{"id":13877,"date":"2017-05-07T10:54:28","date_gmt":"2017-05-07T08:54:28","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=13877"},"modified":"2017-05-07T11:06:58","modified_gmt":"2017-05-07T09:06:58","slug":"demarkacion-apo-zgjerim-territorial-i-radhes-per-malin-e-zi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=13877","title":{"rendered":"&#8220;DEMARKACION APO ZGJERIM TERRITORIAL I RADH\u00cbS P\u00cbR MALIN E ZI?&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/kufiri-kosove-mali-zi.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2115 size-full\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/kufiri-kosove-mali-zi.jpg\" alt=\"\" width=\"593\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/kufiri-kosove-mali-zi.jpg 593w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/kufiri-kosove-mali-zi-300x202.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 593px) 100vw, 593px\" \/><\/a><br \/>\n<strong>Shkruan Xheladin Zeneli<br \/>\n<\/strong><br \/>\nEdhe vet\u00eb historian\u00ebt malazez\u00a0 e pranojn\u00eb faktin se pa ndihm\u00ebn e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha t\u00eb koh\u00ebs, n\u00eb fund t\u00eb shekullit 19-t\u00eb, Mali i Zi sot do t\u00eb ishte gjith\u00ebnj\u00eb nj\u00eb vend me madh\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb principate, pra me nj\u00eb sip\u00ebrfaqe dy her\u00eb m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl se sa sot. Territori i Malit t\u00eb Zi para Kongresit t\u00eb Berlinit n\u00eb vitin 1878 kishte\u00a0 4,405 km\u00b2 kurse pas Kongresit 9,475 km\u00b2 duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe daljen n\u00eb det t\u00eb tij. Pjesa d\u00ebrmuese e ekspanzionit territorial t\u00eb Malit t\u00eb Zi u arrit kryesisht n\u00eb d\u00ebm t\u00eb territoreve shqiptare.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb shum\u00eb interesant se edhe pas 139 viteve t\u00eb Kongresit s\u00eb Berlinit, vendimet e s\u00eb cilit dyfyshuan territorin e Malit t\u00eb Zi, duket sikur ambicijet territorriale t\u00eb k\u00ebtij shteti po dalin n\u00eb sip\u00ebrfaqe p\u00ebrs\u00ebri, tani n\u00eb form\u00ebn e t\u00eb ashtuquajturit demarkacion t\u00eb kufirit me shtetet fqinje t\u00eb saj. K\u00ebto ambicije v\u00ebrehen posa\u00e7\u00ebrisht me rastin\u00a0 e p\u00ebrcaktimit t\u00eb kufirit me Kosov\u00ebn, ku Mali i Zi k\u00ebrkon q\u00eb t\u00eb d\u00ebp\u00ebrtoj 8 kilometra brenda kufirit t\u00eb Kosov\u00ebs dhe t\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsoj rreth 8000 hektar\u00eb t\u00eb territorit t\u00eb saj.<\/p>\n<p>Mu p\u00ebr k\u00ebte arsy \u00e7\u00ebshtja e p\u00ebrcaktimit t\u00eb kufirit, e njohur si Marr\u00ebveshja e demarkacionit n\u00eb mes Malit t\u00eb Zi dhe Kosov\u00ebs, ka hasur n\u00eb reagim t\u00eb ashp\u00ebr t\u00eb opinionit t\u00eb gj\u00ebr\u00eb shqiptar dhe ende nuk \u00ebsht\u00eb ratifikuar nga Kuvendi i Kosov\u00ebs p\u00ebr shkak t\u00eb kund\u00ebrshtimit t\u00eb partive opozitare dhe munges\u00ebs s\u00eb votave t\u00eb mjaftueshme. Bashkimi\u00a0 Europian \u00ebsht\u00eb duke b\u00ebr\u00eb presion ndaj\u00a0 Qeveris\u00eb\u00a0 s\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr ratifikimin e Marr\u00ebveshjes s\u00eb demarkacionit me Malin e Zi si kusht p\u00ebr liberalizimin e vizave ndaj qytetar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs (!?).<\/p>\n<p>Mendoj se BE do t\u00eb duhej t\u00eb sillet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paan\u00ebshme ( neutrale) me rastin e \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb hapaura kufitare n\u00eb mes dy vendeve, s\u00eb paku do t\u00eb duhej q\u00eb mos t&#8217;i vendoste kushte nj\u00ebr\u00ebs pal\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast Kosov\u00ebs, por t\u00eb rekomandoj rrug\u00ebn dhe mund\u00ebsin\u00eb e zgjidhjes s\u00eb problemit qoft ajo edhe p\u00ebrmes\u00a0\u00a0 procesit legal si\u00e7 \u00ebsht\u00eb arbitrazhi nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Mali i Zi nuk ka pretentime kufitare, vet\u00ebm ndaj Kosov\u00ebs, por edhe ndaj dy shteteve t\u00eb tjera fqinj\u00eb, Kroacis\u00eb dhe Bosnj\u00ebs e Hercegovin\u00ebs dhe mundohet q\u00eb t\u00eb me \u00e7do kusht \u00e7\u00ebshtjet e\u00a0 kontestuara t\u00eb kufirit ti zgjidh n\u00eb favorin e vet, pra duke p\u00ebrfituar territor. Derisa me Bosnj\u00ebn dhe Hercegovin\u00ebn , ia ka arritur q\u00ebllimit, duket sikur me Kroacin\u00eb do ta ken\u00eb pak si v\u00ebshtir\u00eb duke pasur parasysh se Kroacia nuk l\u00ebshon pe edhe aq leht\u00eb kur \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtja p\u00ebr territorin e saj.<\/p>\n<p>Me Bosnj\u00ebn dhe Hercegovin\u00ebn,vendi\u00a0 kontestues \u00ebsht\u00eb Sutorina, i cili ka dalje n\u00eb det,p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb Bok\u00ebn e Kotorrit dhe ka nj\u00eb sip\u00ebrfaqe prej 84,000 metra katror\u00eb . Q\u00eb nga Kongresi i Berlinit i vitit 1878 e deri pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore , konkretisht deri n\u00eb vitin 1947, territori\u00a0 i Sutorin\u00ebs ishte pjes\u00eb e BH e cila gjat\u00eb asaj periudhe ishte pjes\u00eb e Austro-Hungaris\u00eb dhe Jugosllavis\u00eb s\u00eb par\u00eb, kurse u b\u00eb pjes\u00eb e RS t\u00eb\u00a0 Malit t\u00eb Zi me formimin e Jugosllavis\u00eb s\u00eb dyt\u00eb.Pas shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Jugosllavis\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb viteteve&#8217;90-ta, Suturina kalon n\u00ebn kontrollin e Malit t\u00eb Zi.Shum\u00eb intelektual dhe disa zyrtar\u00eb t\u00eb Bosnj\u00ebs\u00a0 jan\u00eb t\u00eb mendimit se\u00a0 Sutorina \u00ebsht\u00eb grabitur ilegalisht nga Mali i Zi n\u00eb vitin 1945.<\/p>\n<p>Edhe p\u00ebrkud\u00ebr k\u00ebsaj, me 26 Gusht t\u00eb vitit 2015,\u00a0 dy qeverit\u00eb e vendeve p\u00ebrkat\u00ebse n\u00ebnshkruan marr\u00ebveshjen e kufirit n\u00eb Vien\u00eb ,\u00a0 e cila i jep soverenitetin Malit t\u00eb Zi mbi Sutorin\u00ebn, dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb\u00a0 Mali i Zi u zgjerua edhe p\u00ebr 84,000 metra katror\u00eb.<\/p>\n<p>Kurse me Kroacin\u00eb , vendi kontestues \u00ebsht\u00eb nj\u00eb siujdhes\u00eb me emrin Prevlaka, i cili ishte\u00a0 territor i Kroacis\u00eb kur ky shtet ishte republik\u00eb\u00a0 e Jugosllavis\u00eb, mirpo gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb fundit t\u00eb viteve &#8217;90-ta, ky vend u b\u00eb objekt shk\u00ebmbimi territoresh n\u00eb mes Kroacis\u00eb dhe Federat\u00ebs s\u00eb Serbis\u00eb dhe Malit t\u00eb Zi. Pas \u00e7lirimit t\u00eb jugut t\u00eb Kroacis\u00eb, n\u00eb Prevlak\u00eb\u00a0 u vendos\u00ebn misioni i Kombeve t\u00eb Bashkuara i cili u largua n\u00eb vitin 2002 kur u arrit Protokolli p\u00ebr pushtet t\u00eb p\u00ebrkohsh\u00ebm t\u00eb kufirit i cili \u00ebsht\u00eb n\u00eb fuqi edhe sot. Pas ndarjes s\u00eb Malit t\u00eb Zi nga Serbia dhe shpallja e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij, Kroacia insiston n\u00eb kthimin e k\u00ebtij territori dhe q\u00eb nga viti 2006 egziston nj\u00eb Marr\u00ebveshje e p\u00ebrkohshme n\u00eb fuqi. N\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb te dy pal\u00ebt p\u00ebrgatiten q\u00eb \u00e7\u00ebshtja e vendit kufitar t\u00eb Prevlak\u00ebs t\u00eb zgjidhet p\u00ebrmes Gjykat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb Hag\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebse vjen\u00a0 deri te realizimi i vij\u00ebs kufitare me Kosov\u00ebn, sipas Marr\u00ebveshjes\u00a0 aktuale t\u00eb demarkacionit, at\u00ebher\u00eb Mali i Zi do t\u00eb zgjerohet edhe p\u00ebr 82 km katror\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, dhe k\u00ebt\u00eb do t&#8217;a arrij\u00eb n\u00eb d\u00ebm t\u00eb Kosov\u00ebs. Mali i Zi arsyetohet me vendosjen e vij\u00ebs kufitare t\u00eb vitit 1974, dhe harron se at\u00ebher\u00eb\u00a0 kufijt\u00eb u diktuan nga Beogradi i RFS t\u00eb Jugosllavis\u00eb dhe q\u00eb Kosova, si krahin\u00eb autonome e saj, nuk \u00ebsht\u00eb pyetur fare p\u00ebr\u00a0 \u00e7\u00ebshtjen e kufij\u00ebve t\u00eb saj.<\/p>\n<p>Si n\u00eb rastin e Bosnj\u00ebs e Hercegovin\u00ebs, Kroacis\u00eb ashtu edhe me Kosov\u00ebn, Mali i Zi po tenton q\u00eb procesin e demarkacionit t\u00eb kufirit , t&#8217;a p\u00ebrdor\u00eb p\u00ebr arritjen e aspirat\u00ebs s\u00eb zgjerimit t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb territorit t\u00eb vet n\u00eb d\u00ebm t\u00eb shteteve fqinj t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t&#8217;u brengosur sjellja dhe veprimi i tanish\u00ebm i Bashkimit Europian i cili duke favorizuar zgjerimin territorial t\u00eb Malit t\u00eb Zi, n&#8217;a p\u00ebrkujton n\u00eb veprimet e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha n\u00eb fund t\u00eb shekullit 19-t\u00eb , kur\u00a0 ky shtet ( pra, Mali i Zi ), fal\u00eb vendimeve t\u00eb tyre\u00a0 p\u00ebrjetoj nj\u00eb nd\u00ebr ekspanzionet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha territoriale si asnj\u00eb shtet tjet\u00ebr i Ballkanit.<\/p>\n<p><em>7 Maj 2017<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan Xheladin Zeneli Edhe vet\u00eb historian\u00ebt malazez\u00a0 e pranojn\u00eb faktin se pa ndihm\u00ebn e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha t\u00eb koh\u00ebs, n\u00eb fund t\u00eb shekullit 19-t\u00eb, Mali i Zi sot do t\u00eb ishte gjith\u00ebnj\u00eb nj\u00eb vend me madh\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb principate, pra me nj\u00eb sip\u00ebrfaqe dy her\u00eb m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl se sa sot. Territori i Malit t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2115,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-13877","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13877","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13877"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13877\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13881,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13877\/revisions\/13881"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}