{"id":12351,"date":"2017-01-13T10:31:53","date_gmt":"2017-01-13T09:31:53","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=12351"},"modified":"2017-01-13T10:31:53","modified_gmt":"2017-01-13T09:31:53","slug":"inteligjenca-e-sherbimeve-inteligjente","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=12351","title":{"rendered":"INTELIGJENCA E SHERBIMEVE INTELIGJENTE"},"content":{"rendered":"

<\/a><\/p>\n

Alban B\u00cbRBATI – PEJ\u00cb<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0<\/strong>Siguria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb q\u00ebllim themelor p\u00ebr t\u00eb gjitha shtetet n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet globale bashk\u00ebkohore.Per t\u00eb mb\u00ebshtetur dhe n\u00eb persiatje te siguris,t\u00eb gjitha shtetet mbledhin informacione.Rendesia e sherbimeve te inteligjences \u00ebsht\u00eb njohur prej shekujsh.N\u00eb nj\u00eb prej perdorimeve me te hershme te ruajtura t\u00eb spiun\u00ebve,Moisiu urdh\u00ebroi spiunet ne Kanaan t\u00eb \u201chulumtonin tok\u00ebn\u201d per t\u00eb par\u00eb nese ajo mund t\u00eb pushtohej ose jo nga izraelit\u00ebt.Gjenerali kinez Sun Tzu viteve 500 p.e.s. I dedikoi rolit t\u00eb spiuneve kapitullin e fundit te librit t\u00eb tij,I cili lexohet ende gjeresisht,arti I luftes.Sun Tzu,I kushtonte rend\u00ebsi informacioneve rreth kapaciteteve ushtarake dhe planeve te armiqve.Ushtrit romake nen drejtimin e Jul Cezarit,gjurmonin l\u00ebvizjet dhe kapacitetet e trupave armike.<\/p>\n

P\u00ebr shekuj me radh\u00eb d\u00ebshira dhe nevoja per informacion ka qen\u00eb konstante,informacioni n\u00eb dispozicion,teknologjia e komunikimit,mjetet e grumbullimit t\u00eb tij si dhe shpejt\u00ebsia e sakt\u00ebsia e transformimit t\u00eb informacionit t\u00eb pap\u00ebrpunuar ne kuad\u00ebr t\u00eb perfunduar dhe t\u00eb gatsh\u00ebm p\u00ebr perdorim nga politik\u00ebb\u00ebr\u00ebsit,kan\u00eb ndryshuar t\u00eb gjitha n\u00eb m\u00ebnyr dramatike.Keto ndryshime jan\u00eb ber\u00eb karakteristikat kritike dhe percaktuese t\u00eb asaj qka quhet sot Epoka e Informacionit.<\/p>\n

Inteligjenca I referohet shkall\u00ebs s\u00eb vet\u00ebdijesimit dhe t\u00eb kuptuarit q\u00eb ka nj\u00eb shtet p\u00ebr mjedisin e tij strategjik duke u bazuar ne mbledhjen,analizimin,prodhimin dhe perdorimit te informacioneve rreth shteteve,grupeve,individeve ose aktiviteteve potencialisht t\u00eb rrezikshme.Ai dallohet nga burimet e tjera t\u00eb informacionit sepse shpesh her\u00eb,por jo gjithnj\u00eb,mblidhet n\u00eb menyr t\u00eb fsheht dhe sepse shtetet perpiqen t\u00eb mos I lejojn\u00eb nj\u00ebri-tjetrit ta shtien at\u00eb n\u00eb dor\u00eb.Ai mund t\u00eb p\u00ebrfshij edhe aktivitete special,t\u00eb destinuara t\u00eb influencojn zgjedhjet e politikes s\u00eb jashtme ose t\u00eb brendshme t\u00eb shteteve t\u00eb tjera,pa zbuluar burimin e influenc\u00ebs.Inteligjenca I referohet gjithashtu entiteve qeveritare q\u00eb e grumbullojn dhe e analizojn\u00eb informacionin,si dhe procesit nepermjet t\u00eb cilit ekzekutohet ky funksion.<\/p>\n

Sherbimet e inteligjenc\u00ebs-prodhojn\u00eb analiz\u00eb n\u00eb fusha relevante q\u00eb lidhen me sigurin\u00eb kombetare,japin paralajmerime t\u00eb hershme lidhur me krizat e mundshme,I sherbejn menaxhimit t\u00eb krizave kombetare dhe nderkombetare duke ndihmuar n\u00eb qart\u00ebsimin e q\u00ebllimeve t\u00eb armiqve t\u00eb tanish\u00ebm dhe t\u00eb atyre potencial,informojn me q\u00ebllim t\u00eb planifikimit t\u00eb mbrojtjes dhe operacioneve ushtarake kombetare,mbrojn sekretet si t\u00eb burimeve ashtu edhe t\u00eb aktiviteteve t\u00eb tyre dhe t\u00eb agjensive t\u00eb tjera shtet\u00ebrore dhe mund t\u00eb veprojne fshehurazi p\u00ebr t\u00eb ndikuar n\u00eb rezultatin e ngjarjeve ne t\u00eb mir t\u00eb intersit kombetar.<\/p>\n

Ekzistojn kat\u00ebr kategori t\u00eb inteligjences q\u00eb mund t\u00eb dallohen dhe q\u00eb kan krijuar sherbime ose agjenci t\u00eb ndryshme t\u00eb inteligjenc\u00ebs : inteligjenc\u00eb t\u00eb jashtme,t\u00eb brendshme,ushtarake dhe penale.<\/p>\n

Shekulli nj\u00ebzetenj\u00eb d\u00ebshmoi jo vet\u00ebm rritjen e nevoj\u00ebs dhe t\u00eb perdorimit t\u00eb inteligjenc\u00ebs,por edhe nj\u00eb rritje t\u00eb m\u00ebnyrave t\u00eb grumbullimit t\u00eb saj.Keto zhvillime kan ngritur pyetje rreth ligjshmeris dhe moralit t\u00eb operacioneve t\u00eb inteligjenc\u00ebs:<\/p>\n

S\u00eb pari,ligjet e brendshme t\u00eb shtetit grumbullues lejojn gjithnje dergimin e personelit t\u00eb tyre jasht\u00eb vendit p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb tilla.i rekruton k\u00ebta njer\u00ebz,i trajnon ata,i paguan dhe u garanton atyre terheqjen.<\/p>\n

S\u00eb dyti,e drejta pozitve nderkombetare \u00ebsht\u00eb e heshtur pergjith\u00ebsisht ose tolerante sa i takon q\u00ebshtjes se spiunazhit,e drejta nderkombetare zakonore \u00ebsht\u00eb e turbullt mbi k\u00ebt\u00eb q\u00ebshtje-shumica e autoreve e shohin pranin\u00eb e spiunazhit si prov\u00eb t\u00eb nj\u00eb niveli legjitimiteti,ndersa nj\u00eb pakic e tyre e konsiderojn at\u00eb ilegal n\u00eb cfardo lloj rrethane.<\/p>\n

S\u00eb treti,ligjet e t\u00eb gjitha shteteve u ndalojn qytetareve t\u00eb tyre t\u2019u tregojn shteteve t\u00eb tjer\u00eb sekrete shtet\u00ebrore<\/p>\n

P\u00ebr sa koh\u00eb q\u00ebllimi \u00a0spiunazhit \u00ebst\u00eb t\u00eb mbroj dhe forcoj sigurin\u00eb e nje shteti dhe p\u00ebr sa koh\u00eb mjetet e perzgjedhura jan ato m\u00eb pak intrusive n\u00eb dispozicion,shum\u00eb autor e konsiderojn etik grumbullimin e inteligjenc\u00ebs.<\/p>\n

Standardet demokratike nga t\u00eb cilat udhehiq\u00ebn sherbimet inteligjente-nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e pun\u00ebs s\u00eb sherbimeve inteligjente \u00ebsht\u00eb sekrete,zbulimi i burimeve,metodave,mjeteve apo sukseseve n\u00eb menyr\u00eb serioze mund ta rrezikojn efikasitetin e tyre.Kjo do te thot\u00eb se ato nuk mund t\u00eb jen\u00eb aq transparente siq janq entitete t\u00eb tjera qeveritare dhe se nevojiten mekanizma t\u00eb veqant\u00eb per mbikqyrjen e tyre.Kontrolli demokratik I sherbimeve inteligjente fillon me nj\u00eb korniz ligjore t\u00eb percaktuar qart\u00eb e cila percakton se komuniteti I inteligjenc\u00ebs duhet t\u00eb respektoj respektimin e rendit dhe ligjit dhe t\u00eb drejtave fundamentale njer\u00ebzore t\u00eb qytetareve.<\/p>\n

Sherbimet e inteligjenc\u00ebs duhet t\u00eb jen\u00eb gjithashtu edhe subjekt I t\u00eb gjitha ligjeve q\u00eb kan t\u00eb bejn m\u00eb t\u00eb dhena personale dhe komunikim t\u00eb gjerave private.Sherbimet inteligjente duhet t\u00eb jen\u00eb profesionale dhe politikisht t\u00eb paanshme,ato duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb gjendje ti sherbejn shtetit n\u00eb menyr\u00eb efektive pavar\u00ebsisht ndryshimeve t\u00eb qeveris apo politik\u00ebs.<\/p>\n

Procesi i inteligjenc\u00ebs-behet ne disa etapa<\/p>\n

Cikli i inteligjenc\u00ebs fillon me sigurin komb\u00ebtare dhe zyrtar\u00ebt e politik\u00ebs s\u00eb jashtme q\u00eb deshirojn\u00eb t\u00eb njohin diqka rreth shteteve ose aktoreve t\u00eb tjer\u00eb global t\u00eb perfshir\u00eb n\u00eb q\u00ebshtjet bot\u00ebrore,veprimet e te cileve mund t\u00eb c\u00ebnojn sigurin e shtetit t\u00eb tyre.Mbi t\u00eb gjitha,informacioni \u00ebsht\u00eb zakonisht diqka q\u00eb shteti ose grupi i shteteve ne objektiv nuk deshiron q\u00eb ta p\u00ebrftojn shtetet e tjer\u00eb.<\/p>\n

Etapa e grumbullimit-agjenci dhe n\u00ebnagjenci t\u00eb ndryshme inteligjence do t\u00eb fillojn ta grumbulloj informacionin nepermjet disiplin\u00ebs se humint,techint,osint ose,zakonisht nj\u00eb kombinim i te gjitha disiplinave,sidomos n\u00ebse tematika ka prioritet t\u00eb lart.<\/p>\n

Etapa tjeter e inteligjenc\u00ebs \u00ebsht\u00eb analiza-i gjithe informacioni i grumbulluar u pasohet analisteve,t\u00eb cilet duhet ta vendosin ate n\u00eb kontekstet e caktuara historike dhe t\u00eb perpiq\u00ebn t\u00eb ndajn informacionin e vlefshem nga dizinformacioni i shperndar\u00eb prej objektivit t\u00eb inteligjences p\u00ebr t\u00eb peshtjelluar qdo shtet grumbullues.Informacioni q\u00eb u dergohet analisteve quhet inteligjenc e pap\u00ebrpunuar ose e paperfunduar.<\/p>\n

Etapa e fundit e procesit t\u00eb inteligjenc\u00ebs \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb mbyll ciklin.Ajo p\u00ebrfshin shperndarjen ose dor\u00ebzimin e informacionit tek ata q\u00eb e kerkuan at\u00eb s\u00eb pari.Zyrtar t\u00eb lart qeveritar,t\u00eb pajisur me produktin e inteligjenc\u00ebs,jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb ndjekin politika dhe t\u00eb praktikojn artin e drejtimit t\u00eb shtetit n\u00eb m\u00ebnyr me t\u00eb informuar dhe teorikisht t\u00eb jen\u00eb m\u00eb mir n\u00eb gjendje t\u00eb forcojn sigurin\u00eb shtet\u00ebrore ose at\u00eb t\u00eb aleanc\u00ebs.<\/p>\n

Veprimtaria e maskuar-e quajtur\u00a0 disa her\u00eb aktivitet special,u referohet veprimtarive t\u00eb realizuara nga nj\u00eb shtet per t\u00eb ndryshuar zhvillimet politike ose ekonomike ne nj\u00eb shtet tjet\u00ebr,duke maskuar burimin e asaj influence.Disa prej k\u00ebtyre aktiviteteve jan\u00eb relativisht t\u00eb parrezizkshme dhe minimalisht nderhyr\u00ebse si mbeshtetja financiare ose politike per parti politike miq\u00ebsore,grupe pun\u00ebtor\u00ebsh,levizje popullore, media etj n\u00eb shtete t\u00eb huaja ku procesi demokratik \u00ebsht\u00eb pergjith\u00ebsisht I paprekur,por ndodhet n\u00ebn mesymjen e forcave anti-demokratike.Ndersa ka te tjera q\u00eb thyejn qartazi kushtet e Kombeve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr t\u00eb mos nderhyr\u00eb n\u00eb pavarsin politike ose integritetin territorial t\u00eb shteteve t\u00eb tjer\u00eb-si operacione te veprimtarive te maskuara p\u00ebr t\u00eb mbeshtetur grupe ose fraksione favorizuese t\u00eb perfshira n\u00eb konflikte civile,duke I pajisur fshehtazi me arm\u00eb ose personel ushtarak,duke sajuar e projektuar grushte shteti per t\u00eb larguar nga pushteti lider\u00eb politik\u00eb armiq\u00ebsor\u00eb ose edhe perpjekje per ti ekzekutuar ata.<\/p>\n

Perdorimi i aktiviteteve t\u00eb maskuara per t\u00eb ndryshuar zhvillimet n\u00eb shtete t\u00eb tjer\u00eb perben nj\u00eb instrument tep\u00ebr t\u00eb rrezikshem t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb jashtme,I cili duhet t\u00eb perdoret me kriter dhe m\u00eb mas\u00eb.<\/p>\n

Siq ka deklaruar Phillip Knightley,\u201dspiun\u00ebt kan\u00eb ekzistuar prej shekujsh-t\u00eb reja jan\u00eb vet\u00ebm sherbimet e inteligjenc\u00ebs\u201d.N\u00eb shumicen e vendeve ato fillojn si njesi t\u00eb inteligjenc\u00ebs ushtarake,duke siguruar informacion per komandantet dhe zakonisht terhiq\u00ebshin ose eliminoheshin me perfundimin e veprimeve ushtarake.N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi,shtetet me t\u00eb medhenj dhe m\u00eb aktiv n\u00eb bot\u00eb kan nj\u00eb pjes\u00eb ose te gjitha llojet e meposhtme t\u00eb agjencive t\u00eb inteligjenc\u00ebs.Natyra e secil\u00ebs agjenci do t\u00eb varioj n\u00eb perputhje me kulturat e ndryshme politike,sistemet ligjore dhe stilet burokratike t\u00eb cdo vendi.Organizatat e operacionet e inteligjenc\u00ebs jan\u00eb mbeshtjell historikisht nga fsheht\u00ebsia,keto organizata krijoheshin dhe kontrolloheshin shum\u00eb shpesh nga nj\u00eb numer shum\u00eb i vogel zyrtar\u00ebsh qeveritar\u00eb.<\/p>\n

N\u00eb boten bashk\u00ebkohore,vet\u00ebm sherbimet e Shteteve t\u00eb Bashkuara,Mbret\u00ebris s\u00eb Bashkuar dhe Rusis\u00eb mund t\u00eb pretendojn\u00eb t\u00eb ken\u00eb zbulim dhe aktivitete vertet globale,kurse shumica e sherbimeve t\u00eb tjera ka interesa rajonale dhe aft\u00ebsi operative m\u00eb t\u00eb kufizuara.Komuniteti i inteligjenc\u00ebs s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara \u00ebsht\u00eb m\u00eb i madhi dhe me i mir\u00ebfinancuari,me diferenc t\u00eb madhe nga t\u00eb tjer\u00ebt,por sherbimet britanike merren seriozisht pjes\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb historis dhe marr\u00ebdhenies s\u00eb tyre me Shtetet e Bashkuara.Inteligjenca Ruse ka ende nje shtrirje shum\u00eb t\u00eb madhe dhe vazhdon t\u00eb drejtohet kunder qytetareve dhe grupeve ruse,ndon\u00ebse me m\u00eb pak intensitet sesa gjat\u00eb epok\u00ebs Sovjetike.Gjermania dhe Franca jan\u00eb t\u00eb vetmet shtete te tjera per\u00ebndimore me sherbime t\u00eb gjera inteligjence, por q\u00eb t\u00eb dyja k\u00ebto vende pengohen nga fragmentarizimi dhe nga t\u00eb kaluarat e nderlikuara.<\/p>\n

Alban B\u00cbRBATI<\/p>\n

Pej\u00eb<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alban B\u00cbRBATI – PEJ\u00cb   \u00a0Siguria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb q\u00ebllim themelor p\u00ebr t\u00eb gjitha shtetet n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet globale bashk\u00ebkohore.Per t\u00eb mb\u00ebshtetur dhe n\u00eb persiatje te siguris,t\u00eb gjitha shtetet mbledhin informacione.Rendesia e sherbimeve te inteligjences \u00ebsht\u00eb njohur prej shekujsh.N\u00eb nj\u00eb prej perdorimeve me te hershme te ruajtura t\u00eb spiun\u00ebve,Moisiu urdh\u00ebroi spiunet ne Kanaan t\u00eb \u201chulumtonin tok\u00ebn\u201d per […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12352,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[12],"tags":[540],"class_list":["post-12351","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinione","tag-alban-berbati"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12351"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12351\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12353,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12351\/revisions\/12353"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12352"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}