{"id":13457,"date":"2017-04-07T22:57:22","date_gmt":"2017-04-07T20:57:22","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=13457"},"modified":"2017-04-07T22:59:05","modified_gmt":"2017-04-07T20:59:05","slug":"kush-flet-malazezce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=13457","title":{"rendered":"Kush flet malazez\u00e7e?"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/enver-robeli.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-13458 size-full alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/enver-robeli.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/enver-robeli.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/enver-robeli-150x150.jpg 150w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/enver-robeli-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><strong>Nga Enver Robelli<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb opinionet publike t\u00eb Zagrebit, Sarajev\u00ebs, Beogradit dhe Podgoric\u00ebs ka shp\u00ebrthyer nj\u00eb debat i ashp\u00ebr mbi gjuh\u00ebn \u00abserbokroate\u00bb dhe \u00abkroatoserbe\u00bb, pasi dhjet\u00ebra intelektual\u00eb n\u00ebnshkruan nj\u00eb deklarat\u00eb, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb vet\u00ebdije m\u00eb t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr gjuh\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n<p>228 \u00abtradhtar\u00eb\u00bb nga Kroacia, Serbia, Bosnj\u00eb-Hercegovina dhe Mali i Zi deri t\u00eb diel\u00ebn kan\u00eb n\u00ebnshkruar nj\u00eb deklarat\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn b\u00ebjn\u00eb thirrje p\u00ebr rritjen e vet\u00ebdijes p\u00ebr gjuh\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebn e flasin popujt e ish-Jugosllavis\u00eb, sllav\u00ebt e jugut. Dikur ajo gjuh\u00eb quhej \u00abserbokroate\u00bb ose \u00abkroatoserbe\u00bb. Kur t\u00eb botohet ky tekst n\u00eb gazet\u00eb numri i \u00abtradhtar\u00ebve\u00bb mund t\u00eb jet\u00eb edhe m\u00eb i madh, sepse n\u00ebnshkrimi i deklarat\u00ebs n\u00eb internet vazhdon t\u00eb jet\u00eb i hapur. \u00abTradhtar\u00ebt\u00bb q\u00eb thon\u00eb se serb\u00ebt, kroat\u00ebt, boshnjak\u00ebt dhe malazezt\u00eb flasin variante t\u00eb nj\u00eb gjuhe jan\u00eb filozof\u00eb, shkrimtar\u00eb, aktor\u00eb, gazetar\u00eb, politolog\u00eb, sociolog\u00eb, regjisor\u00eb, linguist\u00eb, dramaturg\u00eb, shumica t\u00eb njohur p\u00ebrtej kufijve t\u00eb vendeve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, ata quhen \u00abtradhtar\u00eb\u00bb nga qarqet politike dhe nacionaliste, sepse b\u00ebjn\u00eb thirrje q\u00eb gjuha t\u00eb mos instrumentalizohet p\u00ebr interesa t\u00eb politik\u00ebs ditore dhe t\u00eb garave nacionaliste rajonale. Emrat e n\u00ebnshkruesve shpjegojn\u00eb p\u00ebrse jan\u00eb nervozuar sidomos politikan\u00ebt n\u00eb Zagreb, t\u00eb cil\u00ebt gjuh\u00ebn kroate duan ta shohin si t\u00ebr\u00ebsisht t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb nga serbishtja apo gjuha boshnjake. N\u00ebnshkrues t\u00eb deklarat\u00ebs p\u00ebr gjuh\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt jan\u00eb intelektual\u00eb me renome si profesori i let\u00ebrsis\u00eb nga Sarajeva, Enver Kazaz, autorja Ivana Bodrozhiq, pastaj Vladimir Arsenijeviq, Balsha B\u00ebrkoviq, Borka Pavi\u00e7eviq, Rade Sherbexhija, Igor Shtiks, Mirjana Karanoviq, Boris Dezhuloviq, Nenad Veli\u00e7koviq, Marko Tomash, Rajko G\u00ebrliq, Filip David, Teofil Pan\u00e7iq, Jasmila Zhbaniq, Viktor Ivan\u00e7iq, Dragan Markovina, Boris Buden, Bilana S\u00ebrblanoviq, Ranko Bugarski, Snjezhana Kordiq etj.<\/p>\n<p>Me shp\u00ebrb\u00ebrjen e Jugosllavis\u00eb ka filluar edhe procesi i shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb gjuh\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Ve\u00e7imi gjuh\u00ebsor p\u00ebrher\u00eb ka qen\u00eb edhe p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb treguar e demonstruar ndarjen dhe dallimin nga tjetri. N\u00eb k\u00ebt\u00eb sport jan\u00eb shquar sidomos linguist\u00ebt kroat\u00eb, duke shpikur fjal\u00eb nga m\u00eb aventurieret p\u00ebr t\u00eb hequr k\u00ebshtu \u00abndikimin e serbishtes\u00bb. Dalldia nacionaliste shkon deri aty, saq\u00eb n\u00eb Vukovar nacionalist\u00ebt kroat\u00eb duan t\u00eb zhdukin edhe alfabetin cirilik. Po ashtu, ka nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr ringjallje t\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb gjermanizmave n\u00eb gjuh\u00ebn kroate. K\u00ebshtu synohet t\u00eb tregohet se n\u00eb krahasim me \u00abBallkanin e prapambetur\u00bb kroat\u00ebt p\u00ebrher\u00eb kan\u00eb qen\u00eb pjes\u00eb e civilizimit t\u00eb madh austrohungarez.<\/p>\n<p>Shkrimtari i madh kroat Miroslav K\u00ebrlezha n\u00eb vepr\u00ebn e tij, nd\u00ebrkaq, kritikon jo vet\u00ebm arroganc\u00ebn feudale dhe aristokrate t\u00eb sundimtar\u00ebve austrohungarez\u00eb, por edhe mend\u00ebsin\u00eb e robit t\u00eb bashk\u00ebkomb\u00ebsve t\u00eb tij. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye K\u00ebrlezha ishte nj\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebs kritik i shtetit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb sllav\u00ebve t\u00eb jugut, kuptohet p\u00ebr aq koh\u00eb sa nuk ka p\u00ebrpjekje p\u00ebr dominim nga nacionalist\u00ebt serb\u00eb. K\u00ebrlezha kishte atakuar me fjal\u00eb t\u00eb ashpra Mbret\u00ebrin\u00eb e korruptuar Serbo-Kroato-Sllovene dhe dhun\u00ebn e Beogradit n\u00eb Kosov\u00eb mes dy luft\u00ebrave bot\u00ebrore. Simpatia e tij p\u00ebr Jugosllavin\u00eb ishte e bazuar kryesisht n\u00eb luft\u00ebn antifashiste t\u00eb personifikuar nga Josip Broz Tito.<\/p>\n<p>Shp\u00ebrb\u00ebrjen e gjuh\u00ebs nacionalist\u00ebt serb\u00eb e kan\u00eb shfryt\u00ebzuar p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb zhurm\u00eb dhe p\u00ebr t\u2019u tallur me kroat\u00ebt dhe boshnjak\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt gjoja flasin serbisht. Por mjafton t\u00eb shikohet pak tradita letrare e sllav\u00ebve t\u00eb jugut. A gjendet ndonj\u00eb em\u00ebr serb n\u00eb periudh\u00ebn e renesanc\u00ebs? T\u00eb barokut? Klasik\u00ebs? Romantizmit? Gati t\u00eb gjith\u00eb shkrimtar\u00ebt jan\u00eb kroat\u00eb. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, ashtu si\u00e7 ka l\u00ebn\u00eb gjermanishtja gjurm\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn kroate, edhe turqishtja ka l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb n\u00eb serbisht: linguist\u00ebt serb\u00eb thon\u00eb se n\u00eb fjalorin serb gjenden rreth 3000 turqizma, diplomat\u00ebt turq flasin p\u00ebr 7000 fjal\u00eb turke q\u00eb pasurojn\u00eb vokabularin serb. Pak a shum\u00eb kjo vlen edhe p\u00ebr boshnjak\u00ebt dhe malazezt\u00eb, q\u00eb kan\u00eb jetuar gjat\u00eb n\u00ebn sundimin osman.<\/p>\n<p>Tani t\u00eb gjith\u00eb flasin gjuh\u00ebn e vet. Edhe Mali i Zi ka gjuh\u00ebn e vet. Malazez\u00e7e? Malazezisht? Gjuha malazeze. Boshnjak\u00ebt q\u00eb n\u00eb Jugosllavi kan\u00eb folur serbokroatisht tani flasin gjuh\u00ebn e tyre boshnjake. Serb\u00ebt vazhdojn\u00eb t\u00eb flasin serbisht, por q\u00eb nga fillimi i viteve \u201890 v\u00ebrehet nj\u00eb p\u00ebrpjekje e qarqeve politike dhe intelektuale p\u00ebr t\u00eb favorizuar dominimin e alfabetit cirilik n\u00eb jet\u00ebn publike. Por nga gazetat kryesore vet\u00ebm \u00abPolitika\u00bb botohet n\u00eb alfabetin cirilik, nd\u00ebrsa gazetat m\u00eb proruse si \u00abInformer\u00bb e \u00abKurir\u00bb vazhdojn\u00eb ta rrejn\u00eb popullin me shkronja latine.<\/p>\n<p>N\u00ebnshkruesit e deklarat\u00ebs p\u00ebr gjuh\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt nuk mohojn\u00eb asnj\u00eb gjuh\u00eb, asnj\u00eb variant, asnj\u00eb dialekt. Ata vet\u00ebm k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb t\u00eb hiqet dor\u00eb nga shpikja e ndarjeve gjuh\u00ebsore. Sepse fakt \u00ebsht\u00eb se nj\u00eb kroat dhe nj\u00eb serb kur flasin nuk kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr p\u00ebrkthyes. Kjo \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmuar edhe gjat\u00eb luft\u00ebs kur Franjo Tuxhmani dhe Slobodan Milosheviqi flisnin n\u00eb telefon n\u00eb linj\u00ebn Zagreb-Beograd dhe takoheshin n\u00eb rezidenc\u00ebn e Titos n\u00eb Karagjorgjev\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb plane p\u00ebr ndarjen e Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebs. Sot jo pak gazetar\u00eb kroat\u00eb shkruajn\u00eb p\u00ebr mediat serbe apo boshnjake dhe tekstet e tyre nuk p\u00ebrkthehen.<\/p>\n<p>Nisma gjuh\u00ebsore e intelektual\u00ebve t\u00eb pangarkuar me helmin nacionalist ka zem\u00ebruar, p\u00ebr shembull, presidenten kroate, Kolinda Grabar-Kitaroviq, e cila tha se gjuha e p\u00ebrbashk\u00ebt ka vdekur me vdekjen e Jugosllavis\u00eb. K\u00ebshtu presidenten kroate e tradhtoi gjuha, sepse me deklarat\u00ebn e saj, ajo, n\u00eb fakt, e pranoi se ka ekzistuar nj\u00eb gjuh\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt. T\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb debat m\u00eb s\u00eb miri e p\u00ebrmblodhi shkrimtari nga Beogradi, Vladimir Arsenijeviq: \u00abN\u00ebse kuptohemi, at\u00ebher\u00eb flasim gjuh\u00ebn e nj\u00ebjt\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p><strong>\/Koha Net\/<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Enver Robelli N\u00eb opinionet publike t\u00eb Zagrebit, Sarajev\u00ebs, Beogradit dhe Podgoric\u00ebs ka shp\u00ebrthyer nj\u00eb debat i ashp\u00ebr mbi gjuh\u00ebn \u00abserbokroate\u00bb dhe \u00abkroatoserbe\u00bb, pasi dhjet\u00ebra intelektual\u00eb n\u00ebnshkruan nj\u00eb deklarat\u00eb, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb vet\u00ebdije m\u00eb t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr gjuh\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt. 228 \u00abtradhtar\u00eb\u00bb nga Kroacia, Serbia, Bosnj\u00eb-Hercegovina dhe Mali i Zi deri t\u00eb diel\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13458,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-13457","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13457"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13460,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13457\/revisions\/13460"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13458"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}