{"id":14897,"date":"2017-07-09T14:03:05","date_gmt":"2017-07-09T12:03:05","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=14897"},"modified":"2017-07-09T14:16:39","modified_gmt":"2017-07-09T12:16:39","slug":"katedralja-katolike-e-tivarit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=14897","title":{"rendered":"Katedralja Katolike e Tivarit"},"content":{"rendered":"<figure id=\"attachment_14898\" aria-describedby=\"caption-attachment-14898\" style=\"width: 485px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Katedralja-katolike-tivar.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-14898 size-full\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Katedralja-katolike-tivar.jpg\" alt=\"\" width=\"485\" height=\"344\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Katedralja-katolike-tivar.jpg 485w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Katedralja-katolike-tivar-300x213.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 485px) 100vw, 485px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-14898\" class=\"wp-caption-text\">Katedralja Katolike e Tivarit<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Udh\u00ebtim n\u00ebp\u00ebr Trojet Shqiptare &#8211; Katedralja Katolike e Tivarit<\/strong><\/p>\n<p><strong>Nga Tivari &#8211; Beqir SINA<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ajo \u00ebsht\u00eb dhe kisha m\u00eb e madhe Katolike n\u00eb gjith\u00eb Malin e Zi<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>TIVARI : Tivari (malazisht i th\u00ebrrasin: Bar), i njohur edhe si Tivari i Ri, \u00ebsht\u00eb qytet bregdetar n\u00eb jug t\u00eb Malit t\u00eb Zi. Ose edhe pika e fundit e trevave shqiptare, p\u00ebrgjat\u00eb bregdetit Adriatik\u00eb, n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe i p\u00ebrkasin administrat\u00ebs s\u00eb Komun\u00ebs s\u00eb Tivarit.<\/p>\n<p>N\u00eb qytetin e Tivarit jetojn\u00eb 17,727 banor\u00eb, kjo sipas censusit t\u00eb v. 2011. Komuna e Tivarit, e cila ka nj\u00eb sip\u00ebrfaqe prej 598 km2, ka nj\u00eb popullsi prej 42,068 banor\u00ebsh.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Osman Bejtullah Kuka lindi n\u00eb qytetin e Shkodr\u00ebs.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Osman Bejtullah Kuka i cili lindi m\u00eb 1820, vendlindja Shkod\u00ebr , vdiq m\u00eb 1862 n\u00eb Vranjina Mal i Zi &#8211; Komb\u00ebsia e tij dihet se \u00ebsht\u00eb Shqiptar nd\u00ebrsa me ka qen\u00eb nji ushtarak\u00eb q\u00eb ka b\u00ebr histori n\u00eb k\u00ebt\u00eb trev\u00eb<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Jeta dhe prejardhja<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Simbas materialeve historike Familja e Kukajve ishte nj\u00eb familje e vjet\u00ebr, shqiptare me tradita patriotike. K\u00ebt\u00eb mbiem\u00ebr e gjejm\u00eb &#8211; thot\u00eb studiuesi dr. Mikel Prenushi &#8211; n\u00eb literatur\u00ebn historike humaniste t\u00eb shek. XVI si mbiem\u00ebr t\u00eb disa luft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Sk\u00ebnderbeut.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Prejardhjen e tyre t\u00eb larg\u00ebt Kukajt e kishin nga rrethet e Pej\u00ebs.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gj\u00eb e sakt\u00eb p\u00ebr vitin e lindjes s\u00eb Oso Kuk\u00ebs nuk dihet, por sipas p\u00ebrpjekjeve t\u00eb disa studiesve, m\u00eb e pranueshme \u00ebsht\u00eb viti 1820, n\u00eb nj\u00eb familje qytetare, e cila banonte n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Shkodr\u00ebs (n\u00eb vendin ku sot \u00ebsht\u00eb gjimnazi &#8220;28 n\u00ebntori&#8221;).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>F\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e kaloi n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e ardhur (t\u00eb re) nd\u00ebrtuar te \u00c7inari Hoxh\u00eb &#8211; Dheut (sot rruga &#8220;Oso Kuka&#8221;, nr. 12).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sipas goj\u00ebdh\u00ebnave e ndonj\u00eb shkrimi t\u00eb gjetur, q\u00eb n\u00eb t\u00eb ri linte t\u00eb kuptonte se do b\u00ebhej trim, se xhixha (zjarr) i nxirrnin syt\u00eb. Kur pashai turk ankohet se nuk ka djem n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb t\u2018ia dalin zot trojeve t\u00eb veta, ai p\u00ebrgjigjet dhunsh\u00ebm.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>Se p\u00ebr din e p\u00ebr Iman<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong> T\u2018baj q\u00eb t\u2018kaj e zeza nan\u00eb!<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong> M\u00eb tej Oso Kuka shton:<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>Pse n\u00eb Shqypni ka djelm si Zana.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong> Qi p\u00ebr mbret e troje t\u00eb veta<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong> Nuk i dhimet gjaja jeta.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gjithashtu, Tivari ka hyr\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn e historis\u00eb shqiptare edhe me at\u00eb q\u00eb partizan\u00ebt sllavo &#8211; komunist b\u00ebn me Masakr\u00ebn e Tivarit. Pik\u00ebrisht, n\u00eb pranver\u00ebn e vitit 1945, Tivari ishte vendi ku u masakruan rreth 1500\u20132000 shqiptar\u00eb n\u00eb rastin e quajtur Masakra e Tivarit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tivari daton qysh m\u00eb 1863<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb gjuh\u00ebn shqipe njihet si Tivar, nd\u00ebrsa n\u00eb sllavojugoret ashtu si kan\u00eb ndrruar pothuajse t\u00eb gjitha merat e qyteteve dhe vendbanimeve shqiptare me cirilike dh gjuh\u00ebn e tyre i th\u00ebrrasin ose e quajn si \u0411\u0430\u0440\/Bar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa, n\u00eb gjuh\u00ebn italiane njihet si Antivari apo Antibari; n\u00eb gjuh\u00ebn greke si Antivarion n\u00eb latinisht si Antibarium. Emri i k\u00ebtij qyteti \u00ebsht\u00eb i lidhur me emrin e qytetit t\u00eb Barit n\u00eb Itali dhe i cili p\u00ebrshkruan poziten gjeografike, p\u00ebrball\u00eb qytetit t\u00eb Barit dhe n\u00eb an\u00ebn e p\u00ebrtejme t\u00eb detit Adriatik.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Historia<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ekspedita t\u00eb ndryshme t\u00eb arkeolog\u00ebve kan\u00eb v\u00ebrtetuar se sip\u00ebrfaqja e qytetit dhe rrethin\u00ebs s\u00eb tij kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb populluara q\u00eb n\u00eb parahistori. Materialet e gjetura tregojn\u00eb prezenc\u00ebn e Ilir\u00ebve. Mendohet se qyteti \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar mbi apo n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb qytetit t\u00eb lasht\u00eb t\u00eb njohur si Antipargal n\u00eb shekullin e VI. Emrin Antibarium (P\u00ebrball\u00eb Barit n\u00eb Itali) duket t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrmendur rreth shekullin X.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Pallati Mbretit Nikolla<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Duket se shum\u00eb sundues t\u00eb Diokles\u00eb kan\u00eb p\u00ebrdorur k\u00ebt\u00eb qytet si seli t\u00eb tyre. K\u00ebshtu sunduesi i par\u00eb i Diokles\u00eb Mihali e ka konfirmuar kuror\u00ebzimin n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet sikurse m\u00eb von\u00eb Bodini.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nga 1166 deri m\u00eb 1183 qyteti ishte n\u00ebn zot\u00ebrimin e bizantin\u00ebve nga t\u00eb cil\u00ebt Stefan Nemanja e kishte marr\u00eb dhe bashkangjitur s\u00eb bashku me Zet\u00ebn sundimit t\u00eb tij n\u00eb Rashk\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nga relacioni i kryepeshkopit t\u00eb Tivarit Guljelm Adam drejtuar Duk\u00ebs s\u00eb Burgonj\u00ebs Filipit t\u00eb VII Valua, 1332 (MONUMENTIS POUR L\u2019HISTOIRE DES PROVINCE DE NAMUR, v\u00ebll. IV, f. 293-298. Origj. latinisht. P\u00ebrkthyer nga fr\u00ebngjishtja.)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Argjipeshkvi i Tivarit Gulielm Adae shkruan ne 1332 nj\u00eb vep\u00ebr n\u00eb latinisht p\u00ebr mbretin e Franc\u00ebs Filipi VI dhe nuk harron t\u00eb shkruaje k\u00ebt\u00eb fraz\u00eb lapidare : &#8220;Shqiptaret kan\u00eb nj\u00eb gjuhe krejt tjet\u00ebr dhe t\u00eb ndryshme nga latinishtja, kan\u00eb alfabetin latin n\u00eb t\u00eb ter\u00eb librat e tyre&#8221;.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nga viti 1443 deri 1571 qyteti administrohej kryesisht nga Venedikasit. Gjat\u00eb mesjet\u00ebs ishte qend\u00ebr e bregdeti jugor\u00eb dhe kishte nj\u00eb status qytet-shteti deri sa m\u00eb 1571 bie n\u00ebn sundimin otoman, Selim II, deri m\u00eb 1878.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtari njohur italian Gjuliem Markoni vendosi lidhjen e par\u00eb telegrafike midis Tivarit dhe Antibarit m\u00eb 30 gusht 1904 dhe m\u00eb 1908 p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb futet n\u00eb p\u00ebrdorim linja hekurudhore cila e b\u00ebnte k\u00ebt\u00eb qytet nd\u00ebr qytet e par\u00ebt t\u00eb lidhura me hekurudh\u00eb n\u00eb Ballkan (1913).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tivari ishte po ashtu nd\u00ebr qytetet e par\u00eb n\u00eb Mal t\u00eb Zi q\u00eb filloi luft\u00ebn kund\u00ebr fashist\u00ebve (13 qershor 1941).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Q\u00eb nga lufta e dyt\u00eb bot\u00ebrore e deri n\u00eb dit\u00ebt e sotshme qyteti \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Malit t\u00eb Zi dhe \u00ebsht\u00eb qend\u00ebr komune.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ekonomia &#8211; Demografia<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sipas regjistrimit t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb vitit 2003, komuna e Tivarit ka pasur 40.037 banor\u00eb, t\u00eb vendosur n\u00eb 83 vendbanime.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>P\u00ebrb\u00ebrja nacionale :<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ethnicity n\u00eb regjistrimin e vitit 2003<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ethnicity Number\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0 Percentage<br \/>\nMalazez\u00eb 19.960\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 44,14 %<br \/>\nSerb\u00eb 11.218\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 24,81 %<br \/>\nShqiptar\u00eb 5.450\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 12,05 %<br \/>\nT\u00eb padeklaruar 1.771\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3,92 %<br \/>\nPa t\u00eb dh\u00ebna 1.906\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4,21 %<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gjithsej 45.223 100 %<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sipas rezultateve preliminare t\u00eb regjistrimit t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb vititi 2011, komuna e Tivarit ka pasur 42368 banor\u00eb me 14211 ekonomi familjare dhe 33312 .<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Komuna ka 83 fshatrat e saj (2003) 40.000 banor\u00eb, qyteti vet\u00eb 13.700 banor\u00eb. N\u00eb Bar, nj\u00eb kryepeshkop katolik ka vendin e tij n\u00eb Regjistrimin e vitit 2003, pas nacionaliteteve shpreh : Malazez\u00ebt jan 44% 24,81 % serb\u00eb 12,05 % shqiptar\u00eb 6,21 % sllav mysliman\u00ebt 2,27 % boshnjak\u00eb 10,52 % t\u00eb tjera<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, kur viziton trevat shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi, natyrisht\u00eb, q\u00eb gj\u00ebja e par\u00eb dhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr \u00e7do vizitor, \u00ebsht\u00eb Katedralja Katolike e Tivarit, nj\u00eb nd\u00ebrtes kjo me t\u00eb vertet madh\u00ebshtore, ose si na tha Don Gabriel Grabanica administrator i Kish\u00ebs Katolike n\u00eb Bratic\u00eb \u2013 Kullomz\u00eb, &#8221; Simbol i fes\u00eb son\u00eb, dhe i ngjyrave tona komb\u00ebtare, kuq e zi e lyer nga jasht\u00eb e gjith\u00eb Kisha Katolike e Tivarit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ajo \u00ebsht\u00eb dhe kisha m\u00eb e madhe Katolike n\u00eb gjith\u00eb Malin e Zi<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E nd\u00ebrtuar edhe me nj\u00eb kontribut t\u00eb madh t\u00eb fondeve, t\u00eb shqiptarve t\u00eb Amerik\u00ebs t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebr p\u00ebrfundimin e pun\u00ebs n\u00eb katedralen Sh\u00ebn Pjetri n\u00eb Tivar vitin e kaluar mblodh\u00ebn 120 mij\u00eb dollar \u2013 duke \u00e7uar shum\u00ebn e pergjithshme n\u00eb kontributetet e tyre n\u00eb 450 mij\u00eb dollar nga donacionet e Kishes Katolike Shqiptare \u201cZoja e Shkodr\u00ebs \u2013 n\u00eb New York<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ku gjith\u00ebmone\u0308 p\u00ebr k\u00ebto ndihma po sh\u00ebndrrit Kisha Katolike \u201cZoja e Shkodre\u0308s\u201d, ne\u0308 Harsdale Neew York, ne\u0308n udhe\u0308heqjen shpirt\u00ebrore te\u0308 bariut te\u0308 saj te\u0308 nderuar Dom Pjete\u0308r Popaj se\u0308 bashku me Ke\u0308shillin e Kishe\u0308s dhe besmitar\u00ebt e saj saj shum\u00eb fetar dhe bujar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u00eb cil\u00ebt kontribuan shume\u0308 pe\u0308r te\u0308 mbledhur fonde, pe\u0308r ripe\u0308rte\u0308ritjen dhe rinovimin e Kishe\u0308s antike, duke ruajtur vlerat dhe identitetin e saj autokton.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ne\u0308 ke\u0308te\u0308 ndihm\u00eb shume\u0308 domethe\u0308ne\u0308se, ka qene\u0308 pe\u0308rfshire\u0308 me nje\u0308 pe\u0308rkushtim te\u0308 pe\u0308rhershe\u0308m edhe Arqipeshkvi i ri i Tivarit dhe Primat i Serbise\u0308 Shke\u0308lqe\u0308sia e Tij Imzot Rrok Gjonlleshaj se\u0308 bashku me Vikarin e Pe\u0308rgjithshe\u0308m apo Sekretarin dhe fran\u00e7eskanin e pe\u0308rkushtuar pe\u0308r Fe e Atdhe Pader Pashko Gojcaj O.F.M.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Duke gjetur mbe\u0308shtetjen e madhe nga komuniteti shqiptaro- amerikane\u0308, te\u0308 cile\u0308t me bujari dhuruane ato shuma te\u0308 me\u0308dha (420 mij\u00eb dollar amerikan) pe\u0308r te\u0308 be\u0308re\u0308 te\u0308 mundur realizimin me sukses te\u0308 projektit rinovues te\u0308 Katedrale\u0308s se\u0308 Tivarit nje\u0308 nga me\u0308 te\u0308 vjetrat ne\u0308 Arqipeshkvine\u0308 Metropolitane ne\u0308 fjale\u0308<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Udh\u00ebtim n\u00ebp\u00ebr Trojet Shqiptare &#8211; Katedralja Katolike e Tivarit Nga Tivari &#8211; Beqir SINA Ajo \u00ebsht\u00eb dhe kisha m\u00eb e madhe Katolike n\u00eb gjith\u00eb Malin e Zi &nbsp; &nbsp; TIVARI : Tivari (malazisht i th\u00ebrrasin: Bar), i njohur edhe si Tivari i Ri, \u00ebsht\u00eb qytet bregdetar n\u00eb jug t\u00eb Malit t\u00eb Zi. Ose edhe pika [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14898,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[911,640,914,24,196,913],"class_list":["post-14897","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-kronike","tag-katedralja-katolike-e-tivarit","tag-masakra-e-tivarit","tag-osman-bejtullah-kuka","tag-oso-kuka","tag-tivar","tag-tivari-i-ri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14897"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14897\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14904,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14897\/revisions\/14904"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}