{"id":10307,"date":"2016-08-06T08:27:44","date_gmt":"2016-08-06T06:27:44","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=10307"},"modified":"2016-08-06T08:28:14","modified_gmt":"2016-08-06T06:28:14","slug":"turqia-mes-lindjes-dhe-perendimit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=10307","title":{"rendered":"Turqia mes lindjes dhe per\u00ebndimit"},"content":{"rendered":"<p><em><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Qani-Osmani.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-7293 alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Qani-Osmani-249x300.jpg\" alt=\"Qani-Osmani\" width=\"249\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Qani-Osmani-249x300.jpg 249w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Qani-Osmani.jpg 250w\" sizes=\"auto, (max-width: 249px) 100vw, 249px\" \/><\/a>Shkruan Qani Osmani\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/p>\n<p>Tentativa p\u00ebr grusht shteti nga nj\u00eb pjes\u00eb e ushtris\u00eb turke,b\u00ebri jehon\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb t\u00ebr bot\u00ebn nga se Turqia \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare e NATO-s dhe roli i saj n\u00eb bashk\u00ebsin\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare \u00ebsht\u00eb bukur i madh. Kjo tentativ\u00eb u p\u00ebrcoll me v\u00ebmendje shum\u00eb t\u00eb madhe edhe n\u00eb trojet shqiptare si n\u00eb Shqiperi, Kosov\u00eb, Maqedoni, Mal t\u00eb Zi,n\u00eb Lugin\u00ebn e Preshev\u00ebs dhe tek shqiptar\u00ebt gjithandej bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt u b\u00ebn\u00eb sy e vesh n\u00eb p\u00ebrkrahje t\u00eb demokracis\u00eb kund\u00ebr kaosit dhe tragjedis\u00eb turke,dhe kjo \u00ebsht\u00eb normale pasi q\u00eb cdo qytetar i qytet\u00ebruar reagon ndaj ndryshimit te dhunsh\u00ebm t\u00eb pushtetit legjitim.Por kjo tentativ\u00eb p\u00ebr grusht shteti n\u00eb Turqi,nxori n\u00eb sip\u00ebrfaqe \u201cdashurin\u00eb\u201ddhe simpatin\u00eb e flakt\u00eb t\u00eb disa shqiptar\u00ebve ndaj Turqis\u00eb,turqve,dhe parasegjithash ndaj Taip Erdogan. Nga shum\u00eb trojet shqiptare u nd\u00ebgjuan z\u00ebra dhe shprehje t\u00eb pakuptimta \u201cJemi bashk\u00eb me v\u00ebllezerit turq,dhe te gatsh\u00ebm t\u00eb luftojn\u00eb p\u00ebr Turqin\u00eb\u201d,si dhe shum\u00eb e shum\u00eb thirje t\u00eb ngjajshme me p\u00ebrmbajtje v\u00ebllaz\u00ebrore.<\/p>\n<p>S\u2019ka dyshim se keto thirje dhe z\u00ebra jan\u00eb p\u00ebr tu ardhur keq,t\u00eb d\u00ebmshme n\u00eb aspektin e identitetit komb\u00ebtar,t\u00eb pakuptimta n\u00eb aspektin logjik dhe absurde n\u00eb kontekstin interpretues.Shqiptar\u00ebt me Turqit nuk mund te jen\u00eb v\u00ebllez\u00ebr,nga se nuk kan\u00eb prejardhje dhe trung t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb.V\u00ebllaz\u00ebria p\u00ebrcaktohet n\u00eb baz\u00eb t\u00eb kombit,e jo sic pretendojn\u00eb disa grupacione jo t\u00eb mir\u00ebfillta fetare\u00a0 shqiptare t\u00eb infektuar nga radikalizmi islamik.Duke mos patur p\u00ebr qellim q\u00eb t\u00eb luhas miq\u00ebsin\u00eb e shqiptar\u00ebve me Turqin\u00eb dhe me popullin turk,me t\u00eb cil\u00ebt na lidhin miq\u00ebsi familjare,na lidh besimi islam,na lidh tregtia dhe af\u00ebrsia gjeografike,dua t\u00eb shpreh q\u00ebndrimin tim intelektual se simpatia dhe dashuria e treguar dhe e tepruar p\u00ebr popull tjet\u00ebr apo lider t\u00eb nj\u00eb shteti t\u00eb huaj,bie ndesh me normat ideologjike,komb\u00ebtare dhe patriotike t\u00eb nj\u00eb populli i cili n\u00eb pjes\u00ebt e tija t\u00eb ndara gjithnj\u00eb nd\u00ebr shekuj ka luftuar p\u00ebr barazi dhe ka k\u00ebrkuar shtetform\u00ebsi.<\/p>\n<p>Turqia si nj\u00eb shtet i cili ka 79,463,663 banor\u00eb (afro 80 milijon) ka patur p\u00ebrvoj\u00eb n\u00eb pu\u00e7et ushtarake.Ushtria turke pas Ataturkut ka pasur nj\u00eb rol t\u00eb madh n\u00eb shtet.Madje asaj i takonte edhe ruajtja e amanetit t\u00eb reformatorit t\u00eb famsh\u00ebm turk-Kemal Ataturk,i cili e ndyshoi alfabetin arab, hoqi perden,aplikoi parlamentarizmin,vendosi barazin\u00eb mes gjinive.Por,parasegjithash ushtria turke ka patur rol t\u00eb ruaj\u00eb sekularizmin n\u00eb pushtet dhe shtet.N\u00eb \u00e7do situat\u00eb kur n\u00eb t\u00eb kan\u00eb deportuar elementet fetare,ushtria haptas i ka menjanuar.Ajo n\u00eb fakt ka qen\u00eb mbrojt\u00ebse e kushtetut\u00ebs s\u00eb vitit 1924,e cila qart ka definuar Turqin\u00eb si shtet sekular.Gjithashtu n\u00eb domenin e ushtris\u00eb kan\u00eb qen\u00eb edhe pengimi dhe eliminimi i udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb pamatur t\u00eb cil\u00ebt me ambiciet e tyre t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr ta forcuar pushtetin personal i b\u00ebnin d\u00ebm shoqeris\u00eb turke.<\/p>\n<p>Pu\u00e7i i par\u00eb- ushtarak n\u00eb Turqi ndodhi n\u00eb vitin 1960,kur 38 oficeer\u00eb t\u00eb ri t\u00eb udh\u00ebhequr nga Alparsan Turkesh dhe m\u00eb pas gjenerali Kemal Gursel,rezoi kryeministrin Adnan Menderes,i cili kishte filluar ofrimin me Rusin\u00eb duke ia kthyer shpin\u00ebn Uashigtonit.Nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit iu ekzekutua d\u00ebnimi me vdekje.<\/p>\n<p>Pu\u00e7i i dyt\u00eb- ndodhi n\u00eb vitin 1971,kur komanda e gjeneraleve ushtarak i pat d\u00ebrguar let\u00ebr t\u00eb hapur n\u00eb form\u00eb t\u00eb ultimatumit kryeministrit Sulejman Demirel,duke potencuar kaosin ekonomik,shoq\u00ebrin\u00eb e korruptuar,krimin e organizuar dhe stagnimin ekonomik.Kjo e deryroi Demirelin t\u00eb jap dor\u00ebheqje.<\/p>\n<p>Pu\u00e7i i tret\u00eb-ndodhi n\u00eb 1980,kur ushtria s\u00ebrish doli n\u00eb rrug\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb problemeve t\u00eb thella ekonomike dhe jo-stabilitetit politik.Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe kishte edhe qerime t\u00eb hapura t\u00eb armatosura n\u00eb mes do partive t\u00eb majta dhe t\u00eb djathta n\u00eb Turqi.Kjo krijoi nj\u00eb kaos t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb,me c\u2019rast ushtria e udh\u00ebhequr nga gjenerali Kenan Evren,mori pushtetin.Evren m\u00eb von\u00eb ishte p\u00ebr dy mandate edhe president dhe i cili duksh\u00ebm stabilizoi situat\u00ebn n\u00eb Turqi.<\/p>\n<p>Kreu ushtarak turk poashtu pat ndikim vendimtar pas vdekjes misterioze t\u00eb kryeministrit t\u00eb famsh\u00ebm dhe reformatorit Turgut Ozall.Per t\u00eb cilin ka pohime se dikush e paska helmuar.Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe Turqia vuri bazat e sh\u00ebndosha t\u00eb nj\u00eb ekonomie t\u00eb tregut,e cila dha rezultate shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdhaja.Gjeneralet turk n\u00eb em\u00ebr t\u00eb sekularizmit,n\u00eb vitin 1996 detyruan kryeministrin Nexhmetin Erbakanin me orjentim islamik q\u00eb t\u00eb terhiqet,kurse partia e tij me von\u00eb u pat mbyllur.<\/p>\n<p>Pas disa l\u00ebvizjesh n\u00eb parlamentin politik turk,me p\u00ebrkrahjen e liderit islamik turk Fetullah Gulen,Erdogani erdhi n\u00eb pushtet nga pozita e kryetarit t\u00eb Stambollit (ku ishte treguar edhe mjaft i suksesh\u00ebm) kjo i dha kurajo q\u00eb t\u00eb formoj partin\u00eb e Drejt\u00ebsis\u00eb dhe zhvillimit dhe me p\u00ebrkrahjen e Gulenit fitoi pushtetin.Disa vite m\u00eb von\u00eb Erdogani eliminoi Gulenin duke potencuar disa arsye.t\u00eb cilat m\u00eb tep\u00ebr ishin shkase se sa arsye t\u00eb v\u00ebrteta,kurse q\u00ebllimi i v\u00ebrtet\u00eb sic shkruajn\u00eb shum\u00eb analist\u00eb ka q\u00ebn\u00eb forcimi i pushtetit personal.Gjasht\u00eb vite me radh\u00eb Erdogani zhvilloi fuqish\u00ebm ekonomin turke sipas kornizave q\u00eb m\u00eb pare I kishte v\u00ebn\u00eb Dulgut Ozal.Ska dyshim dhe \u00ebsht\u00eb fakt\u00eb se rol t\u00eb madh k\u00ebtu ka patur ish kryeministri Ahmet Duvatoglu.Por viteve t\u00eb fundit Turqia u p\u00ebrball me nj\u00eb stagnim,e cila lidhet edhe me rrethanat e ndryshuara jasht\u00eb-konfliktit n\u00eb Siri,dhe humbja e shum\u00eb tregjeve arabe etj.<\/p>\n<p>Pak\u00ebnaq\u00ebsia n\u00eb elit\u00ebn turke filloi kur Erdogani haptas lansoi iden\u00eb p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb sistem presidencial,duke ofruar vet\u00ebm si personalitet i pakontestueshem p\u00ebr k\u00ebt\u00eb post\u00eb.K\u00ebto ambicie t\u00eb Erdoganit me gjasa i paten penguar edhe ish-kryeministrit Davutoglu i cili m\u00eb von\u00eb dha dor\u00ebheqje\u00a0 (por me arsye t\u00eb tjera).Tani Erdogani populist ballafaqsohet me pengesa t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb q\u00ebllimet personale t\u00eb tij p\u00ebr tu sh\u00ebndruar n\u00eb nj\u00eb \u201cSulltan\u201d t\u00eb ri turk.<\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebniet e Turqis\u00eb me BE datojn\u00eb q\u00eb nga vitet e 60-ta t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar.Deri me sot jan\u00eb n\u00ebnshkruar shum\u00eb marr\u00ebveshtje bilateriale dhe politike,mir\u00ebpo fatkeq\u00ebsisht asnj\u00ebher\u00eb nuk kan\u00eb arritur t\u00eb p\u00ebrmbushen nga t\u00eb dyja pal\u00ebt.<\/p>\n<p>Edhe pse tani m\u00eb kan\u00eb kaluar decenie t\u00eb t\u00ebra nga dh\u00ebnia e statutit kandidat\u00eb Turqis\u00eb,shpresat e k\u00ebtij kombi p\u00ebr nj\u00eb integrim dhe bashkim me familjen evropiane tani m\u00eb kan\u00eb humbur.K\u00ebto e tregojn\u00eb edhe sondazhet ku shihet qart\u00eb se,shumica e turqve kan\u00eb humbur durimin dhe kundershtojn\u00eb hyrjen e Ankaras\u00eb n\u00eb BE,q\u00eb \u00ebsht\u00eb i lidhur me vones\u00ebn n\u00eb bisedimet aktuale me Brukselin.Shumica e analist\u00ebve mendojn\u00eb se pengesa p\u00ebr antarsimin e Turqis\u00eb,\u00ebsht\u00eb religjioni pasi q\u00eb ky vend konsiderohet si nj\u00eb shtet\u00a0 me popullsi myslimane,\u00e7ka nuk shihet me sy t\u00eb mire nga evropian\u00ebt,shumica krishter\u00eb.<\/p>\n<p>Por n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr ka edhe disa mendimtar\u00eb t\u00eb cil\u00ebt mendojn\u00eb se thelbi i futjes apo jo t\u00eb k\u00ebtij shteti\u00a0 varet edhe n\u00eb \u00e7eshtjet ekonomike dhe gjeopolitike.Turqia viteve t\u00eb fundit \u00ebsht\u00eb duke u zhvilluar ekonomikisht me nj\u00eb rit\u00ebm t\u00eb p\u00ebrshpejtuar,kjo nga investimet e saj t\u00eb shumta n\u00eb telekomunikacionin,infrastruktur\u00ebn,trasporti dhe sektor\u00eb bankar\u00eb,n\u00eb lindjen e mesme,si dhe n\u00eb rajonin e Ballkanit Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Turqia si nj\u00eb ekonomia e 18-t\u00eb m\u00eb e madhe n\u00eb bot\u00eb me nj\u00eb produkt t\u00eb brendsh\u00ebm bruto,GDP,prej gati 718,22 miljard dollar\u00eb amerikan,mund t\u00eb ndihmonte BE-n\u00eb,e cila nuk \u00ebsht\u00eb duke ecur mir\u00eb ekonomikisht si dhe p\u00ebrballet me mjaft\u00eb probleme n\u00eb politik\u00ebn e jashtme dhe t\u00eb t\u00eb siguris\u00eb.<\/p>\n<p>Mosp\u00ebrfshirja e Turqis\u00eb n\u00eb procesin e zgj\u00ebrimit t\u00eb BE-ne-arsyetohet me mos respektimin e t\u00eb drejtave njer\u00ebzore dhe problemit t\u00eb Jug Lindjes se vendit,\u00e7\u00ebshtje kjo e cila duhet t\u00eb zgjidhet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb politike e jo me nd\u00ebrhyrje ushtarake.T\u00eb drejtat dhe lirit\u00eb njer\u00ebzore jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr sa i p\u00ebrket hyrjes s\u00eb nj\u00eb vendi n\u00eb BE,dhe n\u00eb kte drejtim elita politike turke e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb pushtet n\u00ebqoft\u00ebse ka pretendime q\u00eb t\u00eb integroj\u00eb vendin n\u00eb kte organizat\u00eb,duhet q\u00eb t\u00eb punoj\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb p\u00ebrbushjen e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe respektimit dhe mbrojtjes s\u00eb minoriteteve.N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn Turqia do t\u00eb marre hapin e ardhsh\u00ebm p\u00ebr tu shk\u00ebputur nga Per\u00ebndimi duke braktisur p\u00ebrfundimisht shpres\u00ebn p\u00ebr antarsim n\u00eb BE dhe n\u00eb organizata tjera evropiane.<\/p>\n<p>Turqia e gjendur n\u00eb k\u00ebt\u00eb situate do t\u00eb tentoj\u00eb t\u00eb thelloj\u00eb aleancat me shtetet e bot\u00ebs islame. Nism\u00eb kjo e mar\u00eb edhe m\u00eb pare nga ish-Ministri i Jasht\u00ebm turk,Ahmet Davutoglu,I cili p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr vizitoi shum\u00eb shtete islame me ndikim,duke shprehur k\u00ebshtu gatishm\u00ebri p\u00ebr rregullimin e urave t\u00eb rr\u00ebnuara me k\u00ebto vende.K\u00ebsaj i ndihmon edhe fakti q\u00eb Kongresi amerikan koh\u00eb m\u00eb par\u00eb miratoi rezolut\u00ebn e cila p\u00ebrshkruan si gjenocid vrasjet e armen\u00ebve nga turqit gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore,k\u00ebsaj i ndihmojn\u00eb poashtu edhe raportet e acaruara me Izraelin.Megjithat\u00eb,p\u00ebr lidershipin turk nuk do t\u00eb jet\u00eb kaq\u00eb leht\u00eb ta braktis per\u00ebndimin,dhe se kjo do t\u00eb kishte pasoja p\u00ebr t\u00eb dyja an\u00ebt.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan Qani Osmani\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tentativa p\u00ebr grusht shteti nga nj\u00eb pjes\u00eb e ushtris\u00eb turke,b\u00ebri jehon\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb t\u00ebr bot\u00ebn nga se Turqia \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare e NATO-s dhe roli i saj n\u00eb bashk\u00ebsin\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare \u00ebsht\u00eb bukur i madh. Kjo tentativ\u00eb u p\u00ebrcoll me v\u00ebmendje shum\u00eb t\u00eb madhe edhe n\u00eb trojet shqiptare si n\u00eb Shqiperi, Kosov\u00eb, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7293,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-10307","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10307","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10307"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10307\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10309,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10307\/revisions\/10309"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}