{"id":12401,"date":"2017-01-18T12:09:16","date_gmt":"2017-01-18T11:09:16","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=12401"},"modified":"2017-01-18T12:10:21","modified_gmt":"2017-01-18T11:10:21","slug":"draga-toleranca-fetare-vlere-autentike-e-shqiptareve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=12401","title":{"rendered":"Draga: TOLERANCA FETARE VLER\u00cb  AUTENTIKE E SHQIPTAR\u00cbVE"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/toleranca-fetare-te-shqiptaret.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-12402 size-full\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/toleranca-fetare-te-shqiptaret.jpg\" width=\"451\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/toleranca-fetare-te-shqiptaret.jpg 451w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/toleranca-fetare-te-shqiptaret-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 451px) 100vw, 451px\" \/><\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong>Kahreman Ulqini, TOLERANCA FETARE E SHQIPTAR\u00cbVE N\u00cb ZIGZAG\u00cbT E HISTORIS\u00cb, Botoi:FIORENTIA, Shkod\u00ebr, 2016<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Shkruan Dr.Nail\u00a0\u00a0 Drag<\/em>a<\/strong><\/p>\n<p>Studiues \u00a0profileve t\u00eb ndryshme shkencore t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb marr\u00eb me raport\u00ebt e ndryshme shoq\u00ebrore t\u00eb shqiptar\u00ebve, kan\u00eb spikatur nj\u00eb dukuri e cila \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb tek kombi yn\u00eb.Fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr\u00a0 toleranc\u00ebn fetare, qe lidhet me besimin. Pra, kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb bashk\u00ebjetes\u00eb pa armiq\u00ebsi e konflikte t\u00eb besimtar\u00ebve me fe t\u00eb ndryshme. Dihet historikisht se besimi tek shqiptar\u00ebt fillon me Ilir\u00ebt, ku nga paganizmi p\u00ebrmes romak\u00ebve pranuan krisht\u00ebrimin n\u00eb shek.IV, nd\u00ebrsa m\u00eb pas me ndarj\u00ebn e Krisht\u00ebrimit n\u00eb vitin 1054, shqiptar\u00ebt i p\u00ebrkasin Bizantit, p\u00ebrkat\u00ebsisht ortodoksizmit, nd\u00ebrsa nga shek.XV, e m\u00eb pas me paraqitjen e Perandoris\u00eb Osmane n\u00eb Siujdhes\u00ebn Ilirike, pjesa m\u00eb e madhe e shqiptar\u00ebve kaluan n\u00eb islamiz\u00ebm. Ishin k\u00ebto periudha t\u00eb ve\u00e7anta, me plot intriga, presione\u00a0 dhe kusht\u00ebzime t\u00eb ndryshme, ku p\u00ebr t\u00eb mbijetuar shqiptar\u00ebt ishin t\u00eb detyruar t iu p\u00ebrshtat\u00ebn rrethanave t\u00eb koh\u00ebs. Andaj, edhe dukurin\u00eb e konvertimit n\u00eb fe t\u00eb koh\u00ebs duhet kuptuar n\u00eb kontekstin kohor, p\u00ebr arsy politike e etnike. Pik\u00ebrisht n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje kemi raste t\u00eb shumta nga klasa politike e koh\u00ebs. Tashm\u00eb dihet se Balshajt n\u00eb vitin 1369 nga ortodoks kaluan n\u00eb katolik, pastaj ngjajsh\u00ebm vepruan edhe Skurajt, Muzak\u00ebt e Zahariajt. Nd\u00ebrsa sipas rrethanave politike Gjon Kastrioti, i\u00a0 ati i Sk\u00ebnderbeut, ishte katolik si aleat i Venedikut m\u00eb 1407, ortodoks si aleat i Stefan Llazareviqit m\u00eb 1419-1426, mysliman si aleat i Muratit II m\u00eb 1430-1438 dhe vdiq si katolik m\u00eb 1443.Rastet e tilla te asaj kohe por edhe m\u00eb pas jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb kuptuar toleranc\u00ebn fetare e cila vazhdimisht ka qen\u00eb dhe mbetet preokupim i studiuesve t\u00eb profileve t\u00eb ndryshme shkencore.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, studiuesi i njohur i etnologjis\u00eb Kahreman Ulqini\u00a0 koh\u00eb m\u00eb par\u00eb opinionit\u00a0 i paraqitet me librin <strong>Toleranca fetare e shqiptar\u00ebve n\u00eb zigzaget e historis\u00eb,<\/strong> botuar nga Fiorentia, Shkod\u00ebr<em>, 2016.<\/em><\/p>\n<p>Autori \u00e7\u00ebshtjen e toleranc\u00ebs e trajton n\u00eb kompleksin e organizimit t\u00eb vjet\u00ebr shoq\u00ebror t\u00eb shqiptar\u00ebt, duke filluar me familjen fshatare, dokeve, duke e\u00a0 mbyllur me popullsin\u00eb qytetare dhe trajtimit t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb\u00a0 n\u00eb shqiptariz\u00ebm.N\u00eb pjes\u00ebn e dyt\u00eb vend t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm z\u00ebn shtojca, e cila sjell argumente nga \u00e7\u00ebshtjet e trajtuara nga vise t\u00eb ndryshme shqiptare, q\u00eb jan\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb pakontestuara, p\u00ebr toleranc\u00ebn fetare\u00a0 n\u00eb koh\u00ebn p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n<p>Duke par\u00eb se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb tem\u00eb komplekse me nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb kohore autori me t\u00eb drejt konstaton se hulumtimet rreth toleranc\u00ebs fetare t\u00eb shqiptar\u00ebt\u00a0 patjet\u00ebr duhet\u00a0 q\u00eb argumentet dhe analizat e t\u00eb dh\u00ebnave\u00a0 dhe metodat e pun\u00ebs t\u00eb jen\u00eb t\u00eb af\u00ebrta me\u00a0 ato t\u00eb disa disciplinave\u00a0 shkencore si historia, etnologjia e sociologjia.Vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mund t\u00eb arrihet n\u00eb p\u00ebrfundime te qendrueshme shkencore, ndaj nj\u00eb teme e cila \u00ebsht\u00eb intriguese p\u00ebr studiuesit e profileve te ndryshme shkencore.Po ashtu nj\u00eb qasje e till\u00eb \u00ebsht\u00eb me e pranushme edhe p\u00ebr studiuesit e huaj, t\u00eb cil\u00ebt k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje e kan\u00eb pothuaj t\u00eb panjohur sa e si duhet, sepse shqiptar\u00ebt jan\u00eb model p\u00ebr bot\u00ebn bashk\u00ebkohore sa i p\u00ebrket toleranc\u00ebs fetare, si pjes\u00eb e vet\u00ebdij\u00ebs komb\u00ebtare gjat\u00eb shekujve.<\/p>\n<p>Autori n\u00eb k\u00ebto botim na sjell episode t\u00eb ndryshme q\u00eb tregojn\u00eb toleranc\u00ebn fetare t\u00eb besimeve t\u00eb ndryshme, kryesisht katolik\u00eb e musliman, nga krahina t\u00eb ndryshme etnografike shqiptare por edhe qytete m\u00eb t\u00eb kaluar t\u00eb bujshme historike sikur ishte Shkodra. Ishte kjo ndjenja e solidaritetit t\u00eb gjakut dhe etnis\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar rrethanat e koh\u00ebs.Veprimet e tilla ishin sfid\u00eb edhe ndaj element\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm konfliktuoz t\u00eb cil\u00ebt kishin paragjykime t\u00eb ndryshme apo ishin n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb strukturave t\u00eb huaja n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn shqiptare. Edhe pse n\u00eb themel t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare me natyr\u00eb konservatore, qendronte parimi i ruajtj\u00ebs s\u00eb tradit\u00ebs, ku toleranca fetare mbeti si kod i pranimit t\u00eb te tjer\u00ebve fetarisht,mos fyerjen e besimit t\u00eb tyre, respekt p\u00ebr praktikat e shfaqjet publike, bashk\u00ebjetes\u00eb normale n\u00eb familjet me dy besime dhe pa paragjykime fetare n\u00eb bashk\u00ebsi t\u00eb ndryshme shoq\u00ebrore. Ishin k\u00ebto tipare t\u00eb ngulitura me shekuj n\u00eb vetdij\u00ebn e shqiptar\u00ebve, dukuri kjo e cila na b\u00ebn t\u00eb mburremi n\u00eb krahasim me popuj t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb fetar me fanatiz\u00ebn ekstrem sikurse jan\u00eb ortodokset fqinj\u00ebt tan\u00eb t\u00eb cil\u00ebt si n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn dhe n\u00eb dit\u00ebt tona jan\u00eb intolerant ndaj \u00e7do kishe apo riti tjet\u00ebr duke qen\u00eb p\u00ebrsekutues t\u00eb vazhduesh\u00ebm nacional.<\/p>\n<p>Me k\u00ebt\u00eb botim p\u00ebrve\u00e7 konsultimit t\u00eb \u00a0literatur\u00ebs profesionale selektive, autori\u00a0 d\u00ebshmon se gjat\u00eb hulumtimeve t\u00eb tia gjys\u00ebm shekullore\u00a0 ne terren rreth organizimit t\u00eb vjet\u00ebr shoq\u00ebror e t\u00eb drejt\u00ebs popullore\u00a0 t\u00eb shqiptar\u00ebt, ka mbledhur nj\u00eb l\u00ebnd\u00eb me vler\u00eb shum\u00ebplan\u00ebshe nga trash\u00ebg\u00ebmia e kultura jon\u00eb popullore, ku toleranca fetare paraqet nj\u00eb nder vlerat etnike me sublime t\u00eb popullit shqiptar. Pik\u00ebrisht kjo dukuri\u00a0 \u00ebsht\u00eb hetuar edhe nga t\u00eb huajt t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb kan\u00eb vizituar viset shqiptare nga mesjeta e von\u00eb e m\u00eb pas. Madje ata kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb befasuar me ket\u00eb qendrim t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt edhe pse popull me tre besime, ishin dhe jan\u00eb edhe sot model p\u00ebr popujt e tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Andaj duke marr\u00eb parasysh r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb qe ka toleranca fetare p\u00ebr t\u00eb sotm\u00ebn dhe t\u00eb ardhm\u00ebn, \u00ebsht\u00eb \u00a0p\u00ebr tu p\u00ebrsh\u00ebndetur propozimi i autorit e \u00a0qe nj\u00eb l\u00ebnd\u00eb e till\u00eb t\u00eb mblidhet dhe t\u00eb botohet n\u00eb nj\u00eb v\u00ebllim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, si vler\u00eb autentike e trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb kulturore nd\u00ebr shekuj.Nj\u00eb botim i till\u00eb do t\u00eb ishte si testament edhe p\u00ebr brezat q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb, duke d\u00ebshmuar\u00a0 se shqiptar\u00ebt kan\u00eb se me \u00e7ka t\u00eb mburr\u00ebn, me nj\u00eb vler\u00eb unikate e cila iu mungon popujve t\u00eb tjer\u00eb.Rastet\u00a0 e tilla jan\u00eb t\u00eb shumta, ku disa autori na i sjell episode apo fragmente q\u00eb kan\u00eb vlera autentike t\u00eb toleranc\u00ebs fetare.Andaj iu mbetet institucioneve p\u00ebrkat\u00ebse shkencore\u00a0 q\u00eb nj\u00eb propozim t\u00eb till\u00eb ta realizojn\u00eb n\u00eb praktik\u00eb, sepse \u00ebsht\u00eb obligim moral dhe profesional p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn ton\u00eb gjat\u00eb zigzag\u00ebve t\u00eb historis\u00eb, sepse ka ndodhur ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e shkruar.<\/p>\n<p>Nj\u00eb botim i till\u00eb do t\u00eb ishte i obliguesh\u00ebm jo vet\u00ebm p\u00ebr studiuesit dhe individ\u00ebt e pasionuar pas trash\u00ebgimis\u00eb kulturore por sidomos \u00a0p\u00ebr\u00a0 student\u00ebt e katedrave te ndryshme, ku trajtohen \u00e7\u00ebshtje nga antropologjia e kultura popullore. Vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb\u00a0 toleranca fetare do t\u00eb mbetet\u00a0 pjes\u00eb e identitetit ton\u00eb komb\u00ebtar, si vler\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb e popullit ton\u00eb n\u00eb te kaluar\u00ebn dhe n\u00eb dit\u00ebt tona.Dhe \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht kjo toleranc\u00eb fetare e cila na shfaqet kudo n\u00eb t\u00eb gjitha veprimtarit\u00eb e ndryshme shoq\u00ebrore, duke d\u00ebshmuar n\u00eb praktik\u00eb nj\u00eb dukuri me vlera t\u00eb m\u00ebdha sa shoq\u00ebrore dhe komb\u00ebtare, duke na b\u00ebr\u00eb unikat p\u00ebr popujt e tjer\u00eb n\u00eb bot\u00ebn bashk\u00ebkohore.<\/p>\n<p>Madje ky \u00ebsht\u00eb edhe mesazhi i k\u00ebtij libri i cili do t\u00eb jet\u00eb i domosdosh\u00ebm p\u00ebr\u00a0 historian\u00ebt, etnolog\u00ebt\u00a0 e\u00a0 sociolog\u00ebt si\u00a0 dhe p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb ken\u00eb njohuri\u00a0 p\u00ebr k\u00ebt\u00eb dukuri shoq\u00ebrore dhe komb\u00ebtare t\u00eb shqiptar\u00ebve, n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn dhe n\u00eb dit\u00ebt tona.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Janar, 2017<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kahreman Ulqini, TOLERANCA FETARE E SHQIPTAR\u00cbVE N\u00cb ZIGZAG\u00cbT E HISTORIS\u00cb, Botoi:FIORENTIA, Shkod\u00ebr, 2016 Shkruan Dr.Nail\u00a0\u00a0 Draga Studiues \u00a0profileve t\u00eb ndryshme shkencore t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb marr\u00eb me raport\u00ebt e ndryshme shoq\u00ebrore t\u00eb shqiptar\u00ebve, kan\u00eb spikatur nj\u00eb dukuri e cila \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb tek kombi yn\u00eb.Fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr\u00a0 toleranc\u00ebn fetare, qe lidhet me besimin. Pra, kemi t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12402,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-12401","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12401","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12401"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12404,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12401\/revisions\/12404"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}