{"id":11648,"date":"2016-11-16T21:31:12","date_gmt":"2016-11-16T20:31:12","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=11648"},"modified":"2016-11-16T22:33:17","modified_gmt":"2016-11-16T21:33:17","slug":"alfabeti-i-sotem-shqip","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=11648","title":{"rendered":"Alfabeti i sot\u00ebm shqip"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/urime_7_marsi_dita_e_mesuesit.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2262 \" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/urime_7_marsi_dita_e_mesuesit.jpg\" alt=\"urime_7_marsi_dita_e_mesuesit\" width=\"562\" height=\"337\" \/><\/a><\/strong><\/p>\n<p>(Me rastin 108 vjetorit t\u00eb Kongresit t\u00eb Manastirit)<\/p>\n<p><strong>Nga Qani\u00a0 Osmani<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Para plot 108 vitesh, respektivisht n\u00eb vitin 1008, u sh\u00ebnua nj\u00eb dat\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb historin e kombit shqiptar. \u00cbsht\u00eb pra viti, kur i zhvilloi punimet Kongresi i Manastirit (Bitoli i sot\u00ebm n\u00eb Maqedoni), q\u00eb kishte p\u00ebr detyr\u00eb p\u00ebrpilimin dhe aprovimin e alfabetit q\u00eb sot p\u00ebrdoret n\u00eb dy shtetet shqiptare: Shqip\u00ebri dhe Kosov\u00eb, mandej n\u00eb Maqedoni, Mal t\u00eb Zi, Lugin\u00eb t\u00eb Preshev\u00ebs dhe kudo ku jetojn\u00eb e veprojn\u00eb shqiptar\u00ebt, n\u00eb diaspor\u00ebn e mbar\u00eb ruzullit tok\u00ebsor.<\/p>\n<p>Rruga e shkronjave t\u00eb alfabetit ishte e gjat\u00eb, e v\u00ebshtir\u00eb, me plot sakrifica dhe e vazhdueshme, n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn, edhe pse me gj\u00ebmba, ec\u00ebn vertikalisht\u00eb ata q\u00eb e desh\u00ebn drit\u00ebn dhe e p\u00ebrbuz\u00ebn err\u00ebsir\u00ebn shekullore. P\u00ebrpjekja aq e gjat\u00eb dhe e mundimshme p\u00ebr shkronjat shqipe i ka rr\u00ebnj\u00ebt thell\u00eb n\u00eb histori. Naum Veqilharxhi, qysh n\u00eb vitin 1825 e p\u00ebrpiloi nj\u00eb abetare shqipe me shkronja origjinale, t\u00eb cil\u00ebn e p\u00ebrpunoi 20 vite m\u00eb von\u00eb, De Rada, me koh\u00eb e kishte mbajtur nj\u00eb Kongres p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe dhe kishte p\u00ebrpiluar ABC-n\u00eb e k\u00ebsaj gjuhe, nd\u00ebrsa Konstandin Kristoforidhi m\u00eb 1872 kishte p\u00ebrpiluar nj\u00eb Abetare n\u00eb dy kryedialektet.<\/p>\n<p><strong>\u201cAlfabeti i Stambollit\u201d,<\/strong> q\u00eb mund t\u00eb konsiderohet edhe e arritura m\u00eb e madhe e k\u00ebsaj p\u00ebrpjekje, deri n\u00eb at\u00eb t\u00eb Manastirit, u p\u00ebrpilua nga atdhedash\u00ebsit e shquar, si Sami Frash\u00ebri, Jani Vreto, Pashko Vasa dhe Hoxha Tahsin.<\/p>\n<p>Kongresi i Manastirit i zhvilloi punimet nga data 14-22 n\u00ebntor t\u00eb vitit 1908. N\u00eb t\u00eb muar\u00ebn pjes\u00eb 52 delegat\u00eb, me t\u00eb drejt\u00eb vote, nga t\u00eb cil\u00ebt ca ishin p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb 26 klubeve t\u00eb ndrysh\u00ebm, si nga trojet etnike shqiptare, poashtu edhe nga kolonit\u00eb shqiptare t\u00eb Amerik\u00ebs, Turqis\u00eb, Rumunis\u00eb, Egjiptit, Bullgaris\u00eb e t\u00eb tjer\u00eb, e q\u00eb ishin pjes\u00ebtar\u00eb nga t\u00eb tre besimet fetare. N\u00eb Kongres poashtu merrnin pjes\u00eb edhe shum\u00eb mysafir\u00eb t\u00eb ftuar si: drejtor gazetash e shtypshronjash, shkrimtar\u00eb, gjuh\u00ebtar\u00eb, gazetar\u00eb e t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Kongresin e hapi Fehmi Zavallani si kryetar i p\u00ebrhersh\u00ebm i klubit \u201cBashkimi\u201d t\u00eb Manastirit, q\u00eb ishte edhe iniciator p\u00ebr thirrjet e Kongresit mbar\u00ebkomb\u00ebtar. Nga ana delegat\u00ebve t\u00eb pranish\u00ebm, q\u00eb kishin autorizim votimi, p\u00ebr kryetar t\u00eb Kongresit, u zgjodh Mit\u2019hat Frash\u00ebri, nd\u00ebrsa kryetar nderi, u zgjodh Hivzi Pasha.<\/p>\n<p>Kongresi pun\u00ebn e alfabetit, ia besoi komisionit i p\u00ebrb\u00ebr prej 11 an\u00ebtar\u00ebsh, ku merrnin pjes\u00eb: Gjergj Fishta (kryetar), Luigj Gurakuqi (n\u00ebnkrytar), Mit\u2019hat Frash\u00ebri, Gjergj Qiriazi, Ndre Mjeda, Shahin Kolonja, Taqi Buda, Sotir Peci, Bajo Topulli, Nyzhet Vrioni dhe Grigor Ciklja.<\/p>\n<p>Ky Komision, gjat\u00eb pun\u00ebs s\u00eb tij\u00eb, s\u00eb pari pranoi parimin, q\u00eb Alfabeti i ardhsh\u00ebm t\u00eb ket\u00eb p\u00ebr baz\u00eb Alfabetin Latin dhe u betuan q\u00eb do ta pranonin \u00e7do alfabet q\u00eb do t\u00eb dilte si fryt i k\u00ebtij Kongresi. Puna e Komisionit, nuk qe e leht\u00eb dhe nuk kaloi pa konfrontime dhe dialogje t\u00eb ashpra, por gjithnj\u00eb korrekte dhe parimore. N\u00eb shqyrtim u mor\u00ebn tre alfabete: ai i <strong>\u201cStambollit\u201d,<\/strong> i <strong>\u201cBashkimit\u201d<\/strong>, dhe i <strong>\u201cAgimit\u201d.<\/strong> Luigj Gurakuqi \u201cp\u00ebr t\u00eb mos thyer zemr\u00ebn askujt\u201d, propozoi q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb Alfabet i ri.<\/p>\n<p>Komisioni pas pun\u00ebs s\u00eb mundimshme, e p\u00ebrpiloi Alfabetin e ri t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, duke marr\u00eb shkronja p\u00ebr tingujt e posa\u00e7\u00ebm t\u00eb shqipes nga k\u00ebto tre alfabete: Nga <strong>\u201cAlfabeti i Stambolit\u201d,<\/strong> u muar\u00ebn shkronjat: <strong>y, c, \u00e7, q, z, x:<\/strong> nga <strong>\u201cAlfabeti i Bashkimit\u201d<\/strong> u muar\u00ebn shkronjat: <strong>dh, th, ll, rr, sh:<\/strong> dhe nga <strong>\u201cAlfabeti i De Rad\u00ebs\u201d<\/strong> u muar\u00ebn shkronjat: <strong>\u00eb, gj, nj.<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb fund mbledhja plenare e Kongresit, mori nj\u00eb vendim historik, q\u00eb krahas <strong>\u201cAlfabetit t\u00eb Stambollit\u201d<\/strong>, t\u00eb p\u00ebrdoret edhe Alfabeti i ri i k\u00ebtij\u00eb Kongresi. Nuk kaloi shum\u00eb koh\u00eb dhe populli e p\u00ebrqafoi Alfabetin e ri t\u00eb Kongresit t\u00eb Manastirit sepse ishte nj\u00eb alfabet homogjen dhe m\u00eb praktik p\u00ebr p\u00ebrdorim. Kur me k\u00ebt\u00eb alfabet, n\u00eb vitin 1912, u shrua Akti i Shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, iu dha fund, nj\u00ebher\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb, k\u00ebsaj odisejade t\u00eb alfabeteve t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe.<\/p>\n<p>Vendimet e Kongresit t\u00eb Manastirit, q\u00eb m\u00eb von\u00eb hyri n\u00eb histori si <strong>\u201cKongresi i Alfabetit\u201d,<\/strong> ishin si kurror\u00ebzim i veprimtaris\u00eb s\u00eb shum\u00eb brezave l\u00ebvruesish t\u00eb shqipes dhe i p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr afirmimin e nj\u00ebsimin e gjuh\u00ebs shqipe e t\u00eb kombit shqiptar. Kjo ishte nj\u00eb e arritur e madhe kulturore dhe politike q\u00eb i ndihmoi ngjarjeve n\u00eb prag t\u00eb shpalljes s\u00eb pavarsis\u00eb. Sot, shikuar nga nj\u00eb distanc\u00eb kohore nj\u00eb shekullore, mund t\u00eb vlersojm\u00eb se sa largpam\u00ebs kan\u00eb qen\u00eb hartuesit e k\u00ebtij alfabeti dhe delegat\u00ebt e Kongresit e ve\u00e7an\u00ebrisht ato t\u00eb Komisionit q\u00eb na mund\u00ebsuan t\u00eb kemi nj\u00eb form\u00eb t\u00eb prer\u00eb p\u00ebr nj\u00eb komunikim t\u00eb qart\u00eb e t\u00eb rrjedhsh\u00ebm t\u00eb shqipes s\u00eb shkruar letrare.<\/p>\n<p>Prandaj ne sot, u jemi mir\u00ebnjoh\u00ebs t\u00eb gjith\u00eb atyre, q\u00eb me pun\u00ebn e tyre, kontribuan n\u00eb aprovimin e Alfabetit mbar\u00ebkomb\u00ebtar t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, n\u00eb koh\u00ebn kur Shqip\u00ebria ende ishte n\u00ebn pushtetin Osman dhe me aprovimin e Alfabetit b\u00ebhej me dije, se edhe formimi i shtetit shqip\u00ebtar po dukej n\u00eb horizont.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Me rastin 108 vjetorit t\u00eb Kongresit t\u00eb Manastirit) Nga Qani\u00a0 Osmani &nbsp; Para plot 108 vitesh, respektivisht n\u00eb vitin 1008, u sh\u00ebnua nj\u00eb dat\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb historin e kombit shqiptar. \u00cbsht\u00eb pra viti, kur i zhvilloi punimet Kongresi i Manastirit (Bitoli i sot\u00ebm n\u00eb Maqedoni), q\u00eb kishte p\u00ebr detyr\u00eb p\u00ebrpilimin dhe aprovimin e alfabetit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2262,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-11648","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11648"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11648\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11649,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11648\/revisions\/11649"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2262"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}