{"id":12819,"date":"2017-02-23T11:54:22","date_gmt":"2017-02-23T10:54:22","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=12819"},"modified":"2017-02-23T11:54:22","modified_gmt":"2017-02-23T10:54:22","slug":"interviste-me-ilir-ikonomin-autorin-e-librit-esat-pashe-toptani-njeriu-lufta-pushteti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=12819","title":{"rendered":"Intervist\u00eb me Ilir Ikonomin \u2013 autorin e librit \u201cEsat pash\u00eb Toptani: Njeriu, lufta, pushteti\u201d"},"content":{"rendered":"<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/esat-pashe-toptani-njeriu-lufta-pushteti.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-12820 \" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/esat-pashe-toptani-njeriu-lufta-pushteti.jpg\" width=\"386\" height=\"627\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/esat-pashe-toptani-njeriu-lufta-pushteti.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/esat-pashe-toptani-njeriu-lufta-pushteti-185x300.jpg 185w\" sizes=\"auto, (max-width: 386px) 100vw, 386px\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>Intervistoi \u2013 Beqir SINA<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><b><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0<\/span><\/b><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b><span style=\"font-size: medium;\">Ikonomi : \u201cM\u00ebnyra e ftoht\u00eb e t\u00eb shkruarit histori, \u00ebsht\u00eb norm\u00eb n\u00eb SHBA, dhe p\u00ebr mua \u00ebsht\u00eb nj\u00eb standard q\u00eb p\u00ebrpiqem ta ndjek\u201d<\/span><\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\">\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><i><span style=\"font-size: medium;\">Gazetari i \u201cZ\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs\u201d, Ilir Ikonomi \u2013 studiues e publicist, autor\u00a0 i njohur,\u00a0 vjen me librin e tret\u00eb, i cili nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb lib\u00ebr historik, k\u00ebsaj radhe p\u00ebr nj\u00eb figur\u00eb komplekse dhe me shum\u00eb drit\u00ebhije n\u00eb histori &#8211; p\u00ebr Esat Pash\u00eb Toptanin.<\/span><\/i><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><i><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0<\/span><\/i><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><i><span style=\"font-size: medium;\">Ikonomi, i cili me k\u00ebto tre vepra duket se po krijon stilin e tij t\u00eb ve\u00e7ant t\u00eb t\u00eb shkruarit, mbasi n\u00eb 5 vitet e fundit, ai \u00ebsht\u00eb munduar t\u00eb na njoh\u00eb me disa emra, q\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, si Faik Konica dhe Ismail Qemali, dhe, k\u00ebt\u00eb her\u00eb \u00ebsht\u00eb ndalur tek nj\u00eb em\u00ebr, i cili koha tregoj\u00eb se ishte l\u00ebn\u00eb pas dore nga historian\u00ebt.<\/span><\/i><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><i><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0<\/span><\/i><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><i><span style=\"font-size: medium;\">Nj\u00eb stil ky &#8211; ku edhe studiues, publicist,\u00a0 shkrimtar, e t\u00eb tjer\u00eb, duhet ta rishkruajn\u00eb historin\u00eb e\u00a0 Shqip\u00ebris\u00eb mbi baz\u00ebn e dokumentave arkivore, dhe t\u00eb fshijn\u00eb ato shtremb\u00ebrimet e historio-grafis\u00eb s\u00eb regjimit komunist.\u00a0<\/span><\/i><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><i><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0<\/span><\/i><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><i><span style=\"font-size: medium;\">Ndoshta, duke fshir\u00eb k\u00ebshtu edhe at\u00eb pluhurin q\u00eb u hodh gjat\u00eb historis\u00eb, 45 vje\u00e7are t\u00eb realizmit socialist n\u00eb vendin ton\u00eb, mbi figura t\u00eb tilla.<\/span><\/i><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><i><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0<\/span><\/i><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><i><span style=\"font-size: medium;\">Ikonomi, thot\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb intervist\u00eb se \u00ebsht\u00eb munduar t\u00eb jet\u00eb i ftoht\u00eb, neutral dhe besnik ndaj dokumenteve t\u00eb koh\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb n\u00eb drit\u00eb nj\u00eb personazh, i cili p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb sinqert\u00eb, \u00ebsht\u00eb par\u00eb si nj\u00eb figur\u00eb antikomb\u00ebtare.<\/span><\/i><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><i><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0<\/span><\/i><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><i><span style=\"font-size: medium;\">I pyetur n\u00eb se do t\u00eb jetonte n\u00eb Shqip\u00ebri, a do t\u2019i kishte shkruar librat q\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb lexuesit deri sot? si Faik Konica dhe Ismail Qemali, dhe s\u00eb fundi p\u00ebr Esat Pash\u00eb Toptanin!<\/span><\/i><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><i><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0<\/span><\/i><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><i><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0Ai, thot\u00eb i qet\u00eb dhe i kthejllt\u00eb : \u201cMendoj se m\u00ebnyra e ftoht\u00eb e t\u00eb shkruarit histori, \u00ebsht\u00eb norm\u00eb n\u00eb SHBA dhe p\u00ebr mua \u00ebsht\u00eb nj\u00eb standard q\u00eb p\u00ebrpiqem ta ndjek.\u201d<\/span><\/i><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><i><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0<\/span><\/i><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><i><span style=\"font-size: medium;\">P\u00ebr librin \u201cEsat pash\u00eb Toptani: Njeriu, lufta, pushteti\u201d, ai ka folur prej se kur libri doli n\u00eb qarkullim dhe u promovua n\u00eb Panairin e Librit n\u00eb Tiran\u00eb, me disa gazetar, nga Shqip\u00ebria, Kosova, viset shqiptare, dhe diaspora.<\/span><\/i><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><i><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0<\/span><\/i><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><i><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0Ikonomi, ka b\u00ebr disa analiza, komente dhe intervista, dhe m\u00eb e fundit \u00ebsht\u00eb kjo e cila \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb nj\u00eb bised\u00eb me gazetarin e Bota sot, n\u00eb New York,\u00a0 ku Ikonomi, flet p\u00ebrs\u00ebri gjer\u00ebsisht p\u00ebr librin e tij .<\/span><\/i><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><i><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0<\/span><\/i><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><i><span style=\"font-size: medium;\">M\u00eb posht\u00eb intervista q\u00eb Ikonomi i dha gazet\u00ebs Bota sot, gazetarit Beqir Sina, nga New Yorku:<\/span><\/i><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>BS: Zoti Ikonomi, botimi juaj i ri \u201cEsat pash\u00eb Toptani: Njeriu, lufta, pushteti\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rr\u00ebfim mbi nj\u00eb figur\u00eb komplekse. Aty gjen shum\u00eb fakte historike, por edhe p\u00ebrshkrime q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb librin t\u00eb duket her\u00eb-her\u00eb sikur po lexon let\u00ebrsi. Si \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ky raport n\u00eb librin tuaj?<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">I.Ikonomi: Libri p\u00ebr Esat pash\u00ebn \u00ebsht\u00eb n\u00eb thelb nj\u00eb hulumtim historik, asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e fantazuar. Edhe p\u00ebrshkrimet e njer\u00ebzve, t\u00eb qyteteve, t\u00eb nd\u00ebrtesave, etj., jan\u00eb fryt i k\u00ebrkimeve t\u00eb mia n\u00ebp\u00ebr arkiva, libra dhe gazeta t\u00eb koh\u00ebs. Un\u00eb nuk e kam krijuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb arbitrare portretin e Esat pash\u00ebs apo t\u00eb personazheve t\u00eb tjera, sepse kjo do t\u2019i krijonte lexuesit p\u00ebrfytyrime t\u00eb gabuara. P\u00ebrkundrazi, kam dashur q\u00eb lexuesi ta ndiej\u00eb sa m\u00eb af\u00ebr personazhin dhe atmosfer\u00ebn e koh\u00ebs, prandaj i kam mbetur besnik fakteve q\u00eb kam gjetur. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se her\u00eb-her\u00eb n\u00eb lib\u00ebr ka p\u00ebrshkrime q\u00eb i afrohen nj\u00eb rr\u00ebfimi letrar, por ato bazohen mbi faktet q\u00eb kam gjetur dhe e ndihmojn\u00eb lexuesin t\u2019i afrohet sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs.<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>B.S: N\u00eb fakt, k\u00ebt\u00eb lloj stili e gjejm\u00eb tek t\u00eb gjith\u00eb librat tuaj. \u00c7far\u00eb ju ka shtyr\u00eb drejt nj\u00eb m\u00ebnyre t\u00eb till\u00eb t\u00eb treguari?<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">I.Ikonomi: Kryesisht m\u00eb ka shtyr\u00eb d\u00ebshira p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb rr\u00ebfimin sa m\u00eb t\u00eb lexuesh\u00ebm, p\u00ebrndryshe ai do t\u00eb ishte nj\u00eb tekst i m\u00ebrzitsh\u00ebm historie. Kam p\u00ebrshtypjen se lexuesi e p\u00eblqen k\u00ebt\u00eb lloj stili, i cili e b\u00ebn lexuesin t\u00eb mos e l\u00ebshoj\u00eb librin nga dora dhe i nxit kuriozitetin, pra \u00ebsht\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb q\u00ebllimit tim. Sigurisht, synimi im \u00ebsht\u00eb jo thjesht t\u00eb jap faktet p\u00ebr Esat pash\u00eb Toptanin, por t\u00eb jap s\u00eb pari nj\u00eb tablo m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb koh\u00ebs, ose m\u00eb konkretisht t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb lindjes s\u00eb shtetit shqiptar.\u00a0<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>B.S: Sa njohuri keni patur p\u00ebr personazhet q\u00eb trajtoni n\u00eb libra, para se t\u00eb uleshit p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrshkruar ata?<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">I.Ikonomi: Kam qen\u00eb gjithnj\u00eb lexues i historis\u00eb, por njohurit\u00eb e mia nuk kan\u00eb qen\u00eb sistematike. Lexoja sa t\u00eb mundja libra historik\u00eb dhe m\u00eb p\u00eblqenin biografit\u00eb. Problemi \u00ebsht\u00eb se p\u00ebrpara r\u00ebnies s\u00eb komunizmit, librat p\u00ebr historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb ishin monoton\u00eb, t\u00eb varf\u00ebr n\u00eb fakte dhe me shpjegime t\u00eb sforcuara. P\u00ebr figurat q\u00eb regjimit komunist nuk i p\u00eblqenin, si Ahmet Zogu, Gjergj Fishta, Faik Konica, nuk flitej thuajse fare, ose flitej n\u00eb drit\u00eb negative. Ato quheshin figura reaksionare. Ashtu si shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb rash\u00eb n\u00eb kontakt me k\u00ebt\u00eb histori t\u00eb ndaluar, pas rr\u00ebzimit t\u00eb komunizmit, n\u00eb fillim t\u00eb viteve 1990, at\u00ebher\u00eb kur nisi t\u00eb rr\u00ebfehej historia e v\u00ebrtet\u00eb e shqiptar\u00ebve. Ishte koha kur njer\u00ebz, q\u00eb jo domosdo kishin qen\u00eb historian\u00eb, nis\u00ebn t\u00eb nxjerrin n\u00eb shesh fakte t\u00eb panjohura, nis\u00ebn t\u00eb flasin p\u00ebr personazhe q\u00eb ishin l\u00ebn\u00eb n\u00eb err\u00ebsir\u00eb. Ndon\u00ebse rr\u00ebfimet rreth k\u00ebtyre figurave ishin shpesh anekdotike, p\u00ebr mua kjo ishte nj\u00eb mrekulli e v\u00ebrtet\u00eb dhe gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe m\u00ebsova shum\u00eb. Lexoja p\u00ebr shembull p\u00ebr Konic\u00ebn dhe habitesha se sa pak njohuri kishte rreth tij n\u00eb publikun shqiptar. I p\u00ebrpija faktet e reja q\u00eb publikoheshin p\u00ebr nj\u00eb galeri t\u00eb t\u00ebr\u00eb personazhesh q\u00eb ishin l\u00ebn\u00eb n\u00eb harres\u00eb. Kjo ishte pik\u00ebrisht koha kur publiku nisi t\u00eb kuptoj\u00eb se sa e deformuar na ishte paraqitur historia e Shqip\u00ebris\u00eb dhe k\u00ebshtu pak nga pak nisi nj\u00eb frym\u00eb e re. Edhe historian\u00ebt zyrtar\u00eb filluan t\u2019i ribotojn\u00eb studimet e tyre, duke b\u00ebr\u00eb plot\u00ebsime apo redaktime, por asnj\u00ebher\u00eb duke k\u00ebrkuar falje p\u00ebr falsifikimet. Periudha pas r\u00ebnies s\u00eb regjimit ngjalli tek un\u00eb nj\u00eb kuriozitet t\u00eb ri, nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e past\u00ebr dhe t\u00eb pandotur nga p\u00ebrshkrimet subjektive. Kjo m\u00eb b\u00ebri q\u00eb t\u2019i hyja studimit.<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>B.S: Brenda pak vitesh keni sjell\u00eb tre libra p\u00ebr tre figura t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb: Faik Konica, Ismail Qemali dhe s\u00eb fundmi Esat pash\u00eb Toptani. A ka qen\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr ju t\u2019i p\u00ebrzgjidhnit k\u00ebto personazhe?<\/b>\u00a0<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">I.Ikonomi: P\u00ebrgjith\u00ebsisht, p\u00ebrzgjedhja kishte t\u00eb b\u00ebnte me shkall\u00ebn e njohjes q\u00eb un\u00eb kisha p\u00ebr k\u00ebta personazhe dhe me mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar n\u00eb arkiva rreth tyre. Un\u00eb nuk mund t\u2019i hyj nj\u00eb studimi kur e kuptoj q\u00eb arkivat nuk premtojn\u00eb shum\u00eb. Gjithsesi, koncepti q\u00eb kam ndjekur ka qen\u00eb t\u00eb jap personazhe t\u00eb cil\u00ebt me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb kan\u00eb patur ndikim n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, ata q\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb drejtp\u00ebrdrejt ose t\u00ebrthorazi n\u00eb formimin e shtetit shqiptar. Por kjo duhej b\u00ebr\u00eb n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb lexuesi t\u00eb mund t\u00eb kuptonte sfondin historik n\u00eb t\u00eb cilin k\u00ebta njer\u00ebz kishin vepruar dhe t\u00eb reflektonte rreth historis\u00eb shqiptare si nj\u00eb e t\u00ebr\u00eb. Konkretisht, duke p\u00ebrshkruar Faik Konic\u00ebn n\u00eb Uashington, d\u00ebshiroja t\u2019i tregoja lexuesit se \u00e7\u2019ndodhte n\u00eb at\u00eb koh\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, si ishte shteti i Zogut, \u00e7far\u00eb progresi ose t\u00eb metash kishte; duke folur p\u00ebr luft\u00ebn e Esat pash\u00ebs n\u00eb Shkod\u00ebr synoja t\u00eb tregoja se n\u00eb \u00e7\u2019kushte b\u00ebhej kjo luft\u00eb, \u00e7far\u00eb ndodhte n\u00eb pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb vendit e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Zgjedhja e personazheve me influenc\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e popullit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb lexuesit peizazhin e madh historik, p\u00ebr t\u2019i zgjeruar atij k\u00ebndin e shikimit.<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><b>\u00a0<\/b><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>B.S: Si mb\u00ebrrit\u00ebt ju deri tek studimi i Esat pash\u00eb Toptanit, nj\u00eb figur\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb par\u00eb vet\u00ebm bardh\u00eb e zi?<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">I.Ikonomi: Esat pasha ka qen\u00eb nj\u00eb figur\u00eb mjaft karizmatike. Ai ishte tip luftarak, dinak dhe mbi t\u00eb gjitha pragmatist. Esati p\u00ebrpiqej t\u00eb hynte n\u00eb marr\u00ebveshje sa her\u00eb q\u00eb i paraqitej rasti. Ai donte t\u00eb ishte i pari i vendit dhe ta qeveriste i vet\u00ebm Shqip\u00ebrin\u00eb, pa tutel\u00ebn e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha. Esati besonte se kjo i takonte, pasi ishte njeriu me m\u00eb shum\u00eb influenc\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebrve\u00e7 faktit q\u00eb ishte i pasur. N\u00eb fillim, rival i tij n\u00eb Shqip\u00ebri ishte Ismail Qemali dhe mes t\u00eb dyve pati nj\u00eb konkurrenc\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr deri n\u00eb ikjen e Ismail beut dhe ardhjen e Princ Vidit n\u00eb mars 1914. Sigurisht, \u00ebndrra e Esatit p\u00ebr t\u00eb qeverisur i pabezdisur nga Fuqit\u00eb ishte nj\u00eb utopi, prandaj nuk u realizua, megjith\u00ebse ai e provoi disa her\u00eb. E t\u00ebr\u00eb kjo histori dhe personazhi Esat, q\u00eb ishte vazhdimisht i pranish\u00ebm n\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7arin e par\u00eb t\u00eb shtetit shqiptar, p\u00ebrb\u00ebnin p\u00ebr mua nj\u00eb subjekt mjaft interesant studimi. Ky personazh \u00ebsht\u00eb par\u00eb me shum\u00eb subjektiviz\u00ebm dhe studiuesit vazhdimisht jan\u00eb p\u00ebrpjekur t\u00eb japin nj\u00eb verdikt: n\u00ebse ai ishte i mir\u00eb apo i keq. P\u00ebr mendimin tim, historia asnj\u00ebher\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb lineare, nuk zhvillohet n\u00eb nj\u00eb vij\u00eb t\u00eb drejt\u00eb. Ajo ka shum\u00eb zigzake dhe po ashtu edhe personazhet e saj. Kjo m\u00eb nxiti t\u2019i hyja studimit t\u00eb Esat pash\u00ebs, i cili ishte nj\u00eb figur\u00eb mjaft t\u00ebrheq\u00ebse dhe me shum\u00eb peripeci, ashtu si\u00e7 ishte edhe vet\u00eb Shqip\u00ebria n\u00eb fillimet e saj si shtet. Gjykova se n\u00eb rr\u00ebfimin tim p\u00ebr Esat pash\u00ebn duhet t\u00eb shk\u00ebputesha nga m\u00ebnyrat tradicionale dhe t\u00eb tregohesha i kujdessh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb mbajtur drejtpeshimin, duke mos anuar k\u00ebtej apo andej. Mendova se k\u00ebshtu do t\u00eb ishte mir\u00eb p\u00ebr lexuesin.<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">\u00a0\u00a0<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>B.S: \u00c7far\u00eb informacioni t\u00eb ri sillni ju n\u00eb lib\u00ebr?<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">I.Ikonomi: Libri sjell t\u00eb dh\u00ebna voluminoze q\u00eb jan\u00eb nxjerr\u00eb nga disa arkiva: austriake, italiane, franceze dhe shqiptare. Ai mb\u00ebshtetet i t\u00ebri mbi dokumente, shum\u00eb prej t\u00eb cilave kan\u00eb qen\u00eb pak ose aspak t\u00eb njohura. Disa dokumente jan\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ekskluzive. T\u00eb tilla jan\u00eb bisedat e Esatit me personalitete t\u00eb ndryshme, si Presidenti Woodrow Wilson, diplomati italian Carlo Galli dhe senatori shqiptar Gjergj Koleci. Libri sjell holl\u00ebsi p\u00ebr disa periudha pak t\u00eb trajtuara nga historiografia, si qeverisja e Esat pash\u00ebs n\u00eb Durr\u00ebs n\u00ebn rrethimin e kryengrit\u00ebsve t\u00eb Haxhi Qamilit n\u00eb vitet 1914-15, veprimet e tij n\u00eb frontin e Selanikut n\u00eb 1916-18 dhe koha e q\u00ebndrimit n\u00eb Franc\u00eb 1919-20. Kryesorja \u00ebsht\u00eb se p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb lexuesi ka n\u00eb dor\u00eb nj\u00eb material q\u00eb e rr\u00ebfen jet\u00ebn e Esat pash\u00ebs t\u00eb pashk\u00ebputur, t\u00eb integruar me ngjarjet e koh\u00ebs e jo si nj\u00eb p\u00ebrmbledhje episodesh t\u00eb ve\u00e7anta.<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>B.S: N\u00eb v\u00ebshtrimin e nj\u00eb pjese t\u00eb mir\u00eb t\u00eb opinionit, personazhi juaj ka qen\u00eb peng i marr\u00ebdh\u00ebnieve q\u00eb ai lidhi me Serbin\u00eb. Si e shihni ju k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje?<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">I.Ikonomi: E p\u00ebrmenda se Esat pasha ishte njeri mjaft pragmatist q\u00eb nuk ngurronte t\u00eb hynte n\u00eb ujdi me t\u00eb huajt. Marr\u00ebveshje ai ka b\u00ebr\u00eb me serb\u00ebt, italian\u00ebt dhe francez\u00ebt. N\u00eb vitin 1914 ai lidhi nj\u00eb bashk\u00ebpunim me Serbin\u00eb, q\u00eb ishte n\u00eb fakt nj\u00eb pakt mossulmimi, n\u00eb interes t\u00eb dyansh\u00ebm. Serbia k\u00ebrkonte qet\u00ebsi n\u00eb kufirin e saj jugper\u00ebndimor, nd\u00ebrsa Esati k\u00ebrkonte t\u00eb qeveriste i qet\u00eb brenda kufijve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb londineze. M\u00eb pas gjendja u nd\u00ebrlikua dhe Esati u p\u00ebrball me nj\u00eb rebelim proturk q\u00eb p\u00ebrfshiu pjes\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe e zhyti vendin n\u00eb anarki. I izoluar n\u00eb Durr\u00ebs, ai u detyrua t\u00eb th\u00ebrriste n\u00eb ndihm\u00eb trupat serbe. N\u00eb maj-qershor 1915 serb\u00ebt hyn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, kap\u00ebn Haxhi Qamilin dhe udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb rebelimit dhe ia dor\u00ebzuan Esat pash\u00ebs, i cili i vari ose i pushkatoi. Serb\u00ebt i vun\u00eb Esatit kushte p\u00ebr ndihm\u00ebn q\u00eb i dhan\u00eb. Sipas disa burimeve, ata n\u00ebnshkruan nj\u00eb protokoll me Esatin, ku b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr l\u00ebshime tok\u00ebsore. Marr\u00ebveshjet jan\u00eb p\u00ebrshkruar disa dekada m\u00eb par\u00eb nga prof. Shukri Rahimi, i cili thot\u00eb se i ka gjetur n\u00eb arkivin e Serbis\u00eb. Un\u00eb nuk i kam gjetur k\u00ebto marr\u00ebveshje dhe nuk mund t\u00eb gjykoj pa i par\u00eb ato vet\u00eb. Edhe disa historian\u00eb zyrtar\u00eb serb\u00eb i referohen gjetjeve t\u00eb prof. Rahimit, \u00e7ka tregon se nuk i kan\u00eb par\u00eb k\u00ebto marr\u00ebveshje. Nga burime t\u00eb t\u00ebrthorta, kam zbuluar se marr\u00ebveshjet jan\u00eb b\u00ebr\u00eb, por nuk mund t\u00eb them se \u00e7\u2019form\u00eb dhe p\u00ebrmbajtje kan\u00eb patur. T\u00eb gjitha k\u00ebto i kam p\u00ebrmendur edhe n\u00eb lib\u00ebr. Mendoj se \u00e7do studiues duhet t\u2019u referohet vet\u00ebm fakteve, sidomos p\u00ebr episode t\u00eb tilla me r\u00ebnd\u00ebsi n\u00eb historin\u00eb e vendit. Historia duhet treguar me ndershm\u00ebri dhe jo n\u00eb form\u00eb episodesh t\u00eb shk\u00ebputura nga konteksti.\u00a0<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>B.S: Tani q\u00eb libri \u00ebsht\u00eb lexuar dhe ri-lexuar, cilat kan\u00eb qen\u00eb reagimet?<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">I.Ikonomi: Mendoj se reagimet kan\u00eb qen\u00eb kryesisht t\u00eb p\u00ebrmbajtura. \u00cbsht\u00eb shkruar n\u00eb disa gazeta. N\u00eb panairin e n\u00ebntorit n\u00eb Tiran\u00eb libri t\u00ebrhoqi shum\u00eb njer\u00ebz, megjith\u00eb paragjykimet dhe nj\u00eb far\u00eb skepticizmi. Dikush q\u00eb mu afrua n\u00eb panair m\u00eb tha se nuk mund ta blinte librin thjesht sepse n\u00eb kopertin\u00eb ishte portreti i Esat pash\u00ebs. Megjithat\u00eb, duhet t\u00eb them se libri ka t\u00ebrhequr mjaft lexues, di\u00e7ka jo e zakont\u00eb p\u00ebr botimet historike. Disa prej lexuesve, si\u00e7 mund t\u00eb shihni edhe nga komentet n\u00eb mediat sociale, shprehin habi p\u00ebr faktet e shumta q\u00eb ata nuk i kan\u00eb ditur. T\u00eb tjer\u00eb vler\u00ebsojn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e paanshme dhe t\u00eb ftoht\u00eb t\u00eb paraqitjes s\u00eb personazheve dhe ngjarjeve. M\u00eb g\u00ebzon fakti q\u00eb shum\u00eb nga lexuesit jan\u00eb treguar mendjehapur dhe kan\u00eb shprehur kuriozitet p\u00ebr t\u00eb ditur m\u00eb shum\u00eb rreth Esat pash\u00eb Toptanit, k\u00ebsaj figure mjaft t\u00eb debatuar t\u00eb historis\u00eb shqiptare. Disa kritik\u00eb po ashtu kan\u00eb shprehur respekt p\u00ebr qasjen e paanshme me t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb shkruar libri dhe kan\u00eb b\u00ebr\u00eb v\u00ebrejtje, t\u00eb cilat un\u00eb gjithnj\u00eb i mir\u00ebpres. E r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb q\u00eb p\u00ebr historin\u00eb dhe personazhet historike t\u00eb thuhet e v\u00ebrteta, kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb m\u00eb intereson.\u00a0<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>B.S: Meqen\u00ebse fol\u00ebt p\u00ebr panarin, kush mendoni se \u00ebsht\u00eb \u201cbestseller\u201d sot n\u00eb Shqip\u00ebri: libri, autori apo emri i tij n\u00eb publik?<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">I.Ikonomi: E di q\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz nisen nga emri i autorit p\u00ebr t\u00eb vendosur n\u00ebse duhet ta blejn\u00eb apo jo nj\u00eb lib\u00ebr dhe kjo \u00ebsht\u00eb e pashmangshme. K\u00ebshtu ndodh jo vet\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri. Natyrisht, njer\u00ebzit e mediave, gazetar\u00ebt, kan\u00eb privilegjin q\u00eb jan\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb syrin e publikut sesa t\u00eb tjer\u00ebt. Por ajo q\u00eb m\u00eb intereson \u00ebsht\u00eb se kur shkruajm\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrpiqemi p\u00ebr botime cil\u00ebsore. Edhe sikur bler\u00ebsit t\u00eb nisen thjesht nga emri, kriteri nuk ndryshon: nj\u00eb lib\u00ebr i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb ai i q\u00eb i reziston koh\u00ebs. P\u00ebr mua kjo ka m\u00eb shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi se \u00e7do gj\u00eb tjet\u00ebr.<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>B.S: N\u00eb se do t\u00eb jetonit n\u00eb Shqip\u00ebri, a do t\u2019i kishit shkruar librat q\u00eb i keni dh\u00ebn\u00eb lexuesit deri sot?<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">I.Ikonomi: Ndoshta jo. Jeta n\u00eb SHBA m\u00eb ka v\u00ebn\u00eb kontakt me nj\u00eb literatur\u00eb gjithfar\u00ebshe dhe, \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb m\u00eb kryesorja, m\u00eb ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb gjykoj me mendje m\u00eb t\u00eb hapur p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe historin\u00eb e saj. Distanca m\u00eb ka ndihmuar sidomos p\u00ebr t\u2019i par\u00eb me ftoht\u00ebsi personazhet p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt shkruaj dhe p\u00ebr t\u2019u larguar nga subjektivizmi. Mendoj se m\u00ebnyra e ftoht\u00eb e t\u00eb shkruarit histori \u00ebsht\u00eb norm\u00eb n\u00eb SHBA dhe p\u00ebr mua \u00ebsht\u00eb nj\u00eb standard q\u00eb p\u00ebrpiqem ta ndjek.<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>B.S: N\u00ebse, nuk \u00ebsht\u00eb sekret, cili do t\u00eb jet\u00eb libri juaj i ardhsh\u00ebm?<\/b><\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\">I.Ikonomi: Ende nuk e di me siguri. Jam duke hulumtuar dhe duhet t\u00eb mendohem mir\u00eb para se t\u00eb hedh hapin tjet\u00ebr, sepse \u00e7do studim i till\u00eb \u00ebsht\u00eb i gjat\u00eb dhe i lodhsh\u00ebm. Por besoj se do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr lib\u00ebr biografik.<\/span><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p2\"><\/div>\n<div class=\"m_-2138422320077250017p1\"><span class=\"m_-2138422320077250017s1\"><b>B.S: Ju Faleminderit !<\/b><\/span><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Intervistoi \u2013 Beqir SINA \u00a0 Ikonomi : \u201cM\u00ebnyra e ftoht\u00eb e t\u00eb shkruarit histori, \u00ebsht\u00eb norm\u00eb n\u00eb SHBA, dhe p\u00ebr mua \u00ebsht\u00eb nj\u00eb standard q\u00eb p\u00ebrpiqem ta ndjek\u201d Gazetari i \u201cZ\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs\u201d, Ilir Ikonomi \u2013 studiues e publicist, autor\u00a0 i njohur,\u00a0 vjen me librin e tret\u00eb, i cili nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12820,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[12],"tags":[573,574],"class_list":["post-12819","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinione","tag-esat-pashe-toptani","tag-ilir-ikonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12819","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12819"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12819\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12821,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12819\/revisions\/12821"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}