\u00ebndroi deri n\u00eb fund kur u kthye p\u00ebrgjith\u00ebmon\u00eb n\u00eb vendlindjen e tij n\u00eb Triesh. N\u00eb k\u00ebt\u00eb shtet t\u00eb Amerik\u00ebs kishte punuar shum\u00eb dhe kishte kursyer pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb fitimeve. Atje kishte punuar n\u00eb industrin\u00eb e p\u00ebrpunimit t\u00eb drurit, ku ishte b\u00ebr\u00eb mjesht\u00ebr i madh. T\u00ebr\u00eb koh\u00ebn kishte punuar p\u00ebr nj\u00eb kompani. Gjoni u kishte rr\u00ebfyer djem\u00ebve t\u00eb tij se pronari kishte nj\u00eb respekt p\u00ebr t\u00eb. Bile kishte d\u00ebshiruar edhe martes\u00ebn e nj\u00ebr\u00ebs prej vajzave t\u00eb tij me Gjon Ujk\u00ebn. Ai kishte refuzuar ofertat sepse d\u00ebshira e tij e jet\u00ebs ishte kthimi n\u00eb vendlindje. Prind\u00ebrit dhe familjar\u00ebt e tij n\u00eb Triesh kishin humbur lidhjet me Gjonin p\u00ebr pothuajse 4 vjet. Prej vitit 1914 e deri m\u00eb 1918 nuk kishin marr\u00eb asnj\u00eb let\u00ebr dhe as lajm per djalin e tyre. Ata ishin shqet\u00ebsuar shum\u00eb p\u00ebr fatin e tij. E kishin gjetur pas 4 vjet\u00ebsh pas nj\u00eb k\u00ebrkese q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb Tom\u00eb Smajli Gjeloshaj nga Kryqi i Kuq. Kjo nd\u00ebrprerje e korrespondenc\u00ebs kishte q\u00ebn\u00eb soj\u00eb e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore. Gjon Ujka u kthye n\u00eb Triesh n\u00eb vitin 1920. Natyrisht se kishte b\u00ebr\u00eb fitime dhe kursime t\u00eb m\u00ebdha. Nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb fitimeve i mori me vete n\u00eb anije nd\u00ebrsa pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe e transferoi prej bank\u00ebs amerikane n\u00eb bank\u00ebn jugosllave ku p\u00ebsoi humbje t\u00eb madhe gjat\u00eb procesit t\u00eb k\u00ebmbimit monetar prej dollarit n\u00eb dinar. Gjat\u00eb atij k\u00ebmbimi kishte humbur pjs\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb fitimit n\u00eb Amerik\u00eb. Edhe udh\u00ebtimi me anije me shum\u00eb t\u00eb holla ishte i rreziksh\u00ebm nga hajdut\u00ebt i kishte rr\u00ebfyer Gjoni djalit t\u00eb tij Nikoll\u00ebs.<\/p>\n<p>Pasi u kthye n\u00eb vendlindjen e tij n\u00eb Triesh filloi nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb re. Nd\u00ebrtoi nj\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb bukur me gur\u00eb t\u00eb latuar, q\u00eb m\u00eb von\u00eb u quajt Kulla e Gjon Ujk\u00ebs. Bleu toka e livadhe t\u00eb m\u00ebdha. Iu p\u00ebrshtat vendit thuajse kurr\u00eb nuk kishte q\u00ebn\u00eb n\u00eb Amerik\u00eb. Respektoi traditat dhe normat shoq\u00ebrore edhe m\u00eb shum\u00eb se ata q\u00eb nuk kishin q\u00ebn\u00eb kurr\u00eb jasht\u00eb Trieshit. Ishte shum\u00eb modest. Nuk mburrej fare p\u00ebr gjithato udh\u00ebtime q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb n\u00ebp\u00ebr Evrop\u00eb e Amerik\u00eb. Ai kishte m\u00ebsuar shum\u00eb nga shoq\u00ebria amerikane. Ishte nj\u00eb burr\u00eb i tipareve serioze shqiptaro-amerikane. Ata q\u00eb e kan\u00eb njohur mir\u00eb thon\u00eb se Gjon Ujka nuk fliste shum\u00eb, por ato q\u00eb i fliste ishin t\u00eb v\u00ebrteta. Ai tregonte shum\u00eb mrekulli p\u00ebr Amerik\u00ebn, por nuk i tregonte t\u00eb gjitha sepse p\u00ebr ambientin e Mal\u00ebsis\u00eb ato ishin t\u00eb pabesueshme. Ai ruajti dashurin\u00eb e respektin p\u00ebr Amerik\u00ebn deri dit\u00ebn e fundit t\u00eb jet\u00ebs. Gjon Ujka kishte g\u00ebzuar shum\u00eb t\u00eb mira nga jeta n\u00eb Amerik\u00eb dhe kishte nostalgji t\u00eb madhe p\u00ebr Shtetet e Bashkuara. T\u00eb gjith\u00eb i d\u00ebgjonin me v\u00ebm\u00ebndje tregimet e tij p\u00ebr mrekullit\u00eb e Shteteve t\u00eb Bashkuara. Gjoni tregonte p\u00ebr t\u00eb gjitha aspektet e jetes\u00ebs amerikane. Tregonte p\u00ebr ekonomin\u00eb, p\u00ebr infrastruktur\u00ebn, p\u00ebr r\u00ebndin dhe shoq\u00ebrin\u00eb dhe m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr demokracin\u00eb. Ai i kishte th\u00ebn\u00eb nj\u00ebher\u00eb babait tim: Asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb jet\u00ebn time n\u00eb Shtetet e Bashkuara nuk m\u00eb kishte ndaluar kush p\u00ebr ndonj\u00eb informat\u00eb ose p\u00ebr let\u00ebr njoftimi. Ai tregonte p\u00ebr jet\u00ebn luksoze t\u00eb aristokracis\u00eb amerikane dhe p\u00ebr nd\u00ebrtime gjigante t\u00eb pallateve n\u00ebp\u00ebr qytete, pastaj p\u00ebr ura e anije t\u00eb m\u00ebdha. Kjo aventur\u00eb nd\u00ebrkontinentale n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte vep\u00ebr historike dhe heroike. Ky turne epik n\u00ebp\u00ebr dete dhe Oqeanin Atlantik kishte zgjatur 7 jav\u00eb. Paramendo dallg\u00ebt e deteve dhe Oqeanit. Kurdo q\u00eb p\u00ebrmendej Gjon Ujka, p\u00ebrm\u00ebndej edhe Amerika. Identiteti i tij ishte Amerika. Rr\u00ebfimet e tij p\u00ebr Amerik\u00ebn ishin futur thell\u00eb n\u00eb shpirtin e popullit dhe nga ato rr\u00ebfime Amerika u b\u00eb vendi m\u00eb I dashur i Trieshit dhe i gjith\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb. Gjon Ujka ishte nj\u00eb Alexis de Tocqueville i dyte i demokracis\u00eb amerikane. U kthye n\u00eb vendlindje p\u00ebr dashurin\u00eb e familjes dhe t\u00eb vendit por atdheun e dyt\u00eb Amerik\u00ebn nuk e harroi kurr\u00eb. Ai fliste gjuh\u00eb t\u00eb huaja dhe ishte shum\u00eb i ditur. Ai do t\u00eb nderohet n\u00eb vendlindjen e tij n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb 110 vjetorit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Lemaj\u00ebs dhe n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb 110 vjetorit t\u00eb nisjes s\u00eb tij p\u00ebr Amerik\u00eb. Familja dhe shoq\u00ebria meritojn\u00eb respekt p\u00ebr angazhimin e tyre q\u00eb ky burr\u00eb I famsh\u00ebm i Trieshit t\u00eb nderohet ashtu si\u00e7 e meriton. Kjo familje e madhe dhe e mir\u00ebnjohur do t\u00eb kujtohet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr fisnike, ashtu si\u00e7 do t\u00eb kujtohet p\u00ebrgjith\u00ebmon\u00eb babai dhe gjyshi i tyre Gjon Ujka I Trieshit dhe i Amerik\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Me rastin e 110 vjetorit t\u00eb nisjes s\u00eb tij p\u00ebr Amerik\u00eb) &nbsp; Gjek Gjonlekaj\/New York &nbsp; &nbsp; T\u00eb diel\u00ebn me 13 gusht n\u00eb Triesh do t\u00eb p\u00ebrkujtohet Gjon Ujka Gjurashaj. Ky perkujtim b\u00ebhet n\u00eb kuadrin e 110-vjetorit t\u00eb nisjes s\u00eb tij p\u00ebr n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs dhe 110-vjetorin e Luft\u00ebs s\u00eb Lemaj\u00ebs. K\u00ebt\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15289,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,5,15],"tags":[1041],"class_list":["post-15288","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-diaspora","category-portrete","tag-gjon-ujka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15288","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15288"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15288\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15290,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15288\/revisions\/15290"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15289"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15288"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15288"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15288"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}